O prefixo bis- ye un prefixo romanz que da una valua peyorativa con matiz d'obliqüidat José Antonio Saura Rami: Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas. Gara d'Edizions, Institución Fernando el Católico, 2003 p 337. y que deriva d'o prefixo BIS- latín.
Eixemplos de prefixo bis-: Bies (en "a'l bies", derivau postverbal d'un hipotetico BISANXIARI). Biscorniero. Biscuerno Pascual Ortega Pérez: Rentas del Castellán de Amposta (Orden del Hospital), En las Encomiendas de Ascó, Caspe y Miravet A Principios del Siglo XV, publicau en Miscel.lània de textos medievals. - Barcelona : Institució Milà i Fontanals, departament d'estudis medievals, 1985- = ISSN 0213-2257. - v. 8, (1996), p. 249-282 p 386. (toponimo entre Alcanyiz y Casp). Bisgai (en "a bisgai") y en o participio "abisgayau". Bistorre.
Bi ha palabras que encomienzan por una silaba bis derivada d'o prefixo latín BIS- pero sin matiz peyorativa (bistrayer), conservando o significau orichinal de dualidat en latín.
Comparanza con atras luengas O sufixo latín bis- tiene una evolución teorica ta bes d'acuerdo con o sistema vocalico d'o latín vulgar. Manimenos, a evolución no ha estau unicament fonetica y s'ha convertiu en dos sufixos, la uno conservando o significau de dualidat y l'atro prenendo un matiz peyorativo.
Como sufixo peyorativo ye poco documentau en aragonés, y no se'n fa referencia como sufixo que en estudios sobre o benasqués. Manimenos ye relativament bien documentau en catalán, occitán, francés y italiano. Os eixemplos en benasqués u en aragonés cheneral gosan tener equivalents en occitán u catalán.
O sufixo latín bis- indicador de dualitat en latín evolucionó en francés ta bes-, que prenió una valua peyorativa en bel caso (besace, besaigüé). A palabra besson ye relacionada etimolochicament con este sufixo francés por derivar d'o latín BĬSSO, BĬSSŌNIS Jacqueline Picoche y Jean-Claude Rolland: Dictionnaire étymologique du français. Dictionnaires Le Robert, 2009. ISBN 2849024244, 9782849024249. p 32. y amés sigue a mesma evolución en fonetica vocalica.
En l'occitán gascón de Sent Gaudenç se documenta bella palabra con este sufixo peyorativo: biscarlet, biscornar, biscornud y a bet-biscor ("a'l biés").
En catalán se considera peyorativo en bescantar, bescavar, bescomptar Francesc de Borja Moll Casesnoves: Gramàtica històrica catalana. Biblioteca Lingüística Catalana. Editor: Universidat de València, 2011. ISBN 8437086000, 9788437086002. p 268. y besllum.
En italiano trobamos o sufixo bis- peyorativo y indicador d'irregularidat en adchectivos como bisunto y bislungo.
Referencias
Bibliografía Jacqueline Picoche, Jean-Claude Rolland: Dictionnaire étymologique du français. Dictionnaires Le Robert, 2009. ISBN 2849024244, 9782849024249. Ángel Ballarín Cornel: Diccionario del benasqués, Zaragoza, 2ª ed (1978). José Antonio Saura Rami: Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas, Zaragoza, Gara d'Edizions-Institución Fernando el Católico (2003).
Bis