Ostatecznie jednak najnowsza literatura portugalska, w ujęciu Łukaszyk, stanowi „lekcję wyczytaną z długiego trwania, które w ostatecznym rozrachunku nie przynosi akumulacji bogactwa, lecz przeciwnie, ruinę. […] Apokalipsa pochłania teksty, nie pozwala ostać się ludzkiej historii”Ewa Łukaszyk, Mgławica Pessoa. Literatura portugalska od romantyzmu do współczesności, Wrocław 2019, s. 447.. Nastroje apokaliptyczne przewijające się w literaturze portugalskiej stanowią jednak wkład pozytywny, w którym objawia się prawda o kondycji człowieka, jego dziejach, relacjach z obcością.
Humanistyka transkulturowa
Do haseł kluczowych używanych przez Łukaszyk należy pojęcie Pustyni, pustki, kulturowego i tożsamościowego opróżnienia, powtarzającego religijny paradygmat ogołocenia, zawarty m.in. w chrześcijańskiej koncepcji kenozy.