Ludwig Josef Johann Wittgenstein foi un filósofu, matemáticu, llingüista y lóxicu austriacu, y darréu nacionalizáu británicu. Publicó'l Tractatus logico-philosophicus, qu'influyó en gran midida a los positivistes lóxicos del Círculu de Viena, movimientu del que nunca se consideró miembru. Tiempu dempués, el Tractatus foi severamente criticáu pol mesmu Wittgenstein en Los cuadiernos azul y marrón y nos sos Investigaciones filosófiques, dambes obres póstumes. Foi discípulu de Bertrand Russell nel Trinity College de la Universidá de Cambridge, onde más tarde tamién él aportó a profesor.
Vida Primeros años
thumb|left|Pa 1890, Karl Wittgenstein amasara una de les más grandes fortunes del mundu.
Ludwig Wittgenstein nació en Viena el 26 d'abril de 1889, de Karl y de Leopoldine Kalmus. Foi'l más nuevu d'ocho fíos, nacíu nuna de les families más prominentes y riques del Imperiu austrohúngaru.
Los sos güelos paternos, Hermann Christian y Fanny Wittgenstein (que yera una prima primera del famosu violinista Joseph Joachim), yeren dambos nacíos en families xudíes pero más tarde convertíes al protestantismu, y dempués de que se treslladaren de Saxonia a Viena nos años 1850, asimilar a les clases profesionales protestantes vieneses.
El padre de Ludwig, Karl Wittgenstein, convertir nun industrial y fixo la so fortuna col fierro y l'aceru. A finales de los años 1880, Karl controlaba un monopoliu efeutivu sobre los recursos del fierro y l'aceru dientro del imperiu y foi unu de los homes más ricos del mundu. Finalmente, Karl tresfirió enforma de la so capital a propiedaes inmobiliaries, aiciones de capital, metales preciosos y reserves de divises estranxeres, que taba espardíu al traviés de Suiza, Austria, los Países Baxos y América del Norte. Poro, la riqueza colosal de la familia foi aisllada de les crisis d'inflación que siguieron nos años posteriores.
La madre de Ludwig, Leopoldine Kalmus, nació d'un padre xudíu y una madre católica, y yera una tía del ganador del premiu Nobel Friedrich Hayek por parte materna. A pesar de la conversión al protestantismu de los sos güelos paternos, los fíos de los Wittgenstein fueron bautizaos como católicos romanos —la fe de la so güela materna— y Ludwig recibió un entierru católicu romanu dempués de la so muerte.
thumb|La hermana de Ludwig, Gretl, pintada por Gustav Klimt pa la so semeya de boda en 1905.
Ludwig creció nun llar qu'apurría un ambiente escepcionalmente intenso pa la realización artística ya intelectual. Los sos padres yeren aficionaos a la música y tolos sos fíos tuvieron dotes intelectuales y artístiques. L'hermanu mayor de Ludwig, Paul Wittgenstein convertir nun pianista concertista de fama mundial quien siguió la so carrera como concertista inclusive en perdiendo'l brazu derechu na Primer Guerra Mundial (1914-1918), motivando que Maurice Ravel compunxera pa él en 1931 el so famosu Conciertu pa pianu pa la manzorga. La casa de los Wittgenstein atraía a xente culto, especialmente a músicos. La familia recibía visites frecuentes d'artistes como Gustav Mahler. Tola educación musical de Ludwig sería bien importante pa él. Inclusive utilizó exemplos musicales nos sos escritos filosóficos. Otra non tan afortunáu heriedu que pudo tener foi l'enclín al suicidiu: trés de los sos cuatro hermanos varón quitaron la vida.
