right|thumb|250px|Puent de piedra sobre o río Danubio en a ciudat alemana de Ratisbona. right|thumb|250px|Alegoría d'o río Danubio en a fontana dei Quattro Fiumi, en Roma. O río Danubio (en alemán Donau, en eslovaco Dunaj, en hongaro Duna, en croata Dunav, en serbio Дунав/Dunav, en bulgaro Дунав, en rumano Dunăre, en ucrainés Дунай) ye un río d'Europa Central, o segundo río d'Europa por a suya longaria dezaga d'o río Volga. Claudio Magris. El Danubio. Barcelona: Editorial Anagrama, S. A., 1988

Naixe en a Selva Negra (Alemanya) y recorre 2.850 km antis de plegar en as costas rumanesas d'a mar Negra, en o dito delta d'o Danubio (que ye declarato Patrimonio d'a Humanidat por a UNESCO). O Danubio ye navegable por grans barcos dica la ciudat de Brãila (Rumanía) y ta barcos mas chicoz dica Ulm (Alemanya) a una distancia de 2.600 km d'a mar. Alto u baixo 60 d'os suyos afluents son tamién navegables. Os prencipals afluents son o Lech, l'Isar, l'Inn, o Morava, o Váh, o Rába, o Drava, o Tisza, o Sava, o Siret y o Prut.

A cuenca d'o Danubio tien una superficie de bels 777.000 km², distribuyitos entre os estaus d'Alemanya, Austria, Eslovaquia, Hongría, Serbia, Croacia, Bosnia y Herzegovina, Eslovenia, Bulgaria, Rumanía, y Ucraína. Belunas d'as ciudaz mas importants que banya son: Ulm, Ratisbona y Passau en Alemanya; Linz y Viena en Austria; Bratislava en Eslovaquia; Gyõr y Budapest en Hongría; Belgrado en Serbia; y Galatzi y Brãila en Rumanía. Antiparte, d'a suya cuenca en fan parte atros países, como Italia, Polonia, Suiza, a Republica Checa, Eslovenia, Bosnia-Herzegovina, Montenegro, Macedonya d'o Norte y Albania.

Ye un curso fluvial con a-saber-la importancia en a Historia d'Europa; asinas, estió cuantas anyadas a muga de l'Imperio Romano, o dito limes, chunto con o río Rin.

Hidronimia O nombre d'o río Danubio ye en alemán Donau, en eslovaco Dunaj, en hongaro Duna, en croata Dunav, en serbio Дунав/Dunav, en bulgaro Дунав, en rumano Dunăre, en ucrainés Дунай, y en turco Tuna, estando toz istos nombres derivatos d'o nombre d'o río en latín, Danubius, que pareix estió o nombre d'un dios fluvial en a mitolochía romana. Cal parar cuenta que en farsi (una atra luenga indoeuropea), a palabra ta decir "río" ye dānu, a on se puet reconoixer a mesma radiz.

Nomás o nombre en griego tien una radiz diferent, en decir-se en ixa luenga Ἴστρος (Istros).

En os textos medievals aragoneses mos podemos trobar denominacions derivatas d'estas dos radices coexistindo en un mesmo libro, dependendo de l'idioma orichinal d'a traducción. En o "Libro d'o Trasoro" leyemos un fragmento interesant cuan parlan de Tracia:

Mitolochía En a mitolochía griega, Danubio (Ἴστρος, Istros), yera uno d'os 25 fillos de Tetis y Oceano, y asinas amanix en as obras d'Hesiodo.

Antiparte, o mito d'os argonautas diz que puyoron por o curso d'o río Istros dende a mar Negra dica o suyo naixedero, ta dimpués tornar a la mar Hadriana por una atra branca d'o mesmo río. Diodoro de Sicilia, ya en o sieglo I aC, diz que ixo ye platero que no ye posible, y diz que ye fácil una confusión con a homonimia entre o río Istros y a peninsula d'Istria, a o norte d'a mar Hadriana.

Afluents Os prencipals afluents d'o río Danubio (por orden d'a suya confluyencia en o curso prencipal) son:

Río Iller (confluyencia en Ulm). Río Lech. Río Naab (confluyencia en Regensburg). Río Regen (confluyencia en Regensburg). Río Isar. Río Inn (confluyencia en Passau). Río Enns. Río Morava (confluyencia en o castiello de Devín). Río Leitha. Río Váh (confluyencia en Komárno). Río Hron. Río Ipeľ. Río Sió. Río Dráva. Río Vuka (confluyencia en Vukovar). Río Tisza. Río Sava (confluyencia en Belgrado). Timiş (confluyencia en Pančevo). Río Gran Morava. Río Caraş. Río Jiu (confluyencia en Bechet). Río Iskar. Río Olt (confluyencia en Turnu Măgurele). Río Osam. Río Yantra. Río Vedea. Río Argeş (confluyencia en Olteniţa). Río Ialomiţa. Río Siret (confluyencia en Galaţi). Río Prut (confluyencia en Galaţi).

Vinclos externos

Pachina web d'a ICPDR, a Comisión Internacional ta a Protección d'o Danubio (International Commission for the Protection of the Danube River).

Referencias

*