Jan van Eyck (o Johannes de Eyck) foi un pintor flamencu que trabayó en Bruxes. Ta consideráu unu de los meyores pintores del Norte d'Europa del sieglu XV y el más célebre de los Primitivos Flamencos. Robert Campin, que trabayó en Tournai y los hermanos Van Eyck en Flandes, fueron les figures de transición dende'l góticu internacional hasta la escuela flamenca. L'estilu flamencu que se dio nos Países Baxos nel sieglu XV consideróse tradicionalmente como la última fase de la pintura gótica. Otra corriente enmarcar no que se dio en llamar Prerrenacimientu. A esti estilu pictóricu del góticu tardíu nel sieglu XV, qu'anuncia'l Renacimientu Nórdicu d'Europa, tamién se-y llama Ars nova.
Biografía Mocedá Jan van Eyck pertenecía a una familia de pintores. De cutiu rellacionóse col pintor Hubert van Eyck, al que se considera'l so hermanu, por cuenta de que créese que dambos proveníen de la mesma ciudá, Maaseik. En documentos de la corte borgoñona mentar a otru hermanu, Lambert van Eyck y tiense la teoría de que pudo ser pintor y tamién que foi quien supervisó'l zarru del taller de Jan van Eyck en Bruxes.Jan van Eyck, Muséu Metropolitanu d'Arte Otru pintor significativu, y abondo más nuevu, que trabayó nel sur de Francia, Barthélemy van Eyck, créese que yera un pariente.
Desconozse la fecha de la nacencia de Van Eyck. Una tradición que se remonta a Lucas de Heere (1559) y Marcus Van Vaernewijck (1568) afita'l llugar de nacencia de Jan van Eyck en Maaseik, cerca de Maastricht, na provincia de Limburgu, a veres del ríu Mosa y perteneciente a la diócesis de Liexa. Nada se sabe sobre la so formación como artista, nin siquier si foi en Francia o na so tierra natal. Probablemente la so formación foi nel campu de la miniatura, de la cual aprendió l'amor polos detalles diminutos y pola téunica refinada, que se reflexa inclusive nes obres pictóriques. Apuntóse la posibilidá de que se formara en París, pero lo cierto ye que nun hai pruebes que la acrediten.
El documentu más antiguu qu'esiste d'él ye de la corte de Juan de Baviera, príncipe-obispu de Liexa, conde d'Holanda y de Zelandia, en L'Haya, onde se fixeron pagos a Jan van Eyck ente ochobre de 1422 y setiembre de 1424 como pintor de corte, col rangu cortesanu d'ayuda de cámara, y primeru unu y depués dos asistentes. Esto suxer una fecha de nacencia nel añu 1395, como mui tarde, y de fechu posiblemente enantes. La edá qu'aparenta nel so probable autorretratu suxer a la mayor parte de los estudiosos una fecha más temprana que 1395.Enciclopedia Católica (n'inglés) thumb|right|Recuperación de la Cruz por santa Helena, llume atribuyíu al maestru G», del Llibru d'Hores de Turín. Los sos primeros pasos dar nel mundu de la miniatura, na dómina apoderada pola tradición tardogótica francesa. D'esti primer periodu namái queden les miniatures nel Llibru d'Hores de Turín. El so datación y comitente nun queda claro. Apuntóse la posibilidá de que lo encargara'l duque Guillermu IV de Baviera enantes de 1417. Sicasí, xeneralmente entiéndese que fueron executaes en L'Haya pal conde d'Holanda, Juan de Baviera ente 1422 y 1424. La mayor parte d'estes fueron destruyíes pol fueu en 1904, anque esisten fotografíes, pero otra parte del manuscritu caltener nel Muséu civico d'arte antica de Turín. Nos meyores folios del llibru miniado, atribuyíos por Huelin de Loos al maestru G» (posiblemente, Jan van Eyck) les figures son yá dafechu integraes nun espaciu realista, con una lluz qu'unifica la representación y delinea con gran precisión y detalles diminutos de la sala y de les ocupaciones de los personaxes. Queda claro que Van Eyck plantegábase, como Masaccio, el problema de la realidá: pero mientres l'italianu faía una síntesis qu'acoyía la sola esencia de les coses, esmoleciéndose d'asitiala nun espaciu con perspeutiva unitaria y racional, el flamencu procedía en llugar d'ello analizando con lucidez y atención los singulares oxetos como se presenten ante los nuesos sentíos.
