right|thumb|250px|Robert Mitchum y Tommy Rettig en una escena d'a cinta. right|thumb|250px|Robert Mitchum, Tommy Rettig y Marilyn Monroe en una escena d'a cinta. River of No Return (títol orichinal en anglés, en aragonés Río sin retorno, estrenau en Aragón con iste zaguer títol) ye una cinta de western romantico de cine estausunidense de l'anyo 1954 dirichida por Otto Preminger seguntes un guión de Frank Fenton basau en una historia de Louis Lanz (qui heba pillau la suya idea d'a cinta italiana Ladri di biciclette, de Vittorio De Sica en 1948), con una Banda Sonora Orichinal de Cyril J. Mockridge, una dirección de fotografía de Joseph LaShelley que fue producida por Stanley Rubinta la productora cinematografica Twentieth Century-Fox Film Corp., estando los actors principals d'a cinta Robert Mitchum, Marilyn Monroe, Tommy Rettig y Rory Calhoun.

A cinta se rodó en exteriors en dos parques nacionals d'a provincia d'Alberta en Canadá, os parques de Banff y Jasper; y s'ambienta en o nord-ueste d'Estaus Unius en 1875. Ye considerada unanimement como un western clasico, encara que mesmo Mitchum que Monroe, os actors protagonistas y que en ixas envueltas yeran dos grans estrelas de Hollywood, la rodoron por desichencias d'os suyos respectivos contractos con a productora y consideroron que lo guión yera masiau superficial.

Argumento En 1875 en Idaho, en o nord-ueste d'Estaus Unius, Matt Calder ye un viduo que fa poquet que ha surtiu d'a garchola a on bi yera en haber matau a un hombre en esfender a un atro. Plega en una ciudat provisional formada por cabanyetas en rechira de su fillo Mark, de 9 anyadas. Matt heba deixau su fillo ta que lo cudiase a un conoixiu, pero iste l'ha albandonau y l'ha deixau con Kay, una cantaire de saloon. Cuan a la fin Matt troba a Mark, iste no lo conoixe, pero lo pai li fa la promesa d'una vida de caza, pesca y agricultura en a suya grancha y marchan chuntos enta ixa grancha.

Dimpués de que marchen lo novio de Kay, lo chugador de cartas Harry Weston li diz que han de marchar enta lo lugar de Council City ta inscribir-ie en o Rechistro d'a Propiedat a propiedat d'una mina que acaba de ganar en chugando a lo poquer y rematan marchando chuntos dencima d'una navata pero troban problemas en os rapedos cuan se troban amán d'a grancha de Matt y Matt y su fillo los rescatan. Alavez Harry quiere mercar o rifle y lo caballo de Matt ta plegar en Council City por tierra pero Matt se niega, en estar o solo rifle y lo solo caballo que poseye y en haber-ie en a redolada indios hostils. A respuesta de Harry ye noquiar-lo y robar-li fusil y caballo y marchar él, en deixando a Matt, a Mark y a Kay albandonaus chusto cuan i plegan os indios.

Sin armas y debant d'o periglo de l'ataque inminent d'os indios, nomás queda un camín ta fuyir: fer servir la navata y fuyir por o río, y los tres marchan tamién camín de Council City. Kay con l'asperanza de retrobar a lo suyo novio y Matt rondoniando la suya venganza contra qui los ha deixau albandonaus. Y los indios continan perseguindo-los. Poquet a poquet, en compartir a experiencia, Matt y Kay cambian as opinions que cadagún d'éls teneba de l'atro antes d'escomencipiar o viache.

