right|thumb|300px|Tropas de l'Exercito estausunidense camín ta a placha d'Omaha Beach, en o desembarco de Normandía o 6 de chunio de 1944. Fotografía de Robert Cappa. right|thumb|300px|Junkers Ju-87, uno d'os primers avions de bombardeyo tactico d'a Luftwaffe alemana, elemento clau en a Blitzkrieg d'a Wehrmacht en as primeras anyadas d'a guerra. right|thumb|300px|Esfensas de l'Exercito britanico contra o Deutsches Afrika Korps en a Primera batalla de l'Alamein, o 17 de chulio de 1942. A Segunda Guerra Mundial estió una guerra que duró dende l'anyo 1939 dica o 1945 entre a mayor parte d'os países independients en ixas calendatas, y en que habió batallas en Europa, Asia, Africa, America y Oceanía, con batallas en tierra, mar y aire. Dica hue, ye a guerra mas mortifera d'a Historia, con estimacions de mas de 65.000.000 de muertos, en cifras conservadoras.
As prencipals batallas estioron en Europa, norte d'Africa y en o sector de l'Oceano Pacifico.
Lo establimiento d'una calendata d'o suyo inicio ye variau seguntes os expertos y historiadores, a mas consensuada ye que a guerra s'inició o día 1 de setiembre de 1939 con a invasión de Polonia por o Tercer Reich, encara que atros dicen que prencipió o 3 de setiembre, con a declaración de guerra de Francia y o Reino Uniu contra o Tercer Reich. Ta atros, prencipió en China en 1937 con o clamato Incident d'o puent de Marco Polo y a invasión de China por o Chapón. Ta atros encara, a Guerra Civil Espanyola en 1936 ye una d'as guerras predecesoras d'a Segunda Guerra Mundial, como l'annexión d'Austria (Anschluss) y de Checoslovaquia en 1938 dimpués d'os ditos Pactos de Munich.
A guerra remató o 2 de setiembre de 1945 con a rendición incondicional d'o Chapón, y supuso a desaparición d'as ideyas politicas d'o nazismo en Alemanya, d'o faixismo en Italia y d'o militarismo expansionista en o Chapón. Amás, anque se creyó a Organización d'as Nacions Unidas, a Guerra Fría entre os Estaus Unius y a Unión Sovietica dividió Europa en as siguients 50 anyadas. Tamién dio un empentón a un proceso de descolonización d'os territorios colonials europeus, que rematarba en os anyos 1960. Tamién ye important porque en os clamatos Chudicios de Nuremberg y en atros similars s'asentoron las bases d'o Dreito Penal Internacional.
A Segunda Guerra Mundial estió a primer gran guerra ideyolochica d'a historia, o que explica d'una parte os variatos procesos de colaboracionismo con os ocupants alemans u italianos, d'atra parte a existencia d'una Resistencia alemana a o nazismo en plena guerra y, en fin, la direción centralizada d'os partius comunistas d'Europa por o Partiu Comunista d'a Unión Sovietica y o suyo papel en contra d'a guerra dica a Operación Barbarroya (a invasión alemana d'a Unión Sovietica) en 1941 y a favor d'a guerra contra o Tercer Reich dimpués.
Estió amás una guerra con prous crimens de guerra, comesos por toz os países, encara que os prencipals crimens de guerra y crimens contra a Humanidat estioron obra d'o nazismo, como os campos d'exterminio nazis, u o esterminio masivo d'a población chitana, chudieva (Shoah) u eslava, u grupos de población como os homosexuals, os Testimonios de Cheová u os disminuyius psiquicos, amás d'atras victimas (como bels centenars d'aragoneses refuchiatos en Francia dimpués d'a Guerra Civil Espanyola). L'exercito chaponés estió responsable de fer mortaleras en China u violacions sistematicas de mullers, un crimen tamién que l'Exercito Royo cometió sistematicament dende a suya dentrada en territorio alemán en as dos zagueras anyadas d'a guerra. Antiparte, a Luftwaffe alemana estió a primera en bombardiar poblacions civils, como en Londres u en Coventry (apareixió a expresión coventrizar una ciudat) u Rotterdam, estioron a Royal Air Force britanica y a United States Army Air Forces estausunidense os prencipals autors de bombardeyos masivos con napalm en as ciudaz alemanas, como Hamburgo u Dresde, y chaponesas, con o lanzamiento de dos bombas atomicas en Hiroshima y Nagasaki, en o primer (y dica hue, unico) uso d'una bomba atomica contra poblacions civils.