Wittgenstein cursó los sos estudios a principios del sieglu XX na escuela secundaria de Linz, la Realschule Bundesrealgymnasium Fadingerstrasse. Nesa mesma escuela tamién estudiaba daquella Adolf Hitler. Esiste una semeya fechada en 1901 na cual puede apreciase a dambos, xunto col restu de los alumnos y unu de los sos profesores, posando pa la semeya escolar añal. Pertenez a un llibru escritu pola australiana Kimberley Cornish tituláu The Jew of Linz: Wittgenstein, Hitler and Their Secret Battle for the Mind (1998). Según dicha escritora, el mozu Ludwig yera'l neñu xudíu al que darréu se referirá Adolf Hitler na so obra Mein kampf, anque esta teoría ta en disputa.Kimberley Cornish. The Jew of Linz: Wittgenstein, Hitler and Their Secret Battle for the Mind, ISBN 9780712679350
El primer interés intelectual de Wittgenstein nun foi la filosofía sinón la inxeniería. El so estudios llevar, de primeres, a Berlín y darréu a Manchester (Reinu Xuníu), onde s'atopaba la vanguardia de la inxeniería aeronáutica. Como resultáu del so primer trabayu, presentó una patente pa un motor a reaición en 1911 que paez tuvo cierta influencia nel diseñu futuru de los motores pa helicópteros. Tando n'Inglaterra interesar pola filosofía de les matemátiques y entró en contautu con Bertrand Russell con quien empezaría una tormentosa rellación. Sicasí esti ambiente inglés ye'l que llanzó la so carrera intelectual, con amigos como George Moore o l'economista John Maynard Keynes.
Wittgenstein caltuvo una posición bien crítica sobre los sos colegues filósofos ya inclusive sobre lo que podíen opinar d'él otres figures del ámbitu científicu:
En 1919 arrenunció a la parte de la fortuna familiar qu'heredara cuando'l so padre morrió. El dineru foi estremáu ente les sos hermanes Helene y Hermine y el so hermanu Paul. Ludwig aportunó que lu prometieren que nunca se lo devolveríen.
Muerte thumb|derecha|Ascension Parish Burial Ground (Antiguu campusantu de St. Giles) thumb|Llábana de la tumba de Wittgenstein en Cambridge.
Ludwig Wittgenstein morrió en Cambridge, en casa del so médicu, el doctor Bevan, el 29 d'abril de 1951, en negándose a recibir tratamientu médicu contra'l cáncer de próstata que sufría. Atopábase trabayando nun manuscritu qu'analizaba los supuestos y condiciones de la certidume, publicáu de manera póstuma pola heredera de los sos trabayos, Elizabeth Anscombe, sol títulu Sobre la certidume. Dizse que les sos últimes pallabres fueron: "Di-yos que la mio vida foi maraviyosa". La so última voluntá foi gociar d'un funeral católicu.
Pensamientu El pensamientu filosóficu de Wittgenstein suel estremase en dos periodos: el primer periodu xira en redol al so primer trabayu importante, publicáu en 1923: el Tractatus logico-philosophicus. Depués de la so publicación, Wittgenstein dexó la filosofía, creyendo haber resueltu tolos problemes filosóficos. Dellos años dempués, tres dellos trespiés, Wittgenstein volvió enseñar y filosofar, pero con un espíritu bien distintu al qu'empunxo'l so trabayu anterior. D'esti segundu periodu resultaron les Investigaciones filosófiques, publicaes de manera póstuma en 1953. Estos dos trabayos son tan distintos, que dacuando se fala d'un "primer Wittgenstein" o "Wittgenstein del Tractatus", y de un "segundu Wittgenstein" o "Wittgenstein de les Investigaciones".
Primer Wittgenstein: el Tractatus logico-philosophicus
thumb|Vista del patiu central del Trinity College. El Tractatus logico-philosophicus foi'l primer llibru escritu por Wittgenstein y l'únicu qu'él vio publicáu en vida. La primer publicación foi na revista alemana Annalen der Naturphilosophie (XIV, 3-4, páxs. 185-262), sol títulu Logisch-Philosophische Abhandlung. Un añu más tarde (en 1922) apaecería la primer edición billingüe (alemán-inglés) na editorial Kegan Paul de Londres, acompañáu d'una introducción de Bertrand Russell, y yá sol títulu en llatín col que más se lo conoz. Ye'l principal testu en que Wittgenstein espresa'l so pensamientu del llamáu "primer periodu".
