Dotyczy z reguły wybranych działań danej społeczności „które można powiązać ze szczątkami materialnymi nie uwzględniając przy tym środowiska kulturowego”.
Źródłami, które dostarczają badaczom analogie, poza literaturą etnograficzną to relacje z pionierskich wypraw podróżników, którzy natrafiając podczas swoich podróży na nowe środowisko naturalne i społeczeństwa dokumentowali swoje doświadczenia w dziennikach. Kolejnym źródłem, które mogą pomóc w porównaniu artefaktów są zbiory muzealne, które z reguły przedstawiają sam przedmiot, a nie jego zastosowanie. Kolejnym ciekawą metodą badawczą jest archeologia doświadczalna. Polega ona na rekonstrukcji przez współczesnych badaczy technik wyrobu narzędzi, znalezionych podczas wykopalisk, oraz zastosowania wytworzonych drogą analogii narzędzi i stworzenia definicji ich działania na bazie własnych doświadczeń. Za najbardziej pewne źródło analogii uznaje się współcześnie żyjące społeczności, aczkolwiek nadal należy zachować ostrożność podczas badań i tworzenia wniosków.