Nun se sabe esautamente si estes miniatures facer Jan o'l so hermanu Hubert, como asocede con otres obres d'esta dómina. L'autoría d'obres de Van Eyck anteriores a 1426, fecha en que morrió'l so hermanu Hubert, alderícase y l'atribución a Hubert o a Jan ye delicáu. Esto asocede coles Tres Maríes ante'l sepulcru del Muséu Boymans van Beuningen, que se suel atribuyir a Hubert polo arcaico de la composición. Paez que ye obra de Hubert van Eyck una Crucifixón de la Gemäldegalerie de Berlín, y cabo la dulda de si'l Trípticu de Dresde ye obra de Jan o de Hubert. La tabla central d'esti trípticu representa a la Virxe entronizada col Neñu y nos paneles llaterales atópense San Miguel col donante a la izquierda y Santa Catalina a la derecha; el marcu ye entá l'orixinal y sobre el llau esternu de los portiellos puede vese una Anunciación pintada con grisalla.
Dípticu de la Crucifixón y el Xuiciu Final
Entá con duldes, paez que sí ye de Jan van Eyck un dípticu que representa la Crucifixón» y el Xuiciu Final», que se caltién nel Muséu Metropolitanu d'Arte de Nueva York, que lo data hacia l'añu 1430. Quiciabes formaben parte d'un polípticu más ampliu desmembrado o bien ye namái un dípticu. L'espaciu de la Crucifixón ta entamáu según un puntu de vista realzáu qu'aumenta'l sentíu de fondura; a los pies de la cruz axunta una gran cantidá de personaxes nos que se ven soldaos y dignatarios de corte retrataos con impasible distancia, contraponiéndose a la desesperación de la Virxe arrodillada en primer planu y envuelta nuna llarga vestidura azul celeste que dexa descubiertu amosando la cara. El sentíu de dramatismu ta acentuáu pola posición del lladrón sobre la derecha representáu col cuerpu dobláu sobre la cruz, como nun intentu estremu de lliberar de les cuerdes, ente que'l cielu plomizu anuncia la inminente muerte de Cristu; la ciudá que se ve sobre'l fondu, colos sos numberosos edificios que recuerden les construcciones flamenques de la so dómina, representa la Nueva Xerusalén.
La tabla col Xuiciu Final sicasí, ta construyida según un modelu de derivaciones medievales, con una disposición en trés planos y coles figures de grandor diversu según el so grau d'importancia; a lo cimero alcuéntrase Cristu arrodiáu per ánxeles que porten los preseos de la Pasión, por la Virxe y San Juan y so los dolce apóstoles con santos y beatos a los llaos. Na parte inferior de la pintura se cven los muertos que remanecen de la tierra y del mar n'atención del xuiciu col arcánxel Miguel que queda percima del cadarma de la Muerte representáu con ales d'esperteyu usaes pa delimitar l'espaciu de los infiernos onde los condergaos son llanzaos p'alimentar a tarrecibles bisarmes que ruempen los cuerpos en cachos.
La tabla contién tamién inscripciones destinaes a la correuta interpretación de les imáxenes, confiriendo una función d'erudición a la obra que quiciabes taba destinada a una persona instruyida, que yera capaz por ello de lleela y d'entender el so significáu.
Polípticu de Gante
thumb|450px|El Polípticu de Gante: L'adoración del Corderu Místicu (vista interior), pintáu en 1432. Hubert morrió'l 18 de setiembre de 1426, y Jan prosiguió cola gran obra de la pintura flamenca de principios del sieglu XV, el Polípticu de Gante, qu'acabó en 1432. Foi un encargu de Jodocus Vijdts y la so esposa Isabel Borluut. Ta formáu por numberoses tables. Cuando se cierra presenta l'Anunciación. Cuando ta abiertu apaez, na parte cimera, lo que se llama la Déesis, esto ye, Xesucristu nel centru como Pantocrátor y a los llaos la Virxe María y San Xuan Evanxelista, ente qu'a la izquierda atópense los Ánxeles cantores y Adán y a la derecha los Ánxeles músicos y Eva. Debaxo alcuéntrase un gran panel cola tema del Corderu Místicu en praos verdes, y averábense a adoralo diversos grupos sociales. A los llaos atopen los Caballeros de Cristu y de Xueces íntegros (a la izquierda) y los Eremitas y los pelegrinos (a la derecha). Tamién s'incluyía alegoríes de virtúes, la Xusticia, la Fortaleza, la Prudencia y la Templanza. Nesta obra pueden apreciase dalgunos de los calteres típicos de la pintura de Van Eyck: naturalismu analíticu, usu de colores lluminosos, curiáu pola representación del paisaxe y gran llirismu, toos elementos que se representen inclusive nes pintures executaes a pocos años de distancia del Polípticu de Gante.
