Nikola Tesla (en cirílicu: Никола Тесла; ) foi un inventor, inxenieru mecánicu, inxenieru lletricista y físicu d'orixe serbiu y el promotor más importante de la nacencia de la lletricidá comercial. Ye conocíu, sobre manera, poles sos numberoses y revolucionaries invenciones nel campu del lletromagnetismu, desenrollaes na fin del sieglu XIX y nel entamu del XX. Les patentes de Tesla y el so trabayu teóricu afitaron los sistemas modernos de potencia llétrico por corriente alterno (CA), incluyendo'l sistema polifásicu de distribución llétrica y el motor de corriente alterno, que acomuñaron por demás a la nacencia de la Segunda Revolución Industrial.
Magar yera ciudadanu del Imperiu Austriacu, fízose la nacionalidá d'Estaos Xuníos d'América. Tres la so demostración de la comunicación inalámbrica per aciu d'ondes de radio en 1894 y tres la so victoria na guerra de les corrientes, reconoció-ylu como ún de los inxenieros lletricistes de mayor valumbu d'Estaos Xuníos. Pola mor de la so xera foi pioneru na inxeniería llétrico moderno y bien de los sos descubrimientos foron de muncha importancia. A lo llargo d'esta dómina n'Estaos Xuníos la fama de Tesla rivalizaba cola de cualesquier inventor o científicu na historia, pero per aciu de la so personalidá escéntrica y les sos afirmaciones aparentemente increyibles y dalgunes vegaes inverosímiles, sobre'l desenrollu d'innovaciones científiques teunolóxiques, Tesla quedó a la fin sometíu al escaezu y conocíu como un científicu llocu. Nunca nun tuvo procuru coles sos finances, y abulta que cuando morrió, a los 86 años, féxolo na probitú.
La unidá de midida del campu magnéticu B del sistema internacional d'unidaes (tamién nomáu densidá de fluxu magnético y inducción magnético), el Tesla, llamóse asina nel so honor na Conférence Générale des Poids et Mesures (París, en 1960), d'igual miente que l'Efeutu Tesla de tresmisión inalámbrico d'enerxía a dispositivos lletrónicos (que Tesla demostró a pequeña escala cola llámpara incandescente en 1893), que quixo usar pa la tresmisión intercontinental d'enerxía a escala industrial, nun proyeutu que nunca nun remató, la Wardenclyffe Tower (Torre de Wardenclyffe).
Arriendes del so trabayu en lletromagnetismu y inxeniería lletromagnético, Tesla acomuñó col desenrollu de la robótica, el control remotu, el radar, les ciencies de la computación, la balística, la física nuclear y la física teórica. En 1943 la Corte Suprema d'Estaos Xuníos acreditólu como l'inventor de la radio. Dalgunos de los sos fitos foron emplegaos, causando boréu, pa xustificar delles pseudociencies, teoríes sobre OENIs, anti-gravedá, ocultismu o teletresportación.
Biografía
Primeros años Nikola Tesla nació de padres serbios nel pueblu de Smiljan, nel Imperiu Austrohúngaru, cerca de la ciudá de Gospić, anguaño en territoriu croata. El so certificáu de bautismu mienta que nació'l 28 de xunu de 1856 del calendariu xulianu, venceyáu al 10 de xunetu del calendariu gregorianu enceso anguaño. So pá foi Milutin Tesla, un sacerdote de la ilesia ortodoxa serbia na xurisdicción de Sremski Karlovci, y so ma Đuka Mandici.
Camiéntase que'l so orixe paternu vien de dalgún de los clanes serbios del valle del ríu Tara, o del noble herzegovín Pavle Orlović. So ma, Đuka, venía d'una familia añerada en Lika y Banija, pero con fondos raigaños morlacos en Kosovu. Dábase-y bien aniciar ferramientes artesanales y deprendiera de memoria bien de poemes épicos serbios, anque xamás deprendió a lleer.
Foi'l cuartu de cinco fíos. So hermanu mayor, llamáu Dane, morrió nun accidente d'equitación cuando Nikola tenía 9 años; sos otres trés hermanes llamábense Milka, Angelina y Marica.
So familia treslladóse a Gospić en 1862. Tesla asistió a la escuela Gymnasium Karlovac na población de Karlovac, onde remató'l plan d'estudios de cuatro años en trés.
