Federicu II el Grande

Federicu II el Grande (de Hohenzollern; escritu n'alemán: Friedrich II der Großy), naz en Berlín el 24 de xineru de 1712 y muerre en Potsdam el 17 d'agostu de 1786); tercer rei de PrusiaFedericu foi'l tercer y últimu "Rei en Prusia". A empiezos de 1772 empezó a utilizar el títulu "Rei de Prusia", que siguiríen usando los sos descendientes. (1740-1786) y que pertenez a la Casa de Hohenzollern. Fíu de Federicu Guillermu I y Sofía Dorotea de Hannover y unu de los máximos representantes del despotismu ilustráu del sieglu XVIII. Conózse-y poles sos victories militares y pola so reorganización del exércitu prusianu, les sos táctiques y maniobres innovadores, y pol ésitu que llogra na Guerra de los Siete Años, magar la so situación cuasi desesperada, polo que se-y conoz yá na so dómina como Federicu'l Grande.

Na so mocedá, Federicu ta más enfotáu na música y na filosofía que nel arte de la guerra, lo que-y enfrenta col so propiu padre, Federicu Guillermu I, al que se-y conoz pol so calter autoritariu, polo qu'intenta escapar xunto col so amigu, bien cercanu, Hans Hermann von Katte. A dambos príndase-yos y xulga pol rei so l'acusación de deserción, con tal resultáu que Federicu ye obligáu a guardar la execución del so apreciáu amigu Hans. N'aportando al tronu prusianu, Federicu ataca Austria y faise cola Silesia nes llamaes Guerres de Silesia. A la fin del so reináu, Federicu llogra interconectar físicamente la totalidá del so reinu, qu'enantes se topaba dixebráu, por aciu la conquista de territorios del Reinu de Polonia, dempués de la primer partición de Polonia.

Como esponente del despotismu ilustráu, a Federicu conózse-y por modernizar la burocracia y el serviciu civil prusianu, y por llevar a cabu desemeyaes polítiques de calter relixosu, que tomen dende la tolerancia hasta la opresión, en función de les circunstancies.Stanislaw Salmonowicz, "Was Frederick the Great an Enlightened Absolute Ruler?" Polish Western Affairs (1981) 22#1 pp 56-69 Reforma'l sistema xudicial y fai posible que los homes d'orixe non aristocráticu puedan llegar a la xudicatura o a los principales puestos burocráticos. Dellos críticos, sicasí, aprofien que les sos midíes son opresives contra los sos súbditos polacos conquistaos.William_Langer_1968_p_193Conquest: How Societies Overwhelm Others by David Day Oxford University Press, page 212, 2008 Sofita les artes y la filosofía, anque coles mesmes emite diverses lleis de censura a la prensa.

Federicu II muerre ensin descendencia y asocéde-y nel tronu'l so sobrín Federicu Guillermu II, fíu del so hermanu menor. Ye soterráu na so residencia favorita, el Palaciu de Sanssouci, en Potsdam.

Federicu II ye conocíu por dellos llamatos, tales como el rei filósofu , el rei músicu (pos ye un compositor y flauteru nato), el rei masón o el vieyu Fritz (escritu n'alemán: „der Alte Fritz“), siendo la última pallabra n'acurtiamientu del so propiu nome. Llamáu El Grande tres les sos grandes fazañes militares (sobre manera mientres la Guerra de los siete años de 1756 a 1763); conflictu que convierte a Prusia nuna máquina de guerra, colo que se doblen los territorios del reinu.

Cuasi tolos historiadores alemanes del sieglu XIX consideren a Federicu como'l modelu románticu del guerreru al que se-y debe de dar gloria, yá que se-y allaba'l so lideralgu, la so eficiencia alministrativa, la so devoción al deber de gobiernu y el so ésitu en construyir una Prusia capaz d'asumir un papel principal n'Europa.G. P. Gooch, Frederick the Great: The Ruler, the Writer, the Man (1947) p 343-76; quote p 346 Caltiénse como una figura almirada y histórica dempués de la derrota del Imperiu Alemán na Primer Guerra Mundial; asina, el nazismu -y glorifica como'l líder alemán que preciede a la figura de Hitler. Sicasí, la so reputación vuélvese muncho más desfavorable tres la cayida del réxime nazi, tantu na Alemaña Oriental como na Occidental.Jürgen Angelow, "Kontexte ungleicher Deutung," Zeitschrift fuer Religions und Geistesgeschichte (2004) 56#2 pp 136-151.

