Navardún ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca de Cinco Villas. A población ye de 55 habitants, en una superficie de 25 km² y una densidat de población de 2,2 hab/km².
Cheografía Ye situato en a Val d'Onsella, en a marguin dreita d'a Onsella. Comprende os lugars de Gordués y Gordún.
Historia Ya existiba en o sieglo X. Asinas, en 991 o rei Sancho Garcés II de Navarra y a suya muller Urraca Fernández cedioron a o monesterio de Leyre as villas de Navardún y Apardués. Luis Javier Fortún Pérez de Ciriza: Leire, un señorío monástico en Navarra (siglos IX-XIX), Gubierno de Navarra, Pamplona, 1993 pachina 87. Antiparte, en o sieglo XII Navardún estió a seu d'un arcipestrau que dirichiba o monesterio de Leyre. Luis Javier Fortún Pérez de Ciriza: Leire, un señorío monástico en Navarra (siglos IX-XIX), Gubierno de Navarra, Pamplona, 1993 pachina 147. D'a suya importancia en ixas envueltas, da fe o feito que Navardún esdeveniese mientres o sieglo XIII a residencia favorita d'os arcebispes de Pamplona cuan por as suyas barallas con os reis de Navarra habeban d'exiliar-se. Luis Javier Fortún Pérez de Ciriza: Leire, un señorío monástico en Navarra (siglos IX-XIX), Gubierno de Navarra, Pamplona, 1993 pachina 161. A meyatos d'o sieglo XII o monesterio, por barallas internas d'os suyos monches, cedió os suyos dreitos sobre a villa, o castiello y a ilesia de Navardún a l'arcebispato de Pamplona; sindembargo, en 1299 tornoron a reclamar-los. Luis Javier Fortún Pérez de Ciriza: Leire, un señorío monástico en Navarra (siglos IX-XIX), Gubierno de Navarra, Pamplona, 1993 pachina 175.
Toponimia S'ha quiesto relacionar-lo con a radiz gala -DUNUM, pero no ye seguro, porque en aragonés existen casos de disimilación de -RR- ta -RD- (gabardera, mardano, bardo). En a etimolochía d'este toponimo puet estar tamién a radiz prerromana nava, en trobar-se o lugar situato chustament en una nava.
O toponimo Gordués Gerhard Rohlfs lo relaciona con l'antroponimo Gordus cuaternato en una inscripción de Lugdunum y con a terminación toponimica -ués present en l'Alto Aragón Occidental y Navarra Meya, probable evolución d'o sufixo aquitano -osse que ha evolucionato en basco ta -otze.
Parla En a primera mitat d'o sieglo XX se i emplegaban encara articlos en o, a, os, as: As pialetas, a truca, o barraco, o bación.
A particla pronominoadverbial en os verbos reflexivos de movimiento: me'n voi
O diminutivo -é, -eta coexistindo con -ico, -ica.
Y tamién palabras como farina, fierro, jambre, mesache.
Demografía
Administración Reparto de concellers Eleccions municipalsArchivo electoral Partiu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 Partido Popular - - - 0 0 0 0 0 1 1 1 Partido de los Socialistas de Aragón 4 4 1 1 1 1 1 1 0 0 0 Partido Aragonés - 1 - 0 0 0 0 0 0 - - Unión de Centro Democrático 1 - - - - - - - - - - Total 5 5 1 1 1 1 1 1 1 1 1
Alcaldes Lista d'alcaldes Lechislatura Nombre Partiu politico1979–1983 Matías Landa Muriel Treinta aniversario de las primeras elecciones municipales de la democracia. UCD1983–1987 1987–1991 1991–1995 1995–1999 1999–2003 2003–2007 2007–2011 Antonio Iralde Samitier Partido de los Socialistas de Aragón2011–2015 Carlos María Gabás Partido Popular2015–2019 2019–2023 2023–2027 Leire Mendive Gil Consulta el listado de alcaldes que han sido proclamados en Aragón en Heraldo de Aragón CHA
Molimentos A Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción de Navardún, una ilesia en estilo romanico d'os sieglos XII-XIII, adedicada a l'Asumpción de Nuestra Sinyora, que ye la ilesia parroquial d'o lugar. Parroquias del Arciprestazgo Erla-Uncastillo en o sitio web d'a Diocesi de Chaca.
Fiestas Sant Gregorio, 9 de mayo. Virchen de l'Asumpción, 15 d'agosto (patronals).
Veyer tamién Lista de municipios de Zaragoza.
Referencias
*