Causas d'a Segunda Guerra Mundial right|thumb|250px|Territorios perditos por Alemanya seguntes as clausulas d'o Tractau de Versailles.
Ye difícil fer una relación exacta d'as causas d'a guerra, pero ye posible recollir as causas prencipals, seguntes a mayor parte d'os historiadors, que se remontan a os zaguers momentos d'a Primera Guerra Mundial.
Istas causas son: As condicions imposadas en os tractaus de Versailles, Saint-Germain-en-Laye, Trianon y Neuilly a os países d'as Potencias Centrals redotatos en a Primera Guerra Mundial. A crisi en os anyos 1920 d'a democracia en a Republica de Weimar, o sistema democratico naixito en Alemanya dimpués d'a guerra. A crisi en os anyos 1920 y 1930 d'a democracia en Europa, sustituyita en a mayor parte d'os países por dictaduras. O nacionalismo expansivo present en toz os países; ye mas conoixito en os casos d'Alemanya, Italia u Chapón, encara que tamién bi n'ha d'atros. O nazismo, doctrina politica creyata en Alemanya por Adolf Hitler, que aprofita as condicions d'o país ta a suya expansión. O militarismo chaponés d'a clamata Era Showa, resultau d'o nacionalismo chaponés. A inoperancia d'a Sociedat de Nacions, a organización internacional que miraba de guaranciar a paz mundial. Ista organización no pudo evitar os succesivos grans conflictos mundials, como a conquiesta de Manchuria por Chapón, a invasión italiana d'Abisinia u a Guerra Civil espanyola, ni tampoco d'atros pasos ta la guerra, como a remilitarización de Renania, l'annexión d'os Sudetes, l'Anschluss, l'annexión de Checoslovaquia u a invasión d'Albania. L'aislacionismo estausunidense, en desentender-se iste país d'a situación politica mundial.
Tractau de Versailles y tractaus complementarios
right|thumb|250px|A firma d'o Tractau de Versailles, en o Salón d'os Mirallos d'o castiello de Versailles, en un cuadro d'o pintor William Orpen. En os zaguers intes d'a Primera Guerra Mundial, l'Imperio Alemán yera a o limite d'as suyas posibilidaz militars. O país yera acotolato dimpués de cinco anyadas de guerra, encara que os militars aplicoron a censura ta privar que a situación militar fuese conoixita en a retraguarda, incluyindo-ie o propio Gubierno civil. O Exercito alemán ocupaba en ixas calendatas muitos territorios en Europa, incluyindo partes de Francia y amás gran parte de Belchica.
O 27 de setiembre de 1918 l'Alto mando alemán, formato por Paul von Hindenburg y Erich Ludendorff, pidió a o suyo Gubierno un armisticio inmediato con os Aliaus, basato en as propuestas d'o president d'os Estaus Unius Woodrow Wilson, os clamatos 14 puntos. Asinas, o Gubierno alemán conoixió que a guerra yera perdita, pero no pas encara a población civil.
Con os primers contactos entre os belicherants, os Aliaus desichioron a modificación d'a estructura interna d'o rechimen politico alemán, pero os militars, con Ludendorff a o frent, s'oponioron, y Ludendorff dimitió d'o suyo cargo, afirmando publicament que Alemanya ganaba a guerra pero que a traiduría d'os civils imposibilitaba a vitoria. Naixeba asinas a falordia d'a punyalada por a espalda, uno d'os elementos mitolochicos en o futuro d'o nazismo.
As primeras noticias d'a posible paz plegoron a Kiel, a seu d'a Kaiserliche Marine, y o vicealmirant Reinhard Scheer decidió salir a combatir contra a Royal Navy por zaguera vez, ta mantener a honor militar de l'armata. Sindembargo, os marineros, que ya conoixeban as noticias d'a paz, s'oponioron, en o clamato motín de Kiel. O 4 de noviembre de 1918, os mariners formoron un Soviet, liberoron a os presos y inicioron a revolución, cantando A Internacional. A situación s'estenió a tota Alemanya, y o kaiser Guillermo II d'Alemanya abdicó. O 9 de noviembre yera proclamata a Republica y o SPD, a socialdemocracia alemana, formaba Gubierno, con a misión de negociar a paz con os Aliaus.