Enclinos xuveniles y formación Federicu naz en Berlín el 24 de xineru de 1712. Al so padre (Federicu Guillermu I) tamién se-y conoz popularmente como el rei soldáu, pola so pasión pola milicia, que lu lleva a desenvolver un fuerte exércitu, que dirixe pola famosa Guardia de Granaderos de Potsdam. Amás, tien un violentu temperamentu, gobernando, amás, Brandeburgu y Prusia con autoridá absoluta. En contraste, la so madre ye una muyer educada, carismática y bien culta, fía de Xurde I del Reinu Xuníu.

thumb|left|upright|Bautismu de Federicu (Harper's New Monthly Magacín, Vol. 40, 1870) La nacencia de Federicu ye bienveníu pol so güelu, Federicu I, con un pocu más énfasis del habitual, pos dos de los sos nietos finaren a edá temprana. A la muerte d'ésti, en 1713, Federicu Guillermu convertir nel nuevu rei y Federicu pasa a ser el príncipe herederu. El nuevu rei desea que los sos fíos y fíes edúquense como xente común y non como pertenecientes a la realeza, polo que la educación de Federicu encamentar a una institutriz hugonote, cola qu'apriende simultáneamente francés y alemán.

Sicasí, a pesar de que'l deséu del so padre ye que la so educación seya dafechu relixosa y pragmática, Federicu inclinar escontra la lliteratura francesa y otres moliciones intelectuales. Con ayuda del so tutor, Jacques Duhan, Federicu consigue una biblioteca secreta sobre poesía, lliteratura griega y romana, y filosofía francesa, de trés mil volúmenes, cola que suplementa les sos lleiciones oficiales.MacDonogh, p. 37 Amás, anímase-y pola so madre y los sos tutores por que caltenga correspondencia con filósofos de la Ilustración, lo qu'oldea col so refugu a la disciplina de la Corte y a les tradiciones militares prusianes.

Anque Federicu Guillermu, el so padre, ye un devotu calvinista, tarrez el mesmu dogma fundamental d'ésta: la eleición incondicional. Pa evitar qu'esti pensamientu cause problemes na forma de pensar del so fíu, Federicu Guillermu ordena que nun se-y enseñe nada relativu a les idees del calvinismu, cuantimás que nin siquier que se-y mente la pallabra predestinación. Magar que Federicu resulta pocu devotu, sí que termina per adoptar les mesmes idees calvinistes, magar los esfuercios paternos. Dellos historiadores consideren que pudo tomar esta deriva, precisamente, pa contradici-y.MacDonogh, p. 35

Príncipe herederu En 1732, la reina Sofía Dorotea, la so madre, trata d'alcordar un matrimoniu doble pa Federicu y la so hermana, Guillermina de Prusia, colos herederos de la corona británica, la princesa Amelia y el príncipe Federicu Luis de Gales, dambos fíos del rei Xurde II de Gran Bretaña. Sicasí, por medrana a una alianza ente Prusia y Gran Bretaña, el mariscal de campu Friedrich Heinrich von Seckendorff, tamién embaxador austriacu en Berlín, soborna al Ministru de la Guerra prusianu, Friedrich Wilhelm von Grumbkow, y al embaxador en Londres, Benjamin Reichenbach, dedicándose dambos a contaminar les rellaciones ente los dos países. Federicu Guillermu, el so padre, finalmente propón condiciones tan gravosas pal Reinu Xuníu (tales como la entrega del ducáu de Jülich o l'Estáu de Berg), que, a la fin, la propuesta matrimonial nun llega a bon términu.Reiners, p. 33

thumb|left|upright|Retrato de Federicu como príncipe herederu (1739) Federicu atopa una aliada na so hermana Guillermina, con quien va caltener una estrecha rellación mientres tola so vida. A los sos 16 años, Federicu establez tamién una estrecha rellación cola so paxe de 13 años, Peter Karl Christoph Keith. Guillermina, de la mesma, llegaría a dicir que los dos "(...) llueu se volvieron indixebrables. Esti Keith ye intelixente, pero ensin educación. Sirve al mio hermanu con absoluta devoción y caltienlu informáu de toles aiciones del rei."Crompton

