As luengas italo-dalmatas u luengas romances centrals son un grupo de luengas romances charradas en Italia, Corcega y, d'antis mas, en a costa dalmata de Croacia.

As luengas italo-dalmatas se pueden dividir en:Hammarström, Harald & Forkel, Robert & Haspelmath, Martin & Nordhoff, Sebastian. 2014. "Italo-Dalmatian" Glottolog 2.3. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. Italorromanicas, que incluyen a mayoría d'as luengas centrals y meridionals italianas. Dalmatorromanicas, que incluyen o dalmata y l'istriot. Por un regular s'acepta a existencia de cuatre brancas prencipals d'as luengas romances que son as occidentals, as italo-dalmatas, o sardo y as orientals. Manimenos existen atras opcions ta clasificar as luengas italo-dalmatas: As luengas italo-dalmatas se clasifican a vegadas aintro d'as luengas romances orientals (que incluyen o rumano), divididas en as brancas occidental, sardo y oriental. As luengas italo-dalmatas se clasifican a vegadas aintro d'as luengas romances occidentals (que incluyen os luengas galorromanicas y iberorromanicas) como italo-occidental, divididas en as brancas italo-occidental, sardo y oriental. As luengas italorromanicas se clasifican a vegadas aintro d'as luengas italo-occidentals, con o dalmata incluyiu en o grupo romance oriental, divididas en as brancas italo-occidental, sardo y oriental. O corso (d'o italo-dalmata) y o sardo s'agrupan a vegadas formando as luengas romances meridionals u romances insulars, divididas en as brancas occidental, italo-dalmata, meridional y oriental.

Clasificación Basando-se en a intelichibilidat mutua, Dalby lista cuatre luengas: o corso, o italiano (toscán–central), o napolitán–siciliano, y o dalmata.David Dalby, 1999/2000, The Linguasphere register of the world's languages and speech communities. Observatoire Linguistique, Linguasphere Press. Volume 2. Oxford.. Una clasificación mas detallada de luengas y dialectos incluye os siguients grupos:

Dalmatorromanz L'idioma dalmata, charrau en a rechión de Dalmacia, en Croacia. Desapareixió en o sieglo XIX. Variedaz rechionals d'o dalmata yeran o ragusán, o vegliota y o chadrán. L'istriot, charrau en a peninsula d'Istria en Croacia, Eslovenia y Italia. A vegadas se considera que l'istriot no fa parti d'o grupo italo-dalmata.

Italorromanz Bi ha cuatre grupos prencipals de dialectos o luengas italianas centro-meridionals: Toscano-corso: grupo de dialectos charraus en a rechión italiana de Toscana y a isla francesa de Corcega. Dialectos toscans septentrionals: O florentín, charrau en a ciudat de Florencia constituye l'alazet de l'actual italiano estándard. Atros dialectos como o pistoiese; o pesciatino u valdinievolese; o lucchese; o versiliese; o viareggino; o pisano-livornese. Dialectos toscans meridionals: Dialectos aretino-chianaiolo, senese, grossetano. O corso charrau en Corcega, se creye que desciende prencipalment d'o toscán.Harris, Martin; Vincent, Nigel (1997). Romance Languages. London: Routlegde. . O gallurés y sasarés charraus en o norte d'a isla de Cerdenya, se consideran dialectos d'o corso. O italiano central u dialectos latino-umbrio-marquián: charraus prencipalment en as rechions de Lazio (incluyindo Roma); Umbría; Marcas centrals y una chicota parti d'os Abruzos y a Toscana. O romanesco charrau en Roma y o Lazio. O dialecto de Castelli Romani charrau en Castelli Romani, en a provincia de Roma, Lazio. O dialecto de Tuscia u Viterbo charrau en a provincia de Viterbo, Lazio. O ciociaro charrau en Ciociaria en a provincia de Frosinone, Lazio. O umbrio charrau en Umbría. O marquián central charrau en as Marcas centrals. O sabino charrau en a ciudat de L'Aquila (Abruzos) y a provincia de Rieti (Lazio). O italiano meridional u idioma napolitán charrau en o sud d'as Marcas; sud de Lazio; Abruzos; Molise; Campania (incluyindo Nápols); Basilicata; y o norte tanto d'Apulia como de Calabria. O dialecto napolitán campano, napolitán irpino, y lazial meridional charraus en Nápols y Campania; y o sud de Lazio. L'abruzés-marquián meridional: charrau en a rechión d'os Abruzos y a o sud d'as Marcas. O molisán charrau en a rechión de Molise. O basilicatino u lucanián charrau en a rechión de Basilicata, tamién conoixida como Lucania. O pugliese u pullán charrau en o norte d'a rechión de Pulla. O cosentino tamién conoixiu como calabrés septentrional charrau en a provincia de Cosenza, a o norte de Calabria. Italiano extremo-meridional u idioma siciliano charrau en a isla de Sicilia, en o sud d'as rechions de Calabria y Pulla, y en bellas zonas de Campania. O siciliano, charrau en a isla de Sicilia y dividido en siciliano occidental; metafonetica central; metafonetica sudoriental; ennese; nonmetafonetica oriental y messinese. Dialectos sicilianos en atras islas como o dialecto d'Isole Eolie, en as islas eolias, y o pantesco, en a isla de Pantelleria. O calabro,En italiano Calabrese (pl. Calebresi). Sinonimos: Calabro, Calabra, Calabri, calabre (m., f., m.pl., f.pl.). Siciliano: calabbrìsi, calavrìsi. u calabrés central meridional: grupo de dialectos charraus en arias centralsy meridionals d'a rechión de Calabria. O salentino charrau en Salento rechión d'o sud de Pulla. O celendano meridional (a vegadas clasificau como un dialecto campano) charrau en a parti meridional de Cilento, que ye o sud d'a provincia de Salerno, en a rechión de Campania. Amás, se charran bellas luengas galoitalicas en a parti centro-meridional d'Italia.

Chudeoitaliano As luengas chudeoitalianas son as variedaz d'o italiano que yera charradas por as comunidaz chudievas d'Italia y Corfu y Zakynthos, en as Islas Chonicas, entre os sieglos X y XX.

Se veiga tamién Luengas d'Italia Idioma italiano Dialectos italianos

Referencias

*