Tierrantona ye un lugar aragonés d'o municipio de a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 126 habitants (2011 «Tierrantona» en a subpachina «Relación de unidades poblacionales» d'o Instituto Nacional de Estadística, consultada o 22 de marzo de 2012.).
Tierrantona ye a cabecera u capital municipal de o municipio d'a Fueva, ye a on se troba a Casa d'a Villa y o nuclio con mas servicios municipals, a demés d'estar o mas poblau d'o municipio. Se tracta d'un nuclio que aparenta tener nueva planta, tot y que se o ha puesto trobar mentau en documentos tan antigos como en primerías d'o sieglo XII.
Cheografía y historia
Tierrantona ye en o plano de a cul d'a Fueva, en a zona de baixa altitut, en a riba dreita d'o barranco d'a Usía, a bels 3 kilometros en sud-este d'o tozal de Sant Salvador y por a par d'a on remata l'antigo termin municipal de Ranyín. A la contra de como pasa con a mayoría de nuclios de población de a subcomarca de a Fueva, Tierrantona no pareix que haiga tenido nunca un plantiamiento defensivo, pus se troba a poca altitut y ye bien accesible dende toz os costaus.
Seguntes o medievalista Agustín Ubieto, o nombre de Tierrantona amaneix en os documentos historicos de tan antigos como de l'anyo 1102, cuan que diz que daba nombre a un castillet («Murel de Terranthona») que s'heba de trobar en os arredols, y que él va identificar con l'actual Moriello de Monclús. UBIETO ARTETA, Agustín: Toponimia aragonesa medieval (Valencia, 1972). En o fogache de 1495, se a documenta con o nombre de «Tierra Anthona», y en 1488 s'ha puesto saber que teneba 11 fuegos «Tierrantona» en a pachina oficial de l'achuntamiento d'a Fueva, consultada o 13 de noviembre de 2010. (casas).
Manimenos, a ilesia de lugar ye o solo edificio medieval que i queda. Data d'ixe mismo sieglo XII «Tierrantona» en a pachina RomanicoAragonés.com, consultada o 13 de noviembre de 2010. de cuan Ubieto troba documentacions, y ye consagrada a l'advocación de l'Asumpción de María. Ye un templo romanico d'una sola nau, con a estructura muit bien guardada y o tellau con bastida de fusta ha gosau mantener-se fiel a os plantiamientos regulars d'o sieglo XII. En o sieglo XVII y en o XVIII le se van adhivir dos capilletas laterals, de as cuals, a que miraba ta a plaza de lugare se va eliminar y ha gosau deixar a marca en a frontera. Ye una ilesia gran en comparanza con as de belaltros lugars de Sobrarbe en ixas envueltas, o que fa veyer que Tierrantona no debeba d'estar un lugar guaire chicorrón, lo menos en os tiempos en os que se va construir.
A man de o lugar, no fa guaires anyos se va trobar as enrunas d'una villa romana, que podría estar a oríchen d'o toponimo «Tierrantona», («Tierra d'Antonius») y que confirmaría as tesis de o difunto investigador Manuel Benito Moliner, que va indicar como posible ixa presunta relación de pertenencia a bel personache de nombre «Antonius»<ref name="BENITOíndice"> [https://web.archive.org/web/20130403013539/http://www.aragob.es/edycul/patrimo/etno/pueblos/indice.htm Índice de pueblos del Alto Aragón, el orígen de sus nombres]. Por Manuel Benito Moliner. Consultau o 13 de noviembre de 2010.</ref> u «Antoninus''».
Demografía
Imáchens
Fiestas 20 de chinero, Fiesta Mayor, fendo-le honras a Sant Sabastián. Calandario de fiestas en a pachina oficial de l'achuntamiendo d'a Fueva; consultada o 12 de noviembre de 2010. O segundo cabo de semana de chulio, fiesta menor, fendo-le honras a Sant Cristóforo.
Referencias
Vinclos externos
Categoría:Lugars d'a Fueva Categoría:Localidaz d'Aragón con fiestas patronals ta sant Sabastián Categoría:Localidaz d'a diocesi de Balbastro-Monzón en Sobrarbe