Cuando cunta con 18 años d'edá, Federicu conspira pa fuxir a Inglaterra xunto col so tamién confidente, el teniente Hans Hermann von Katte, y otros mozos oficiales del exércitu. Cuando'l so padre, col so séquitu real, alcuéntrase nes cercaníes de Mannheim, nel Eleutoráu del Palatináu, Robert Keith (l'hermanu de Peter, el so paxe) tien un repentín ataque d'arrepentimientu, nel que delata a los conspiradores y clamia al rei Federicu Guillermu'l so perdón, el 5 d'agostu de 1730.MacDonogh, p. 63 A Federicu y Katte arréstase-yos y encarcela en Küstrin, so cadena perpetua.Johannes Kunisch: Federicu'l Grande - El rei y el so tiempu. München, Beck, 2005, 5. Edition. p. 40 Sicasí, al tratase d'oficiales del exércitu qu'intenten fuxir de Prusia escontra Gran Bretaña, el so padre Federicu Guillermu acúsa-yos de deserción y traición, polo que lu amenacia (anque seya los so herederu) cola pena capital, llegando a considerar la opción d'obligar a Federicu a arrenunciar a la socesión en favor del so hermanu, Augusto Guillermu de Prusia, anque nenguna d'esos dos opciones ye fácilmente defendible ante la Corte Imperial del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu.Reiners, p. 41 Entós, el rei obliga a Federicu a guardar la decapitación d'unu de los sos confidentes, Katte, en Küstrin, el 6 de payares de 1730, lo que lu provoca finalmente a Federicu un esmorecimientu, sufriendo allucinación mientres los siguientes dos díes.N. Mitford, Frederick the Great, New York, 1970

Federicu recibe'l perdón real y lliberar de la so celda'l 18 de payares de 1730, anque se caltién la so privación del rangu militar.Reiners, p. 52 Sicasí, el 20 de payares, en llugar de retornar a Berlín, a Federicu oblígase-y a permanecer en Küstrin y a empezar un rigorosu plan d'educación n'alministración y xestión del Estáu. Les tensiones anídiense un pocu cuando Federicu Guillermu visíta-y un añu dempués, recibiendo Federicu autorización pa viaxar a Berlín con ocasión de la boda de la so hermana Guillermina con Federicu III de Brandeburgu-Bayreuth, el 20 de payares de 1731. El príncipe herederu vuelve a Berlín en lliberándose-y del so tutela en Küstrin, el 26 de febreru de 1732.

Federicu Guillermu considera casar a Federicu con Ana Leopóldovna de Mecklemburgu-Schwerin, sobrina de la emperatriz Ana de Rusia, pero'l so plan recibe la encesa oposición del príncipe Eugenio de Saboya. El mesmu Federicu propón l'enllaz con María Teresa d'Austria, en cuenta de arrenunciar a la socesión. Nel so llugar, el príncipe Eugenio persuade a Federicu Guillermu, el so padre, al traviés de Seckendorff, de que'l príncipe cásase con Isabel Cristina de Brunswick-Bevern, fía de Fernando Alberto II de Brunswick-Wolfenbüttel, una muyer protestante emparentada colos Habsburgu.Reiners, p. 63 A pesar de que Federicu escribiera a la so hermana que nun ye de la so presto aquella muyer, al dicir que "nun puede haber nin amor nin amistá ente nós", sopesando inclusive'l suicidase, finalmente tuvo llugar la so boda'l 12 de xunu de 1733. Tien bien pocu de mancomún cola so esposa y considera esi matrimoniu como un exemplu de la interferencia política d'Austria en Prusia, que se considera como una llácara que se caltién dende l'añu 1701. Asina Federicu facer col tronu en 1740, alloña a Isabel, la so esposa, de la so corte en Potsdam, habilitando pa ella'l Palaciu de Schönhausen y unos apartamentos nel Palaciu Real de Berlín. Federicu noma herederu al so hermanu Augusto Guillermu, al nun tener fíos propios cola so esposa. Magar tou, la so muyer permanez devota a la so persona.Reiners, p. 69