Po raz trzeci w swojej twórczości (poprzednio w Śnie Scypiona i Pocieszeniu) Cyceron wyraził przekonanie, że człowiek jest istotą złożoną z duszy i ciała. Jak obrazowo wyraził to w Hortensjuszu, dusza została uwięziona w ciele niczym człowiek schwytany przez etruskich rozbójników i uśmiercany z wyszukanym okrucieństwem – przywiązywano go do trupa, tak aby gnił z nim razem. To zrozumiałe dla Rzymian porównanie miało podkreślić, że dusze zespolone są z ciałami tak jak owi jeńcy z trupami. Jedynie filozofia może więc przynieść człowiekowi wyzwolenie – twierdził Cyceron.
Recepcja thumb|Św. Augustyn przyprowadzony do szkoły przez św. Monikę. Na ławie leżą dzieła Cycerona, między nimi Hortensjusz, dzięki któremu Augustyn zwróci się ku Bogu. XV-wieczna tempera na desce Nicolo di Pietro. Pinacoteca, Muzea Watykańskie. Hortensjusz cieszył się w starożytności wielkim poważaniem i uważany był za jedno z najważniejszych dzieł Cycerona. Znany był jeszcze w VI wieku, później jego rękopisy zaginęły. Omawiało go i cytowało wielu autorów. Zachowały się cytaty u Marcjana Kapelli, Trebelliusa Pollio, Laktancjusza, św. Augustyna, Serwiusza, Noniusza Marcellusa, Pryscjana i w szkolnych komentarzach do dzieł Cycerona.