La cohors quinquagenaria yera una unidá auxiliar del exércitu romanu imperial compuesta por soldaos que nun disponíen de la ciudadanía romana. Estes unidaes fueron creaes pa completar les deficiencies de les llexones del exércitu imperial, formaes cuasi esclusivamente por infantería pesada, introduciendo unidaes d'infantería llixera y especilizaes, como arqueros o flonderos.
Taba formada por 480 soldaos d'infantería dividíos en seyes centuries d'ochenta homes a les órdenes de dellos centuriones, asistíos caún por un optio o llugarteniente, un tesserarius o subofial d'intelixencia y un signifer o portaestandarte. Cada centuria dixebrábase en diez pelotones d'ocho soldaos, llamaos contubernium.
La unidá taba mandada por un Praefectus cohortis nomáu pol emperador d'ente los miembros del ordo ecuester, qu'asina aniciaba'l primer escalón de la so carrera militar.
Les cohortes quinquagenariae peditatae fueron asignaes a principios del Imperiu a llexones concretes, pero dende Claudiu y, especialmente, de magar Vespasianu emprimaron a ser asitiaes nos limes del Imperiu en bases permanentes, llamaes castellum cohortis. Estos teníen forma rectangular, ocupando entes 0,8 y 1,2 ha, con cuatro puertes. Nel centru allugábase'l cuartel general o principia, que contenía la capiella de los signa o estandartes, la caxa de la unidá y les oficines. A los llaos del principia llevantaben el praetorium o residencia del prefeutu de la unidá, los horrea o horros/almacenes y seyes edificios de barracones.
Na parte esterior del castellum solía llevantase una instalación termal. Xunto a la mesma, poco a poco, diben formándose una vicus o aldea civil.
A partir de Vespasianu, formáronse Cohortes milliariae peditatae, especialmente d'arqueros, formaes por 800 soldaos encuadraos en 10 centuries d'ochenta infantes, y dirixíes por tribunus cohortis milliariae, miembru tamién del ordo equester.
Non toles cohortes auxiliares taben formaes por non ciudadanos, ya qu'en distintes époques, especialmente baxo Augustu, reclutáronse unidaes de ciudadanos romanos, que recibíen el títulu de Voluntariorum, Italica, Campana o Campestris, y que siempres taben armaes y vestíes de la mesma manera que los llexonarios y dirixíes por un Tribunus Cohortis ecuestre.
Les unidaes auxiliares de non ciudadanos podíen recibir como premiu por dalguna aición de combate meritoria'l títulu de civium romanorum que daba a los sos homes la ciudadanía enantes del so llicenciamientu y-yos permitía vistir del mesmu xeitu que los llexonarios.
Les reformes militares de Dioclecianu y Constantín I a principios del sieglu IV tresformaron sustancialmente estes unidaes, que, si bien caltuvieron los sos nomes, vieron reducíos los sos efeutivos hasta los 200 soldaos y, en xeneral, fueron integraes nos exércitos fronterizos de tipu limitanei, con un nivel d'entrenamientu y efeutividá reducíos.
Llista de cohors quingenaria del exércitu romanu thumb|right|200px|Epitafiu d'un soldáu de la Cohos I Montanorum, unidá d'infantería auxiliar de tipu quinguenariu.
Cohors III Flavia Afrorum Cohors I Alpinorum Cohors I Alpinorum miliaria Cohors III Alpinorum Cohors III Alpinorum Dardanorum Cohors I Antiochiensium Cohors Apuleia civium Romanorum Cohors I Aquitanorum Cohors I Aquitanica Cohors I Aresacorum Cohors I Asturum Cohors V Asturum Cohors VI Asturum Cohors I Asturum et Gallaecorum Cohors II Asturum et Gallaecorum Cohors Asturum et Gallaecorum Cohors I Augusta Cohors III Augusta Cohors I Ausetanorum Cohors I Baetasiorum civium Romanorum Cohors Baetica Cohors I-VIII Batavorum Cohors I Batavorum miliaria pia felix Cohors I Batavorum quingenaria Cohors II Batavorum Miliaria Cohors I Septimia Belgarum Cohors II Flavia Bessorum Cohors I Aquitanorum Biturgium Cohors II Biturigum Cohors miliaria Bosporiana Cohors I Bosporiana Cohors II Bosporanorum Cohors I Bracaraugustanorum Cohors II Bracaraugustanorum Cohors III Bracaraugustanorum Cohors IIII Bracaraugustanorum Cohors V Bracaraugustanorum Cohors II Breucorum Cohors III Breucorum Cohors IIII Breucorum Cohors VI Breucorum Cohors VIII Breucorum Cohors I Britannica miliaria civium Romanorum Cohors II Britannica Cohors III Britannorum Cohors I Brittonum miliaria Cohors I Aelia Brittonum miliaria Cohors I Flavia Brittonum Cohors I Ulpia Brittonum miliaria Cohors II Nervia Pacensis miliaria Brittonum Cohors II Brittonum Cohors III Brittonum Cohors VI Brittonum Cohors I Callaecorum Cohors Campana Cohors III Campestris Cohors VII Campestris Cohors I Flavia Canathenorum miliaria Cohors Caninefatlum Cohors I Cantabrorum Cohors II Cantabrorum Cohors