Más sero entamó los estudios d'inxeniería llétrico na Universidá de Graz, na ciudá d'igual nome, en 1875. Mientres tuvo ellí estudió los usos de la corriente alterno. Dalgunes fontes mienten que recibió la llicenciatura de la Universidá de Graz. Sicasí, dende la universidá dizse que nun recibió gráu nengún y que nun continuó acullá del segundu semestre del tercer añu, a lo llargo del que dexó de dir a les clases.
N'avientu de 1878 marchó de Graz y dexó de rellacionase colos sos familiares; los sos collacios cuidaben que s'afogara nel ríu Mura. Empobinó a Maribor, (anguaño Eslovenia), onde tuvo'l so primer emplegu como ayudante d'inxeniería, xera que desenvolvió a lo llargo d'un añu y nesti periodu sufrió una crisis nerviosa. Tesla foi más sero convencíu por so pa pa dir a la Universidá Carolina en Praga, a la que foi nel branu de 1880. Ellí foi influenciáu por Ernst Mach. Sicasí, dempués que so pa finara, dexó la universidá, rematando namái un cursu.
A Tesla vagába-y lleendo obres abondo y memorizando llibros enteros, valíu pola so camentada memoria fotográfica. Na so autobiografía rellató que delles vegaes esperimentó momentos d'inspiración. A lo llargo de la so infancia sufrió dellos episodios d'una enfermedá peculiar que facíen que-y aprucieren fexes de lluz ante los güeyos, davezu acompañaos d'allucinaciones. Con regularidá les visiones taben asociaes a una pallabra o idea que-y daba vueltes na tiesta. Otres vegaes, éstes dáben-y la solución a problemes que se-y plantegaren. Namái escuchando'l nome d'un oxetu yera quien a velu de manera mui realista. Anguaño la sinestesia presenta síntomes semeyaos. Tesla podía visualizar una invención nel so celebru con precisión por demás, incluyendo toles dimensiones, enantes d'entamar la etapa d'aniciu: una téunica dalgunes vegaes conocida como pensamientu visual. Nun dibuxaba esquemes davezu, atalantaba les idees namái cola mente.
En 1880 treslladóse a Budapest pa trabayar a les órdenes de Tivadar Puskás nuna compañía de telégrafos, la compañía nacional de teléfonos. Ellí conoció a Nebojša Petrović, un mozu inventor serbiu que vivía n'Austria. Magar el so afayu foi curtiu, trabayaron a comuña nun proyeutu usando turbines ximielgues pa aniciar enerxía contínuo. Cuando abrió la central telefónica en 1881 en Budapest, Tesla yá yera'l xefe de lletricistes de la compañía, y más sero foi l'inxenieru pal primer sistema telefónicu del país. Tamién desenrolló un dispositivu que, acordies con dalgunos, yera un repetidor telefónicu o amplificador pero según otros, pudo ser el primer altavoz.
Francia y Estaos Xuníos En 1882 añeró en París, Francia, pa trabayar como inxenieru na Continental Edison Company (una de les compañíes de Thomas Alva Edison), diseñando meyores pal equipu llétricu trayíu del otru llau del océanu gracies a les idees d'Edison. Según la so biografía, nel mesmu añu, atalantó'l motor d'inducción y anició'l desenrollu de dellos dispositivos qu'usaben el campu magnéticu rotativu, polos que recibió patentes en 1888. Poco dempués Tesla espertó d'un suañu nel que so ma murriera, «y yo supe qu'eso asocediera». Tres d'ello asitió dos o tres selmanes recuperándose en Gospić y nel pueblu de Tomingaj, cerca de Gračac, el llugar de nacencia de so ma.
En xunu de 1884 llegó per primer vegada a Estaos Xuníos, a Nueva York, con poco más qu'una carta de recomendación de Charles Batchelor, un antiguu emplegador. Na carta de recomendación a Thomas Edison, Batchelor escribió: «conozo a dos grandes homes, usté ye ún d'ellos; l'otro ye esti mozu». Edison contrató a Tesla pa trabayar nel so Edison Machine Works. Entamó a trabayar pa Edison como un cenciellu inxenieru llétricu y progresó rápido, desenguedeyando dalgunos de los problemes más abegosos de la compañía. Ufrióse-y inclusive la xera de rediseñar dafechu los xeneradores de corriente contínua de la compañía d'Edison.
