Esti artículu trata sobre l'actual calentamientu del sistema climáticu de la Tierra. "Cambéu climáticu" tamién puede referise a los enclinos climáticos de cualquier momentu de la historia xeolóxica.
Calentamientu global y cambéu climáticu refiérense al aumentu reparáu nos últimos sieglos de la temperatura media del sistema climáticu de la Tierra y los sos efeutos rellacionaos. Múltiples llinies de pruebes científiques amuesen que'l sistema climáticu ta caleciéndose.Hartmann, D. L.; Klein Tank, A. M. G.; Rusticucci, M. (2013). FAQ 2.1 "2: Observations: Atmosphere and Surface" (PDF). IPCC WGI AR5 (Report). Evidence for a warming world comes from multiple independent climate indicators, from high up in the atmosphere to the depths of the oceans. They include changes in surface, atmospheric and oceanic temperatures; glaciers; snow cover; sea ice; sea level and atmospheric water vapour. Scientists from all over the world have independently verified this evidence many times.The U.S. Global Change Research Program, the National Academy of Sciences, and the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) have each independently concluded that warming of the climate system in recent decades is 'unequivocal'. This conclusion is not drawn from any one source of data but is based on multiple lines of evidence, including three worldwide temperature datasets showing nearly identical warming trends as well as numerous other independent indicators of global warming (e.g., rising sea levels, shrinking Arctic sea ice). Más del 90 % de la enerxía adicional llograda dende 1970 almacenóse nel sistema climáticu foi a los océanos; el restu dilió xelu y caleció los continentes y l'atmósfera.Rhein, M.; Rintoul, S. R. (2013). "3: Observations: Ocean" (PDF). IPCC WGI AR5 (Report). p. 257. Ocean warming dominates the global energy change inventory. Warming of the ocean accounts for about 93% of the increase in the Earth's energy inventory between 1971 and 2010 (high confidence), with warming of the upper (0 to 700 m) ocean accounting for about 64% of the total. Melting ice (including Arctic sea ice, ice sheets and glaciers) and warming of the continents and atmosphere account for the remainder of the change in energy.Les revistes científiques usen la espresión «calentamientu global» pa describir una medría na temperatura media global de la superficie terrestre y la mayoría de les fontes con autoridá am̟ás llenden el términu a tales medríes causaes por actividaes humanes o gases d'efeutu ivernaderu. Munchos de los cambeos reparaos dende la década de 1950 nun tienen precedentes mientres décades a milenios.IPCC, Climate Change 2013: The Physical Science Basis - Summary for Policymakers, Observed Changes in the Climate System, p. 2, in . "Warming of the climate system is unequivocal, and since the 1950s, many of the observed changes labre unprecedented over decades to millennia."
La comprensión científica del calentamientu global tamién foi n'aumentu. Nel so quintu informe (AR5) el Grupu Intergubernamental d'Espertos sobre'l Cambéu Climáticu (IPCC) informó en 2014 que los científicos taben más del 95 % seguros que la mayor parte del calentamientu global ye causáu poles crecientes concentraciones de gases d'efeutu ivernaderu (GEI) y otres actividaes humanes (antropoxéniques). Les proyeiciones de modelos climáticos resumíos en AR5 indicaron que mientres el presente sieglu la temperatura superficial global va xubir probablemente 0,3 a 1,7 °C pal so escenariu d'emisiones más baxu usando mitigación estricta y 2,6 a 4,8 °C pal mayor.Stocker et al., Technical Summary, in . Estes conclusiones fueron sofitaes poles academies nacionales de ciencia de los principales países industrializaos.
Los futuros cambeos climáticos y los impautos acomuñaos van ser distintos nuna rexón d'otra alredor del globu., in Solomon et al., Technical Summary , [http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg1/en/tssts-5-3.html Section TS.5.3: Rexonal-Scale Projections], in . Los efeutos d'una medría nes temperatures globales inclúin una xubida nos nivel del mar y un cambéu na cantidá y los patrones de les precipitaciones, amás d'una probable espansión de los desiertos subtropicales. Espérase que'l calentamientu seya mayor nel Árticu, col continuu retrocesu de los glaciares, el permafrost y la banquisa. Otros efeutos probables del calentamientu inclúin fenómenos meteorolóxicos estremos más frecuentes, tales como ola de calor, seques, agües enchentes y fuertes nevaes;On snowfall:
acidificación del océanu, y estinción d'especies por cuenta de cambiantes rexímenes de temperatura. Efeutos humanos significativos inclúin l'amenaza a la seguridá alimentaria pol amenorgamientu del rendimientu de colleches y la perdida d'hábitat por hinchente.
Les posibles respuestes al calentamientu global inclúin la mitigación por aciu l'amenorgamientu de les emisiones, l'adautación a los sos efeutos, construcción de sistemes resilientes a los sos efeutos y una posible inxeniería climática futura. La mayoría de los países son parte de la Convención Marco de les Naciones Xuníes sobre'l Cambéu Climáticu (CMNUCC),. Most countries in the world are Parties to the United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), which has adopted the 2 °C target. As of 25 November 2011, there are 195 parties (194 states and 1 rexonal economic integration organization (the European Union)) to the UNFCCC. que'l so oxetivu postreru ye prevenir un cambéu climáticu antropogénico peligrosu., excerpt from the founding international treaty that took force on 21 March 1994. La CMNUCC adoptaron una serie de les polítiques destinaes a amenorgar les emisiones de gases d'efeutu ivernaderuGupta, S. et al. 13.2 Climate change and other related policies , in ., in (páxs.175-186 of PDF) y ayudar na adautación al calentamientu global.Adger, et al., Chapter 17: Assessment of adaptation practices, options, constraints and capacity, Executive summary, in .6. Generating the funding needed for mitigation and adaptation (PDF), in Los firmantes de la CMNUCC alcordaron que se riquir grandes amenorgamientos nes emisiones "(...) deep cuts in global greenhouse gas emissions are required according to science, and as documented in the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, with a view to reducing global greenhouse gas emissions so as to hold the increase in global average temperature below 2 °C above preindustrial levels" y que'l calentamientu global futuru tien de llindase a menos de 2,0 °C con respectu al nivel preindustrial.
