Charakterystyka Istnieją dwa zasadnicze modele tej instytucji: europejski, w którym kontrola powierzona jest wyodrębnionemu organowi (sądowi konstytucyjnemu), oraz amerykański (zdekoncentrowany), w którym kontrola konstytucyjności sprawowana jest przez sądy powszechne. Wiele krajów (szczególnie Ameryki Łacińskiej) przyjęło model mieszany kontroli konstytucyjności prawa. W modelu tym kontrolę sprawuje odrębna izba sądu najwyższego.
Pomiędzy poszczególnymi krajami istnieją duże różnice. W szczególności kontrola konstytucyjności może być konkretna (przy okazji rozpatrywania danej sprawy sądowej) albo abstrakcyjna (kontroli podlegają same akty prawne, w oderwaniu od stanu faktycznego). Poszczególne kraje różnią się też tym, jakie są konsekwencje orzeczenia o niekonstytucyjności. Przy kontroli konkretnej najczęściej stwierdzenie niekonstytucyjności obowiązuje jedynie w danej sprawie. W Stanach Zjednoczonych orzeczenie o niekonstytucyjności przestrzegane jest również przez inne sądy zgodnie z zasadą (ma charakter precedensu prawotwórczego). Przy kontroli abstrakcyjnej niekonstytucyjna norma prawna usuwana jest z systemu prawnego. W większości krajów orzeczenie sądu konstytucyjnego jest ostateczne. Jedyną drogą na wprowadzenie danych norm do systemu prawnego jest wtedy zmiana konstytucji.