Empezáu en dalgún momentu enantes de 1426 y termináu, siquier en parte, pal añu 1432, esti polípticu considérase que representa «la conquista final de la realidá nel Norte», que s'estrema de les grandes obres del Primer Renacimientu na Italia en virtú del so deséu de quitase de la idealización clásica a favor d'una observación fiel de la naturaleza.Gombrich, E. H., The Story of Art, páxs. 236-9. Phaidon, 1995. Atopar nel so allugamientu orixinal, la catedral de San Bavón en Gante, Bélxica. Tuvo una historia aturbolinada, sobreviviendo a los alzamientos iconoclastes del sieglu XVI, la Revolución Francesa, gustos cambiantes que llevaron a la so diseminación, y más apocayá'l saquéu de los nazis. Cuando la Segunda Guerra Mundial acabó foi recuperáu nuna mina de sal. Non menos aturbolinada foi la historia de la interpretación d'esta obra. Una cuarteta de versos alexandrinos en llatín, copia de la orixinal que figuraba nesti retablu, despinta so la pintura y descubierta per mediu de rayos X, afirma que Hubert empezó la obra y rematar Jan: Hubert van Eyck maior quo nemo repertus (más grande que cualesquier otru) empezó'l retablu, pero Jan van Eyck – llamándose a sí mesmu arte secundus (segundu meyor nel arte) – acabar. Según esta inscripción, el Polípticu de Gante ye'l resultáu del esfuerciu collaborador de Jan van Eyck y el so hermanu Hubert. La interpretación tradicional ye que Jan axuntó los paneles que Hubert tenía empezaos enantes de la so muerte en 1426, y añadió otros nuevos de la so propia creación, ensamblándolos toos xuntos. La cuestión de quién pintó qué, «¿Jan o Hubert?» convirtióse nuna cuestión mítica ente los historiadores del arte. La crítica paez güei inclinada a atribuyir a Hubert la concepción y en parte la execución de la tabla cola Adoración y de les tres tables cimeres, ente que tol restu executar Jan que trabayó nella de manera alterna, d'ende la falta d'homoxeneidá ente diversos compartimientos, que pa ser apreciáu por completu tienen de ser analizaos sobromanera. Pero hai dalgunos que se cuestionen, inclusive, la validez de la inscripción, y de ende la implicación de Hubert van Eyck na obra. Nos años trenta, Emil Renders inclusive sostuvo que «Hubert van Eyck» yera una total ficción inventada polos humanistes de Gante nel sieglu XVI. Más apocayá, Lotte Brand Philip (1971) propunxo que la inscripción nel Polípticu de Gante foi malinterpretada, y que Hubert yera (en llatín) el «fictor», non el «pictor», de la obra. Ella interpreta esto nel sentíu de que Jan van Eyck pintó tol retablu, ente que'l so hermanu Hubert creó'l marcu escultóricu.
Ésitu mundanu thumb|350px|Jan van Eyck: Virxe del canónigu Van der Paele (1434), un bon exemplu d'alfombres orientales na pintura renacentista. Tres la muerte de Juan de Baviera, en xineru de 1425 realcontrar en Flandes col so hermanu, Hubert van Eyck, igualmente pintor. Entró entós al serviciu del poderosu ya influyente príncipe Valois, Felipe'l Bonu, duque de Borgoña el 19 de mayu de 1425, como pintor y valet de chambre, esto ye, ayuda de cámara, con un salariu añal fixu que primero foi de 100 llibres. Foi'l so pintor oficial hasta la so muerte. El centru artísticu de los duques de Borgoña, que fueren París y Dijon, pasó con Felipe'l Bonu a Flandes y Brabante. Felipe nun tuvo una capital fixa y movía la corte ente diversos palacios, principalmente nes ciudaes de Bruxeles, Bruxes o Lille. Nesta última llocalidá vivió Van Eyck aparentemente ente 1426 y 1429.