Model podatność–stres to podejście do problemu wyjaśniania genezy różnic indywidualnych, i szczególnie zaburzeń czy chorób (np. w psychologii i w medycynie) kładące nacisk na rolę interakcji pomiędzy wewnętrznymi predyspozycjami a wpływem czynników zewnętrznych. Odróżnia się od prostszych perspektyw obecnych w debatach nature versus nurture („natura czy wychowanie”), które opisują te procesy jako samodzielny efekt czynników zewnętrznych (np. toksyn czy bakterii chorobotwórczych) lub wewnętrznych (np. posiadania genów warunkujących rozwój schizofrenii).
Podatność (inaczej diateza lub predyspozycja) to indywidualna wrażliwość na stresory, takie jak infekcje, zdarzenia i warunki życiowe, które są jedynie czynnikami ryzyka rozwoju zaburzeń. Konkretne choroby mają być związane ze specyficznymi podatnościami i stresorami – badania teorii opisujących takie zależności prowadzone są na przykład w psychologii klinicznej i psychiatrii w odniesieniu do zaburzeń nastroju, schizofrenii czy zaburzeń lękowych.