A insistencia de Francia en o revanchismo contra Alemanya fació que as reunions d'as negociacions d'o Tractau de Versailles se fesen en o castiello de Versailles, en o mismo salón d'os Mirallos an que se proclamó en 1871 l'Imperio Alemán dimpués d'a redota de Francia en a Guerra Franco-prusiana. Francia heba perdito en a guerra muitas vidas, y temeba a posibilidat de recuperación d'Alemanya, por o que insistió en l'aprebación de reparacions de guerra, a pagar por os alemans. Amás, os franceses ocuporon parte d'o territorio alemán, dica o río Rin (a Renania), y bels territorios en a marguin dreita d'o río. right|thumb|250px|Republica de Weimar: Alemanya dimpués d'o Tractau de Versailles. Alemanya, dimpués d'enronar-se o país con as luitas revolucionarias y con l'albandono por l'Exercito alemán d'o frent de guerra, no teneba posibilidaz d'esfensa, por o que sinyó o Tractau, por o que, seguntes as clausulas suyas, o país cedeba importants territorios en Europa, amás de totas as suyas colonias en Africa, Asia y Oceanía. Alemanya cedeba: Alsacia y Lorena, ocupatas dende 1870, a Francia. As ciudaz d'Eupen y Malmedy, con población francoparlant y chermanoparlant, a Belchica. Parte d'o ducau de Schleswig faría un referendum ta optar entre a suya pertenenxa a Alemanya u a Dinamarca (en 1920, en o referendum, as ciudaz d'Aabenraa, Sønderborg y Tønder optoron por Dinamarca). O Sarre formó un estato independient, con administración internacional en as suyas primeras 15 anyadas. Prusia Ocidental pasó a mans d'a renaixita Polonia, cortando o territorio alemán con una salida a a mar Baltica, quedando a Prusia Oriental dividita d'o resto d'o territorio alemán. A ciudat baltica de Dantcig (hue Gdansk) fue declarata estato independient (a Ciudat Libre de Dantcig, anque desmilitarizada y unita a Polonia con aduanas comuns), ta reforzar a salida polaca a a mar Baltica y que Polonia tenese un puerto neutral. En l'Alta Silesia y bels distritos de Prusia Oriental (en o sector de Masuria) se faría tamién un referendum ta optar entre Polonia y Alemanya).
Atras clausulas d'o Tractau impediban que a Reichswehr, l'exercito d'Alemanya, tenese mas de 100.000 soldatos, ni aviación militar ni carros de combate, y o servicio militar obligatorio fue abolito. Se consideraba que Alemanya (y os suyos Aliaus, as Potencias Centrals) yeran os unicos responsables d'a guerra, y Alemanya pagaría indemnizacions de guerra ta resarcir a d'atros países (Francia en especial) por os danyos que heba provocato en a guerra, comprendidas as pensions a os feritos y veterans de guerra. thumb|right|350px|A desmembración de l'Imperio Austrohongaro dimpués d'o Tractau de Trianon. Se firmoron atros tractaus con a resta d'os perdedors d'a guerra, con clausulas pareixitas, encara que menos draconianas: o Tractau de Saint-Germain-en-Laye con Austria (que perdió toz os territorios de l'Imperio Austrohongaro que no yeran de luenga alemana); o Tractau de Trianon con Hongría; y atros con Bulgaria y Turquía.
Sí fueron duras as condicions con l'antigL'Imperio Austrohongaro: Hongría cedeba mas de dos terceras partes d'o país: Transilvania yera cedita a Rumanía. Croacia, Eslavonia y Voivodina yeran ceditas a Servia ta formar o nuevo país de Yugoslavia. Rutenia y Eslovaquia yeran ceditas a o nuevo país de Checoslovaquia. Burgenland, con población de luenga alemana, yera cedito a Austria; Sopron retornó a Hongría por referendum. Austria cedeba a mayor parte d'o suyo territorio: A Galitzia yera cedita a Polonia. Bohemia y Moravia, con una important minoría alemana, se cedeba a o nuevo estato de Checoslovaquia. O Tirol yera trestallato: o Tirol d'o Sud se cedeba a Italia, encara que a población de luenga italiana yera minoritaria en a redolada, y a resta d'o Tirol formó l'actual burgeland austriaco de Tirol. Bellas zonas de luenga alemana en Estiria y Carintia fuoron transferitas a o nuevo reino de Yugoslavia.
Tamién se prohibió a unificación d'Austria con Alemanya y o servicio militar obligatorio en Austria.