Funkcja ta opisuje przemieszczenia drugiego rodzaju (pokrytyczne), które w stanie przedkrytycznym są równe zeru, tzn. (rys. 5a), a w stanie krytycznym (gdy ) przedstawiają postać utraty stateczności.
Energię układu odkształconego (rys. 5b) można zapisać w postaci funkcjonału (a)
Przemieszczenie końca pręta (rys. b) otrzymujemy przez całkowanie efektów pokazanych na rys. 5c. Efekty te o wielkości
występują w każdym elementarnym odcinku pręta o długości i pochodzą od ich obrotów o kąt związany z uginaniem się jego nieściśliwej osi w płaszczyźnie (rys. 5b).
Równanie równowagi pręta otrzymamy jako warunek stacjonarności funkcjonału (a) energii potencjalnej układu. Wariację tego funkcjonału zapiszemy zgodnie z zasadami rachunku wariacyjnego, w postaci
Po scałkowaniu przez części otrzymujemy
gdzie:
Funkcjonał jest stacjonarny, gdy spełnione jest jego równanie Eulera
przy dowolnych warunkach brzegowych.
Przykład 4 Pokrytyczny stan równowagi ściskanego pręta pryzmatycznego opisuje równanie
gdzie: – linia ugięcia pręta wyboczonego (forma utraty stateczności), – mniejsza ze sztywności przekroju na zginanie, – długość pręta, – siła ściskająca pręt.
Równanie to ma dwa rozwiązania – opisujące prostoliniowy stan przedkrytyczny pręta i
opisujące jego nieskończenie bliski stan krytyczny.