Elenco River of No Return en Internet Movie Database. Actor Papel Notas Robert Mitchum Matt Calder Marilyn Monroe Kay Weston Rory Calhoun Harry Weston Tommy Rettig Mark Calder Murvyn Vye Dave Colby Douglas Spencer Sam Benson Fred Aldrich Buscador d'oro No acreditau Claire Andre Surrey Driver No acreditada Hal Baylor Choven rebelde No acreditau Don Beddoe Ben No acreditau Phil Bloom Buscador d'oro No acreditau Buck Bucko Bebedor en Council City No acreditau Roy Bucko Buscador d'oro No acreditau Larry Chance Choven rebelde No acreditau John Cliff Hombre lascivo No acreditau Edmund Cobb Barbero No acreditau Cecil Combs Buscador d'oro No acreditau John Doucette Hombre en o saloon No acreditau Tex Driscoll Buscador d'oro No acreditau Geneva Gray Bailarina No acreditau Al Haskell Conductor d'a dilichencia No acreditau Chuck Hicks Buscador d'oro No acreditau Ed Hinton Chugador No acreditau George Huggins Buscador d'oro No acreditau Michael Jeffers Buscador d'oro No acreditau Dick Johnstone Buscador d'oro No acreditau Mitchell Kowall Buscador d'oro No acreditau Richard LaMarr Buscador d'oro No acreditau Anthony Lawrence Choven rebelde No acreditau Jarma Lewis Bailarina en o saloon No acreditau Jack Low Buscador d'oro No acreditau Hank Mann Ciudadán de Council City No acreditau Jack Mather Repartidor de cartas No acreditau Ann McCrea Bailarina No acreditau Harry Monty Choven No acreditau Fay Morley Bailarín No acreditau Charles Morton Buscador d'oro No acreditau Paul Newlan Buscador d'oro No acreditau Barbara Nichols Bailarina sora No acreditau Anton Northpole Buscador d'oro No acreditau George Patay Bebedor en Council Bay No acreditau Jack Perrin Buscador d'oro No acreditau Charles Perry Buscador d'oro No acreditau Joe Phillips Buscador d'oro No acreditau Ford Raymond Buscador d'oro No acreditau John Rice Buscador d'oro No acreditau Robert Robinson Buscador d'oro No acreditau John Roy Buscador d'oro No acreditau Danny Sands Buscador d'oro No acreditau Ralph Sanford Cambrero No acreditau Lucile Sewall Colono No acreditada Harry Seymour Pianista No acreditau Arthur Shields Mosén en Tent City No acreditau Cap Somers Bebedor en Council City No acreditau George Sowards Bebedor en Council City No acreditau Charles Sullivan Buscador d'oro No acreditau Jack Tornek Buscador d'oro No acreditau John Veitch Choven rebelde No acreditau Fred Walton Buscador d'oro No acreditau Bob Whitney Bebedor en Council City No acreditau Harry Wilson Buscador d'oro No acreditau Will Wright Comerciant No acreditau

Producción Preproducción Otto Preminger yera preparando-se ta l'estreno d'a suya cinta The Moon Is Blue cuan Darryl F. Zanuck, executivo d'a 20th Century Fox, li dició que heba estau designau ta dirichir River of No Return como parte d'o suyo contracto con ixe estudio. O productor Stanley Rubin, que ya teneba experiencia previa en a producción de westerns, preferiba que la dirichise directors con experiencia en o chenero, como William Wellman, Raoul Walsh u Henry King y li preocupaba que Preminger, a qui él consideraba como mas adecuau a cintas de cine negro u de cine de comedia sofisticada, no podese estar a l'altaria requerida ta dirichir una cinta d'una tematica tan propia d'a cultura estausunidense. O mesmo Preminger no teneba pas guaire intrés inicial dica que en leyó lo suyo guión y podió veyer que l'argumento teneba potencial. Preminger tamién aprobó la decisión d'asignar os papels protagonistas a Robert Mitchum y Marilyn Monroe, a qui ya se lis heban asignau ixos papels antes de decidir-se por Preminger como director. Foster Hirsch: Otto Preminger: The Man Who Would Be King, Nueva York, Alfred A. Knopf, 2007, pp. 202-203. .

Zanuck decidió que la cinta se filmase en Cinemascope, asinas que en augmentó lo suyo presupuesto. A parte principal d'o rodache se faría en Canadá, en os parques nacionals de Banff y Jasper y en o laco Louise en a provincia canadiense d'Alberta y en o río Salmon en Idaho, a on realment s'ambienta la historia. Preminger y Rubin marchoron chuntos enta ixas redoladas ta buscar localizacions y mientres ixe viache Rubin podió veyer que, dillá d'a suya obligación contractual, Preminger sí que teneba un intrés real en a cinta.

Rodache Elenco y equipo marchoron a finals de chunio de 1953 enta Calgary, dende on marchoron enta l'Hotel Banff Springs, en bel meyo d'o Parque Nacional Banff, que se convertió en la suya base mientres o rodache en Canadá.

