Linguae basconum primitiae (en latín Primicia d'a luenga basca) ye o primer libro impreso en basco que se'n tiene conoixencia. Fue escrito por Bernart Etxepare y editato en l'anyo 1545 en Bordeus. Etxepare teneba plena concencia d'estar o primer escritor d'un libro impreso en euskara, y feba notar que en yera argüelloso, encomenzando por o mesmo títol d'o libro.
O texto prencipia con un prologo de 31 linias, y contiene 15 poemas en os que s'incluyen bellas cancions. O libro ye escrito en dialecto baixo-navarro, emplegando-se-ie dito euskalki de traza que lo podese entender o pueblo. Ixos 15 poemas son clasificatos en cuatre grupos, seguntes o tema de que charran: dos sobre relichión, diez sobre l'aimor, un ta lobar l'autobiografía y a libertat, y dos ta emponderar l'idioma basco. En o poema en que fa una loba a la libertat, Etxepare diz que fue engarcholato en o Biarn por una falsa denuncia contra a suya persona d'haber traicionato a o rei de Navarra.
O libro no tenió guaire difusion y nomás ha plegato dica hue una edición d'él, que s'alza en a Biblioteca Nacional de París. Seguntes René Lafon, talment podió existir una edicion anterior mas breu que s'habría perdito; isto nos fa sospeitar as diferents grafias que existen entre una canción y atra.
A metrica d'Etxepare tien o suyo orichen en a d'o latin d'a Edat Meya.
A parti mas famosa u conoixita d'ista obra diz asinas:
Texto orichinal Escritura moderna Aragonés Heuscara ialgui adi cãpora. Euskara jalgi hadi kanpora! Euskara sal enta fuera! Garacico herriaBenedicadadilaHeuscarari emandioBeharduyen thornuya. Garaziko herriaBedeinka dadilaEuskarari eman dioBehar duen tornua. A Tierra de Cisasía bendecita!L'ha dato a o euskaraO rango que amenistaba. Heuscara ialgui adi plaçara. Euskara jalgi hadi plazara! Euskara sal ta a plaza! Berce gendec usteçutenEcin scribaçayteyenOray dute phorogatuEnganatu cirela. Bertze jendek uste zutenEzin idatzi zaiteienOrain dute frogatuEnganatu zirela. As atras chents creyebanQue no podeba estar escritoAgora han probatoQue yeran entivocatos. Heuscara ialgui adi mundura. Euskara jalgi hadi mundura! Euskara sal ta o mundo! Lengoagetan ohi inçanEstimatze gutitanOray aldiz hic beharducOhori orotan. Lengoajetan ohi hintzanEstimatze gutxitanOrain aldiz hik behar dukOhore orotan. Entre as luengas tu yerasEn poca estimaAgora manimenos tu tiensA honor de todas. Heuscara habil mundu gucira. Euskara habil mundu guztira! Euskara anda por tot o mundo! Berceac oroc içan diraBere goihen gradoraOray hura iganendaBerce ororen gaynera. Bertzeak orok izan diraBere goren graduraOrain hura iganen daBertze ororen gainera. Todas as demas han estatoPor dencima d'élAhora será aquelO que puye por dencima de todas. Heuscara Euskara! Euskara! Bascoac oroc preciatzẽHeuscaraez iaquin harrẽOroc iccassiren duteOray cerden heuscara. Euskaldunak orok preziatzenEuskaraz ez jakin arrenOrok ikasiren duteOrain zer den euskara. Toz apreciaban a os bascosEncara no sabesen euskaraToz aprenderanAgora o que ye o euskara. Heuscara Euskara! Euskara! Oray dano egon bahizImprimitu baguericHiengoitic ebilirenMundu gucietaric. Oraindano egon bahaizInprimatu gaberikHi engoitik ibilirenMundu guztietarik. Si dica hue has estatoSin imprimirTe debantarás y andarasPor tot o mundo. Heuscara Euskara Euskara Eceyn erelengoagericEz francesa ez bercericOray eztaerideytenHeuscararen pareric. Ezein ere hizkuntzarikEz frantzesa ez bertzerikOrain ez da ereitenEuskararen parerik. Dengún lenguacheNi frances ni atro cualsiquieraAhora ya no se divulgaAtro parellán a o Euskara. Heuscara ialgui adi dançara. Euskara jalgi hadi dantzara. Euskara sal ta bailar.
Vinclos externos
Linguae basconum primitiæ
Categoría:Libros en basco Categoría:Libros de 1545