Cambeos térmicos reparaos
thumb|250px|alt=refer to caption and image description|La Tierra tuvo nun desequilibriu radiativo siquier dende la década de 1970, onde menos enerxía abandona l'atmósfera que la qu'ingresa. La mayoría d'esta enerxía extra almacenóse nos océanos.Rhein, M., et al. (7 de xunu de 2013): Box 3.1, in: Chapter 3: Observations: Ocean (final draft accepted by IPCC Working Group I), páxs.11-12 (páxs.14-15 of PDF chapter), in: Ye bien probable que les actividaes humanes contribuyeron sustancialmente a la medría nel conteníu oceánico de calor.IPCC (11 de payares de 2013): D.3 Detection and Attribution of Climate Change, in: Summary for Policymakers (finalized version), p.15, in:
thumb|alt=refer to caption and adjacent text|Temperatures medies de los postreros 2000 años según distintes reconstrucciones a partir de proxies climáticos, col rexistru instrumental de temperatures sobrepuestu en negru. Apréciase un mínimu na Pequeña edá de xelu y d'últimes un máximu absolutu nel añu 2020.
thumb|alt=refer to caption and adjacent text|Gráficu coles anomalíes de la temperatures añales del globu, amosando la Oscilación del sur d'El Neñu.
La temperatura permediu de la superficie de la Tierra aumentó alredor de 0,8 °C dende 1880. La velocidá de calentamientu cuasi se dobló na segunda metá de dichu periodu (0,13 ± 0,03 ° C por década, versus 0,07 ± 0,02 °C por década). L'efeutu islla de calor ye bien pequeñu, envaloráu en menos de 0,002 °C de calentamientu per década dende 1900.Trenberth et al., Ch. 3, Observations: Atmospheric Surface and Climate Change , Section 3.2.2.2: Urban Heat Islands and Land Use Effects , p. 244 , in . Les temperatures na troposfera inferior amontáronse ente 0,13 y 0,22 °C por década dende 1979, acordies coles midíes de temperatura per satélite. Los proxies climáticos demuestren que la temperatura caltúvose relativamente estable mientres los mil o dos mil años enantes de 1850, con fluctuaciones que varien regionalmente tales como'l Periodu templáu medieval y la Pequeña edá de xelu.Jansen et al., Ch. 6, Palaeoclimate , Section 6.6.1.1: What Do Reconstructions Based on Palaeoclimatic Proxies Show? , páxs. 466–478 , in .
El calentamientu que s'evidencia nos rexistros de temperatura instrumental ye coherente con una amplia gama d'observaciones, acordies con lo documentáu por munchos equipos científicos independientes. Dellos exemplos son l'aumento del nivel del mar por cuenta de la fusión de la nieve y el xelu y porque l'agua percima de 3,98 °C espandir al calecer (dilatación térmica), el derretimiento xeneralizáu de la nieve y el xelu con base en tierra,, in l'aumentu del conteníu oceánico de calor, l'aumentu de la mugor, y la precocidá de los eventos primaverales,, in por casu, la floriamientu de les plantes., in La probabilidá de qu'estos cambeos pudieren asoceder por azar ye virtualmente cero.
Enclinos Los cambeos de temperatura varien a lo llargo del globu. Dende 1979, les temperatures en tierra aumentaron cuasi'l doble de rápido que les temperatures del océanu (0,25 ° C por década frente a 0,13 ° C por década).Trenberth et al., Chap 3, Observations: Atmospheric Surface and Climate Change , Executive Summary, p. 237 , in . Les temperatures del océanu aumenten más amodo que les temperatures de la tierra por cuenta de la mayor capacidá caloríca efeutiva de los océanos y porque estos pierden más calor por evaporamientu. El hemisferiu norte ye amás naturalmente más caliente que'l hemisferiu sur debíu principalmente al tresporte meridional de calor nos océanos, que tien un diferencial d'alredor de 0,9 petavatio escontra'l norte, con una contribución adicional de les diferencies d'albedu ente les rexones polares. Dende l'empiezu de la industrialización de la diferencia de temperatura ente los hemisferios amontóse debíu al derretimiento del xelu marino y la nieve nel Norte. Les temperatures medies del Árticu amontáronse en cuasi'l doble de la velocidá del restu del mundu nos postreros 100 años; sicasí les temperatures ártiques amás son bien variables. A pesar de que l'hemisferiu norte emite más gases d'efeutu ivernaderu que nel hemisferiu sur, esto nun contribúi a la diferencia nel calentamientu por cuenta de que los principales gases d'efeutu ivernaderu persisten el tiempu abondu pa entemecese ente los hemisferios.Ehhalt et al., Chapter 4: Atmospheric Chemistry and Greenhouse Gases, Section 4.2.3.1: Carbon monoxide (CO) and hydrogen (H2) , p. 256 , in .
La inercia térmica de los océanos y les respuestes lentes d'otros efeutos indireutos impliquen que'l clima puede tardar sieglos o más p'afaese a los cambeos a valir. Estudios de compromisu climáticu indiquen qu'inclusive si los gases d'ivernaderu estabilizar en niveles del añu 2000, entá asocedería un calentamientu adicional d'aproximadamente 0,5 °C.
Años más calorosos