Santa María d'Iguacel Toponimos oficials de Chacetania en www.lenguasdearagon.org ye una ermita romanica d'estilo chaqués situata en a cabecera d'a val d'a Garcipollera, en a comarca de Chacetania. Ye muit bien conservata porque se fació una restauración en 1976 cuan cuasi yera en ruinas. Fue declarata Bien d'Intrés Cultural.
O segundo domingo de chulio os antigos habitants d'a val pelegrinan a l'ermita con a Virchen d'Iguacel.
Historia Probablement fue construita alto u baixo en 1040 por orden d'o conte Galindo, estando una d'as primeras construccions romanicas d'Aragón. Galindo deixo a suya propiedat como herencio a lo suyo fillo Sancho Galíndiz, sinyor de Boltanya, Atarés y Sos, consellero de Remiro I y tutor de Sancho Remíriz.
Mas tardi, en 1080, sería donata por os contes a lo monesterio de Sant Chuan d'a Penya dica l'anyo 1203. Dica prencipios d'o sieglo XII o monesterio d'Iguacel estió habitato por os monches benedectins, que mientres d'o reinato de Remiro II fuoron tresladatos a Sant Chuan d'a Penya. Allora o monesterio ye ocupato por monchas d'a Orden de Cistels que mas tardi se tresladarban ta o monesterio de Santa María de Cambrón.
Arquitectura A ilesia primitiva yera d'una sola nau muit alta, cubillata con tellato de fusta y con un abside semicircular con tres finestras de meyo punto. Yeran tres as puertas d'o templo, una en a frontera de ponient y as atras en os dos cantos d'a ilesia y a decoración yera escasa. thumb|left|250px|Detalle d'un chapistel En l'anyo 1072 fue remodelata, a puerta ueste se substituyió por una portalada d'estilo chaqués con un rafe sostenito por canetes. S'adhibió antimás decoración como as columnas con chapistels en as finestras y l'arquería ciega en l'abside, que trancaba as finestras orichinals. A parti exterior de l'abside ye decorata con escaquiato chaqués.
A remodelación d'a ilesia ye sinyata y datata ya que baixo los canez d'a frontera sud pueden leyer-sen cuantas inscripcions a on se leye o nombre d'o rei Sancho Remíriz y d'os mayestros escritor y pintor, de nombre Aznar y Galindo Garcés:
En atras dos ringlas d'inscripcions sobre a portalada prencipal puede leyer-se tamién:
thumb|left|250px|Virchen d'Iguacel Que significa en aragonés:
Podemos veyer pues que en ista segunda inscripción antimás d'o nombre d'o rei Sancho Ramíriz apareixe tamién o nombre d'a contesa Urraca, muller d'o conte Sancho Galíndiz. Tamién diz que a ilesia se remató en l'anyo 1110 que con a reforma d'o calandario sería en realidat l'anyo 1072 d'a nuestra era.
As actuals pinturas murals de l'interior de l'abside son d'o sieglo XV, d'estilo gotico. En istas pinturas apareixen cuantos santos, destacando as feguras de Sant Per Mártir y Santa Apolonia. En atras imáchens apareixen a Virchen, Sant Miguel fincando una lanza a un diaple y as escenas d'a Epifanía y o Naiximiento de Cristo.
A torre de l'ermita, que s'edificó en o sieglo XII ye de planta cuadrata y ye formata de dos cuerpos, os dos cubillatos con una vuelta de meyo canyón. S'accede a ista torre por l'antiga puerta norte d'o monesterio
Referencias
Vinclos externos Santa María d'Iguacel en romanicoaragonés.com
Iguacel Iguacel Iguacel Iguacel Iguacel Categoría:Biens d'Intrés Cultural d'a Chacetania Categoría:Molimentos de Chaca