El Tractatus ye un testu complexu que s'empresta a diverses llectures. Nuna primer llectura, preséntase como un llibru que pretende esplicar el funcionamientu de la lóxica (desenvuelta primero por Gottlob Frege y por Russell, ente otros), tratando d'amosar coles mesmes que la lóxica ye l'andamiaxe o la estructura sobre la cual llevántase'l nuesu llinguaxe descriptivu (nuesa ciencia) y el nuesu mundu (que ye aquello que'l nuesu llinguaxe o la nuesa ciencia describe). La tesis fundamental del Tractatus ye esta estrecha vinculación estructural (o formal) ente llinguaxe y mundu, hasta tal puntu que: «les llendes del mio llinguaxe son les llendes del mio mundu» (Tractatus: § 5.6). N'efeutu, aquello que comparten el mundu, el llinguaxe y el pensamientu ye la forma lóxica (logische Form), gracies a la cual podemos faer figures del mundu pa describilo.
Nel Tractatus, el mundu (Welt), ye la totalidá de los fechos, esto ye, de lo que ye'l casu (lo qu'asocede, lo que se da efeutivamente) (Tractatus: §§ 1-2). Los fechos son "estaos de coses" (Sachverhalt), esto ye, oxetos en cierta rellación (Tractatus: §§ 2-2.01). Por casu, un fechu ye que'l llibru ta sobre la mesa, lo cual revélase como una rellación ente "el llibru" (que podemos llamar oxetu "a") y "la mesa" (que podemos llamar oxetu "b"). Según Wittgenstein, los fechos tienen una estructura lóxica que dexa la construcción de proposiciones que representen o figuren (del alemán Bild) esi estáu de coses. "El llibru ta sobre la mesa", trascrito a llinguaxe lóxicu, esprésase: "aRb". Al igual qu'un fechu ye una rellación ente oxetos, una proposición va ser una concatenación de nomes (los cualos van tener como referencia los oxetos). Pa Wittgenstein el llinguaxe descriptivu funciona igual qu'una maqueta, na cual representamos los fechos asitiando pieces que faen les vegaes de los oxetos representaos. Nel Tractatus, el llinguaxe ta formáu fundamentalmente por nomes (falamos, naturalmente, del llinguaxe una vegada que ye analizáu lóxicamente).
D'esta idea tan fundamental estrayi Wittgenstein tola so teoría de la figuración (o de la significación) y de la verdá. Una proposición va ser significativa, o va tener sentíu (del alemán Sinn), na midida na que represente un estáu de coses lóxicamente posible. Otra cosa distinta ye que la proposición seya verdadera o falsa. Una proposición con sentíu figura un estáu de coses posible. Por que la proposición seya verdadera, el fechu que describe tien de dase efeutivamente (ten de ser el casu). Si'l fechu descritu nun se da, entós la proposición ye falsa. Pero nesti casu, seya falsa esto ye verdadera, la proposición tien sentíu, porque describe un estáu de coses posible. «El mundu ye tolo que sía'l casu» (Tractatus: § 1); la realidá (Wirklichkeit) va ser la totalidá de los fechos posibles, los que se dan y los que nun se dan (Tractatus: § 2.06 y § 2.202).
Otra tesis fundamental del Tractatus ye la identidá ente'l llinguaxe significativu y el pensamientu, dando a entender que los nuesos pensamientos (les representaciones mentales que faemos de la realidá) ríxense igualmente pola lóxica de les proposiciones, pos: «La figura lóxica de los fechos ye'l pensamientu» (Tractatus: § 3) o «El pensamientu ye la proposición con sentíu» (Tractatus: § 4). D'esta miente, si daqué ye pensable, hai de ser tamién posible (Tractatus: § 3.02), esto ye, hai de poder recoyese nuna proposición con sentíu (sía ésta verdadera o falsa). El pensamientu ye una representación de la realidá. La realidá ye aquello que puede describise col llinguaxe (nesti sentíu, apréciase que la realidá nel Tractatus ye una imaxe que resulta d'un llinguaxe descriptivu, y non una realidá en sí; por eso les llendes de el mio llinguaxe son les llendes de el mio mundu).