thumb|350px|Territorios y viaches d'os vikingos. Vikingo ye como se diz a los guerrers, piratas y saqueyadors medievals d'orichen escandinavo. En sentito muito amplo y en bels contextos s'aplica o termin vikingo a toz os norrens, (habitadors d'os países escandinavos en l'alta Edat Meya), encara que no fuesen guerrers ni saqueyadors.
Son clamatos vikingos por o vik (badía protechita, en chermanico escandinavo). Tamién recibiban a denominación d' "hombres d'o norte" en as luengas chermanicas d'os francos y os saxons, (north men, norse men, nort manni), orichinando a palabra romance "normand(o)" que dimpués se fació servir pa dicir un grupo etnico naixito en Normandía por fusión d'os vikingos y a población autoctona galorromana y franca.
En grupos mas o menos numerosos, os vikingos atacaban con os suyos barcos as costas europeas en os sieglos VIII-XI.
Os vikingos iban por os ríos de Francia, Alemanya y Rusia, conquerioron os territorios de l'antiga Rusia, habitatos por eslaus y finlandeses y sozmetioron Irlanda y Anglaterra. Tamién, a vegatas, atacaban a Mediterrania.
Pueblos vikingos Bi heba tres grupos de vikingos: Daneses: Con una fuerte organización militar, feban escardas piratas rapedas, con a solo fin d'o botín. Yeran o pueblo mas numeroso. Viviban en Chutlandia y dominaban as rutas de comercio. Noruegos: Plegoron a Groenlandia y Islandia. Suecos: Facioron grans viaches por toda Europa en os sieglos VIII y XI.
Primeras incursions Os vikingos noruegos arriboron en las Islas Shetland a principios d'o sieglo VIII, establindo-se dimpués en as Islas Orcadas y Islas Hebridas. Estos archipelagos sirvioron como escala pa atras expedicions dimpués de ser colonizatos.Jean Sellier. Atlas de los pueblos de Europa Occidental. Editorial Paidós. pp177
En zaguerías d'o sieglo VIII los noruegos s'expansionan por as costas d'a Mar d'Irlanda ocupando a Isla de Man y establindo-se en as costas d'o sud y este d'este mar. Ye un periodo en o que os monesterios irlandeses son sistematicament saqueyatos. Desnde as Islas Shetland plegoron a las Islas Feroe arredol de l'anyo 800
Mencions d'os vikingos en fuents aragonesas y navarras Entre os pocos textos en navarro-aragonés que parlan d'os vikingos tenemos a "Grant Cronica d'Espanya" y a "Cronica d'Espayna" de García d'Eugui a on los mencionan como almochuces fendo servir a denominación arabe d'os vikingos que tamién aplicaban os musulmans a zoroastristas y pagans en cheneral, tot en meyo d'unos parrafos con temas mitolochicos celtas como a "Batalla d'os árbols" y l'asalto a una torre en a costa:
En atros textos como a "Cronica de los Conquiridors" los mencionan como "normandos" (d'o francico nort(h)manni, "hombres d'o norte") a l'igual que en atras luengas occidentals y sin ixe component mitolochico u lechendario.
En a "Cronica d'Espayna" de García d'Eugui tamién fan servir a denominación de "normandos" tractando-los a part d'os almochuces en campanyas bien testimoniatas:
Esta denominación de "normando" no se fa servir guaire en historiografía actual pa referir-se a los vikingos porque s'aplica a los normandos baixo-medievals, o pueblo de luenga romanz orichinario de Normandía que intervinió en a historia d'o sud d'Italia y en as cruzatas. Por atra part orichinariament o termin nort(h)manni se referiba a los habitants d'o norte d'Europa u escandinavos independendientment de si se dedicaban a la piratería u no.
Naus vikingas 250px|right|thumb| Drakkar en un museu d'Oslo. As naus vikingas son conoixitas como drakkars. L'arqueolochía documenta como antes de tiempos d'os vikingos os norrens desarrolloron a suya tecnolochía de navegación. Tacito ya parlaba d'os barcos maniables sin vela d'os svear. As estelas funerarias d'a isla de Götland amuestran a evolución d'as naus dende o sieglo VII a lo XI, encara millor conoixitos por as excavacions d'as tumbas de barco de Vendel y Valsgärde. En os sieglos VII y VIII se produció un progreso tecnico important que permitiría as celebres incursions d'os vikingos: milloró a carena, construyioron cascos cubiertos, introducioron l'uso d'a vela.Nicole Périn, Las culturas bárbaras en Europa oriental y septentrional, texto que fa parte d'o Gran atlas de arqueología S.A EBRISA 1986. pp 114
Son un exponent d'as naus vikingas os drakkars d'as tumbas reyals d'Oseberg (850) y Gokstad (900), y tamién as naus funditas voluntariament en Rolskilde (Dinamarca).
Bibliografía Bo Bramsen, Christopher; Erkoreka, Anton. Los vikingos en la Península Ibérica. Fundación Reina Isabel de Dinamarca, 2004. . L'Orsa, Vigdis. Blodige oppgjør: vikingene på den iberiske halvøy. Kolofon, 2009. . Hollander, Lee Milton. The Saga of the Jómsvíkings. University of Texas Press, 1955. . Sturluson, Snorri; Hollander, Lee Milton. Heimskringla: History of the Kings of Norway. University of Texas Press, 1991. .
Referencias
Vinclos externos
Categoría:Pueblos medievals d'Europa