Monroe portó en o set de rodache a Natasha Lytess, qui yera la suya entrenadora personal d'interpretación, y bien luego prencipioron os problemas entre ella y Preminger. Lytess daba a Monroe instruccions sobre cómo heba d'actuar radicalment contrarias a las que li daba Preminger, fendo por eixemplo que Monroe pronunciase cadaguna d'as silabas d'o suyo papel con un enfasi desacherau, dica que Preminger trucó a Rubin a la suya oficina en Los Angeles ta desichir que se fese fuera d'o rodache a Lytess, y iste accedió. Tanimientres, Monroe trucó directament a Zanuck y li dició que no continaría con o rodache dica que Lytes no bi tornase. Zanuck, en considerar que Monroe yera una actriz que podeba garantizar un buen recaudo ta la cinta, accedió y fació tornar-ie a Lytes. Preminger, que no yera conforme, amostró lo suyo malestar con Monroe dica la fin d'o rodache. Otto Preminger: An Autobiography, Nueva York, Doubleday 1977, pp.127-128. .

Mientres o difícil rodache, Preminger tenió que lidiar con una frecuent plevia y con l'excesivo consumo d'alcol por parte de Robert Mitchum. Amás, Monroe se lesionó y cuasi s'orchega y no podió filmar mientres bels días, rodando finalment bella escena enchesada. Ta protecher o suyo vestiu mientres l'ensayo heba feito servir botas muit altas, que li plegaban dica lo peito y esbarriló, cayendo en o río y omplindo-se las suyas botas d'augua de modo que no podeba levantar-se d'aintro d'o río dica que corrioron a socorrer-la, torcendo-se la calcanyeta.

O choven Tommy Rettig yera o solo consuelo de Preminger, porque en respectaba la suya profesionalidat y mesmo l'aduyaba muitas vegadas a centrar a Monroe. Tanimientres, Lytess tamién escomencipió a interferir en a interpretación de Rettig en socavando la suya confianza y alavez Preminger reunió a tot l'elenco ta informar-lis d'o comportamiento de Lytess, trobando-se con que l'elenco principio a refirmar la suya petición de fer fuera a Lytess.

En primerías de setiembre l'equipo marchó enta Los Angeles ta filmar-ie as escenas d'interiors y planos d'as secuencias en o río, que se filmoron en un tanque d'augua y simultaniament, fendo servir dobles ta ixo, en o río Salmon d'Idaho a on ye ambientada la cinta. Monroe feba servir chancas y Preminger la evitava tot o que podeba.

Con tot y con ixo, Preminger consiguió rematar a cinta en o plazo previsto y sin superar o presupuesto que li heban fixau.

River of No Return estió una d'as primeras cintas en fer servir o truco d'o detonador de sangre ta simular un impacto real de bala con a consiguient emisión de sangre, encara que a sobén se gosa decir que la primer cinta en emplegar-lo estió Run of the Arrow, que no se filmó dica 1957. Tamién estió la primer cinta rodada en Canadá con o nuevo sistema de Cinemascope.

Postproducción Mientres o proceso de postproducción d'a cinta, Preminger marchó enta Europa, deixando a l'editor Louis R. Loeffler y a Rubin o treballo de rematar-la y fer o montache cinematografico. Tenioron que clamar a Jean Negulesco ta que filmase bella escena complementaria. A visión d'as escenas en bruto confirmoron a primera opinión de Rubin de que Preminger no heba estau o director adecuau ta la cinta: consideró que Preminger no heba captau as esencias d'o western, que heba ignorau elementos clave d'a trama argumental y que heba filmau superficialment as escenas d'acción, en deixando-las con un aspecto escenificau y estatico; amás, en bellos casos no coincidiban as escenas filmadas en locación y en estudio. A experiencia de Preminger en ista cinta lo convenció de que no quereba tornar a dirichir como emplegau d'un estudio de cine y finalment pagó a la Fox 150.000 dólars ta cancelar o suyo contracto.

Posteriorment, Monroe afirmó que River of No Return yera la suya pior cinta, y Preminger la criticó de contino en cuantas entrevistas. No estió dica 1980 que no acceptó en una entrevista que Monroe s'heba deixau la pelleta en o suyo treballo en a cinta.

Critica Bosley Crowther en The New York Times, afirmó que: Bosley Crowther: Four New Films Arrive; Marilyn Monroe Vs. Scenery at Roxy Science-Fiction Drama Bows at Paramount, en The New York Times, 1 de mayo de 1954.

En Fotogramas indican que: Río sin retorno en Fotogramas.

Quim Casas comenta que: Quim Casas: Películas clave del western, Ediciones Robinbook, S.L., Barcelona, 2007, , p.111-112.