Dowodzenie wprost polega na uzasadnieniu, że dane twierdzenie wynika logicznie (tzn. zgodnie z prawami logiki) z twierdzeń uznanych wcześniej za prawdziwe, np. z aksjomatów. Natomiast dowodzenie nie wprost polega na próbnym założeniu, że prawdziwe jest sformułowanie stanowiące zaprzeczenie twierdzenia dowodzonego oraz wykazaniu, że założenie to prowadzi do absurdu, czyli do logicznej sprzeczności (tzn. do istnienia dwóch twierdzeń sprzecznych ze sobą)K. Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. II, rozdz. Zagadnienie uzasadnienia zdań analitycznych, PWN, Warszawa 1965, s. 308−321..
Sprawdzanie empiryczne Sprawdzanie (empiryczne) nie jest procedurą wyłącznie myślową. Polega ono na uzasadnieniu danego twierdzenia w drodze konfrontacji prognozy z faktami empirycznymi (doświadczeniem). Twierdzenia oparte bezpośrednio na doświadczeniu uzasadnia się poprzez obserwację, pomiar lub eksperyment. Obserwacja polega na dochodzeniu do sądów spostrzeżeniowychK. Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. I, rozdz. Zagadnienie uzasadnienia zdań analitycznych, PWN, Warszawa 1965, s. 296.. Pomiar (nazywany też niekiedy obserwacją ilościową) przyporządkowuje obserwowanym przedmiotom liczby rzeczywiste, wyznaczające np. długość, odległość, wielkość masy itp.K. Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. I, rozdz.