A ortografía d'o francés abraca o deletreyo y a puntuación d'a luenga francesa. Se basa en una combinación de principios fonemicos y historicos. A ortografía d'as parolas se basa en gran mesura en a pronunciación d'o francés antigo (enta los anyos 1100 y 1200), y ha estau d'alto u baixo la mesma dende alavez, atamas d'os grans cambios en a pronunciación d'a luenga en os anyos vinients. A consecuencia ha estau una complicada relación entre a ortografía y o soniu (en especial en as vocals), muitas letras mudas y un gran numero d'homofonos (por eixemplo: saint/sein/sain/seing/ceins/ceint y sang/sans/cent).

Vocals A letra I representa o fonema /i/. Bi ha atras representacions d'esta fonema con: Y: cycle. Î: en parolas que perdioron a consonant s dezaga d'esta vocal: île ("isla"). Ï: haïr ("odiar").

A letra U representa a vocal cerrada anterior redondeada /y/ tipica d'as luengas galorromanicas Heinrich Lausberg: Lingüistica romanica. Tomo I fonetica Editorial Gredos. pp 228-229, p 233 pp 271-273.. Bi ha atras formas de representar-la: Û: sûr, dû. Ü: Capharnaüm. Eu: en formas d'o verbo avoir ("haber", "tener"), como o francés eu ("habiu", "teniu").

O digrafo -OU- representa o fonema /u/ dende o sieglo XIII, representando una grafía compatible entre a pronunciación real y l'anterior pronunciación en /o/ sistema vocalico d'o latín vulgar. Atras formas de representar este fonema son os diacriticos: Où: où ("a on") Oû: coûte (forma verbal "cuesta"), goûter ("gustar"). Aou: août ("agosto").

O digrafo -AI- representa os fonemas /ɛ/ y /e/ dende que en francés antigo tardano (zaguers d'o sieglo XIII), se produció un cambio fonetico que transformó o diftongo /ai/ de parolas como fait ("feito" < FACTUM) y palais ("palacio" < PALATIVM) en /ɛ/. En francés antigo se distinguiba parolas como fait y palais de ele ("ala"), cler ("claro"), manimenos en francés meyo representoron estos zaguers como aile y clair pa dar-lis un aspecto mes pareixiu a lo latín ALA y CLARU.

O digrafo -AI- tamién representa o fonema nasal /ɛ̃/ en parolas como sain ("sano") y faim ("fambre") que en latín teneban una A seguida de nasal y que no se desnasalizoron en francés meyo como plaine ("plana").

Consonants En cheneral no se pronuncia as consonants finals de fueras d'as C, F, L y R finals, y encara bi ha casos en que no se pronuncian:

A -l final no se pronuncia si va debant d'una consonant nasal: blanc ("blanco") y en parolas como estomac ("estomago") y tabac ("tabaco").

A -f final no se pronuncia en parolas como clef ("clau") y nerf ("niervo"). En as parellas boeuf-boeufs y oeuf'-oeufs ("buei"-"bueis" y "uego"-"uegos") se pronucia en singular pero no en plural.

A -l final no se pronuncia en parolas como cul, fils ("fillo"), gentil, persil y Renault. En cil se pronuncia pero no en sourcil ("cella").

A -r final no se pronuncia en as parolas monsieur ("sinyor"), messieurs y gars y en as parolas rematadas en -er, de fueras damer ("amargo"), cuiller ("cullara"), enfer ("infierno"), fer ("fierro"), hiver ("hibierno"), mer ("mar"), ver ("cuco"), hier ("ahier"), y fier ("argüelloso").

Accentos ortograficos En francés l'accento grafico no indica o mesmo que en atras luengas neolatinas como l'aragonés. Os accentos graficos son l'agudo (´), o grieu (`), y o circumflexo (^).

L'accento agudo acompanya a la e (é) y indica que ye semiubierta, pa diferenciar-la de l'atra pronunciación que puet presentar esta letra. No s'escribe accento agudo pa representar a e semicerrada debant d'as consonants finals -d-, -f-, -z- y -r- finals.

L'accento grieu acompanya en poquez casos a las letras a y u como signo diacritico pa distinguir parolas homofonas: adverbio relativo où, preposición à. En a mes gran part d'os casos a l'accento grieu se posa en a letra e ("è") pa indicar que ye ubierta y diferenciar-la d'a pronunciación semiubierta. Esta pronunciación se troba en consonants finals trancadas por haber-se perdiu a vocal final (mère, pièrre).

L'accento circumflexo indica a desaparición d'una consonant u d'una vocal. En a mes gran part d'os casos indica a desaparición d'a s. Os casos de perda de vocal son menos abundants:FENESTRA > fenestre > fenêtre.SECURU > se'''ur > sûr

Referencias

Bibliografía Gramática francesa. Larousse Editorial, S.A, 2000.

*