W pierwszej księdze, bardziej pozytywnej, pojednawczej, Autor omówił temat pragnienia szczęścia oraz zagadnienie prawa miłości (I.3.4-I.14.24). Przedstawił też cnoty kardynalne i zasady moralności Kościoła (I.15.46-I.29.61). Pod koniec pierwszej księgi Augustyn ukazał przykłady ascetów chrześcijańskich w Egipcie i Italii (I.30.62-I.35-80).
W drugiej księdze, znaczenie bardziej polemicznej, Augustyn skupił się na ukazaniu niższości praktyk ascetycznych manichejczyków. Augustyn poddał szczególnej krytyce manichejską doktrynę i praktykę tzw. „trzech pieczęci” realizowaną w życiu Wybranych sekty (II. 10. 19). Pierwszą pieczęcią była pieczęć ust – zakaz wypowiadania bluźnierstw, kłamstw itp. Druga pieczęć to pieczęć ręki, oznaczająca zakaz dokonywania morderstw, kradzieży, i jakiegokolwiek czynu, który mógłby być krzywdą wobec Światła, które jest uwięzione, jak nauczali manichejczycy, w stworzeniu materialnym. Trzecia pieczęć – pieczęć łona polegała na tym, że doskonali-wybrani mieli zachowywać całkowitą wstrzemięźliwość od jakiegokolwiek doświadczenia seksualnego.