Tesla mentaba que-y ufrieron US$ 50,000 (~ US$1,1 millones en 2007, axustáu por inflación) por rediseñar los poco eficientes motores y xeneradores d'Edison, ameyorando tanto'l so serviciu como la so economía. En 1885, cuando Tesla entrugó pol pagu de la so xera, Edison retrucó-y: "Tesla, usté nun atolena'l nuesu humor norteamericanu", franciendo asina'l so compromisu. Con un sueldu namái de US$18 a la selmana, Tesla tendría que trabayar 53 años pa axuntar el dineru que-y prometieron. Arrenunció al so emplegu cuando se-y refugó una xuba de US$25 a la selmana. Poco dempués, necesitando trabayu, alcontróse cavando zanxes pa la compañía Edison por poco tiempu, qu'aprovechó pa concentrase nel so sistema polifásicu de CA.
Años posteriores En 1886 Tesla fundó la so propia compañía, la Tesla Electric Light & Manufacturing. Los primeros inversionistes nun foron gustantes colos sos planes pal desenrollu d'un motor de corriente alterna y a la fin releváronlu del so puestu na compañía. Trabayó como obreru en Nueva York de 1886 a 1887 pa caltenese y pañar capital pal so siguiente proyeutu. En 1887 anició'l primer motor d'inducción ensin escobilles, alimentáu con corriente alterno, que presentó nel American Institute of Electrical Engineers (Institutu Americanu d'Inxenieros Llétricos), anguaño IEEE (Institutu d'Inxenieros Llétricos y Lletrónicos) en 1888. Nel mesmu añu desenrolló l'aniciu de la so bobina de Tesla, y entamó a trabayar con George Westinghouse na Westinghouse Electric & Manufacturing Company's nos llaboratorios de Pittsburgh. Westinghouse escuchó les sos idees pa sistemas polifásicos, que podríen permitir la tresmisión de corriente alterno a llarga distancia.
N'abril de 1887 Tesla escomenzó a investigar lo que dempués se llamó rayos X, usando'l so propiu tubu de vacíu (semeyáu a la so patente ). Esti dispositivu estremábase d'otros tubos de rayos X nel fechu de nun tener lletrodu receptor. El términu modernu pal fenómenu causáu por esti artefautu ye Bremsstrahlung (o radiación de frenáu). Agora sábese qu'esti dispositivu funcionaba emitiendo lletrones dende l'únicu lletrodu (nun tenía lletrodu receptor) per aciu de l'amecedura d'emisión de lletrones por efeutu de campu y d'emisión termoiónica. Cuando se lliberen los lletrones, son refugaos con fuercia por un gran campu llétricu averáu al lletrodu, mientres asoceden los picos de voltaxe negativu de la salida oscilante d'altu voltaxe de la bobina de Tesla, xenerando rayos X al chocar col balobru de vidriu. Tesla tamién emplegó tubos de Geissler. Pa 1892 decatóse de la mancadura na piel que Wilhelm Röntgen más sero identificó como efeutu de los rayos X.
Nes sos primeres investigaciones Tesla diseñó dalgunos esperimentos pa producir rayos X. Mentaba que con estos circuitos, «l'instrumentu podrá aniciar rayos de Roentgen de mayor potencia que la obtenida con aparatos ordinarios». Tamién faló de los peligros de trabayar colos sos circuitos y colos rayos X aniciaos polos sos dispositivos d'un nodiu. Les mancadures na piel atribuyíales a delles causes. Nun entamu camentaba que'l dañu nun podía ser causáu polos rayos de Roentgen, sinón pol ozonu xeneráu y dalqué pol ácidu nitrosu. Él atalantaba qu'estes yeren ondes llonxitudinales, como les aniciaes poles ondes en plasmes.
Nikola Tesla propunxo un «sistema mundial pa la tresmisión d'enerxía llétrico ensin cables» basáu na conductividá llétrico de la tierra, que funcionaría per aciu de dellos medios naturales y l'usu de la corriente tresmitida ente los dos puntos pa alimentar dispositivos llétricos. Na práutica, esti principiu de tresmisión d'enerxía ye posible pola mor del usu d'un rayu ultravioleta d'alta potencia que xenere una canal ionizada nel aire, ente les estaciones d'emisión y receición. El mesmu principiu ye usao nel pararrayos, el lletroláser y l'arma de lletrochoque; tamién se propunxo pa apilancar vehículos.
Tesla amosó la tresmisión inalámbrica d'enerxía nel entamu de 1891. L'efeutu Tesla ye un términu pa una aplicación d'esta triba de conducción llétrico.
Ciudadanu d'Estaos Xuníos