Carietum et Veniaesum Cohors I Celtiberorum Cohors III Celtiberorum Cohors II Chalcidenorum Cohors II Cirtensium Cohors I Cisipadensium Cohors I Classica Cohors I Aelia Classica Cohors II Classica Cohors II Claudia Cohors III Coll... Cohors I Flavia Commagenorum Cohors III Commagenorum Cohors I Cornoviorum Cohors I Corsorum Cohors I Corsorum civium Romanorum Cohors I Cretum Cohors II Cretensis Cohors I Ulpia Traiana Cugernorum civium Romanarum Cohors I Cypria Cohors III Cypria civium Romanorum Cohors I Cyrenaica Cohors III Cyrenaica sagittariorum Cohors III Augusta Cyrenaica Cohors I Aelia Dacorum miliaria Cohors I Ulpia Dacorum Cohors Gemina Dacorum Cohors I Aurelia Dardanorum Cohors I Delmatarum Cohors II Delmatarum Cohors II miliaria Delmatarum Cohors III Delmatarum pia felix Cohors IIII Delmatarum Cohors V Delmatarum (Germania) Cohors V Delmatarum (Tinxitana) Cohors II Dongonum Cohors Aelia expedita Cohors Flaviana Cohors I Frisiavonum Cohors I Aelia Gaesatorum miliaria Cohors Gaetulorum Cohors I Ulpia Galatarum Cohors II Ulpia Galatarum Cohors III Galatarum Cohors II Galica Cohors I Gallorum Cohors I Gallorum Dacica Cohors II Gallorum Cohors III Gallorum Cohors IV Gallorum Cohors V Gallorum Cohors VI Gallorum Cohors VIII Gallorum Cohors XI Gallorum Cohors V Gemina civium Romanorum Cohors I Germanica Cohors I miliaria Germanorum Cohors I Germanorum civium Romanorum Cohors I Hamiorum sagittariorum Cohors II Hamiorum (Amiorum) Cohors I Helvetiorum Cohors I Flavia Hispanorum (quingenaria) pia felix Cohors I Flavia Hispanorum pia felix Cohors III Hispanorum Cohors VI Hispanorum Cohors I Civium Romanorum Ingenuorum Cohors VI Ingenuorum civium Romanorum Cohors I Italica civium Romanorum Voluntariorum Cohors II Italica civium Romanorum Voluntariorum miliaria Cohors I Augusta Ituraeorum sagittariorum Cohors I Ituraeorum Cohors III Ituraeorum Cohors VII Ituraeorum Cohors Latabi (ensium?) Cohors I Lemavorum civium romanorum Cohors I Liburnorum Cohors I Ligurum Cohors I Ligurum et Hispanorum civium Romanorum Cohors II Gemina Ligurum et Corsorum Cohors III Lingonum Cohors V Lingonum Cohors I Lucensium Hispanorum pia felix Cohors II Lucensium Cohors III Lucensium Cohors I Lusitanorum Cohors I Lusitanorum Cyrenaica Cohors I Macedonica Cohors II Mattiacorum Cohors quingenaria Maurorum Cohors I Menapiorum Cohors I Montanorum Cohors I Morinorum Cohors I Flavia Musulamiorum Cohors Nemetum Cohors I Nerviana velox Cohors I Nerviorum Cohors II Nerviorum Cohors III Nerviorum civium Romanorum Cohors VI Nerviorum Cohors I Noricorum Cohors II Flavia Numidarum Cohors IIII Numidarum Cohors I Nurritanorum Cohors I P. P.' Cohors I Pannoniorum Cohors I Augusta Pannoniorum Cohors II Pannoniorum Cohors III Pannoniorum Cohors IIII Pannoniorum Cohors IIII Petraeorum Cohors V Petraeorum Cohors I Rhaetorum Cohors II Rhaetorum civium Romanorum Cohors III Rhaetorum Cohors V Rhaetorum Cohors VI Rhaetorum Cohors VIII Rhaetorum civium Romanorum Cohors Rhaetorum et Vindelicorum Cohors I Sagittartiorum Cohors I Ulpia Sagittariorum Cohors III Sagittariorum Cohors I Sardorum Cohors II Sardorum Cohors scutata civium Romanorum Cohors I Sebastenorum miliaria Cohors Silau.nensium Cohors I Aelia Singularium Cohors I Sugambrorum veterana Cohors I Claudia Sugambrorum Cohors IIII Sugambrorum Cohors I Sunucorum Cohors I Syrorum Cohors I miliaria nova Surorum sagittariorum Cohors II Thebaeorum Cohors I Thracum miliaria Cohors I Thracum sagittariorum Cohors I Thracum Cohors II Augusta Thracum Cohors II Thracum Syriaca Cohors III Thracum veterana Cohors IIII Thracum Syriaca Cohors I Tungrorum miliaria Cohors I Tyrorum sagittariorum Cohors Tungrorum és cohortes Ubiorum Cohors Usiporum Cohors I Vindelicorum miliaria Cohors IIII Vindelicorum Cohors I Campestris Voluntaria civium Romanorum Cohors IIII Voluntariorum civium Romanorum Cohors VIII Voluntariorum Cohors XV Voluntariorum Cohors XVIII Voluntariorum civium Romanorum Cohors XVIIII Voluntariorum Cohors XXI Voluntariorum Cohors XXIII Voluntariorum Cohors XXIIII Voluntariorum civium Romanorum Cohors XXV Voluntariorum civium Romanorum Cohors XXVI Voluntariorum civium Romanorum Cohors XXX Voluntariorum Cohors XXXII Voluntariorum civium Romanorum
Bibliografía Y. Le Bohec, El ejército romano: instrumento para la conquista de un imperio, Ed. Ariel, Barcelona, 2004, ISBN 84-344-6723-2 978-84-344-6723-1 A. Goldsworthy, El ejército romano, Ed. Akal, Madrid 2005, ISBN 84-460-2234-6, 978-84-460-2234-6
Referencies
Enllaces esternos Llista de cohors de serviciu en Britania, con dalgunos datos de cauna. N'inglés
1