Stephen William Hawking () foi un físicu teóricu, astrofísicu, cosmólogu y divulgador científicu británicu. Los sos trabayos más importantes hasta la fecha consistieron n'apurrir, xunto con Roger Penrose, teoremes al respective de les singularidaes espaciotemporales nel marcu de la relatividá xeneral, y la predicción teórica de que los furacos negros emitiríen radiación, lo que se conoz anguaño como radiación de Hawking (o dacuando radiación Bekenstein-Hawking).
Yera miembru de la Real Sociedá de Londres, de l'Academia Pontificia de les Ciencies y de l'Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos. Foi titular de la Cátedra Lucasiana de Matemátiques (Lucasian Chair of Mathematics) de la Universidá de Cambridge dende 1979 hasta la so xubilación en 2009."Stephen Hawking dexa la so cátedra de Cambridge", Elmundo.es, consultáu'l 30-9-09.
Ente les numberoses distinciones que-y foron concedíes, Hawking foi honráu con dolce doctoraos honoris causa y foi gallardoniáu cola Orde del Imperiu Británicu (grau CBE) en 1982, col Premiu Príncipe d'Asturies de la Concordia en 1989, cola Medaya Copley en 2006 y cola Medaya de la Llibertá en 2009.Cf. rtve.es, «Obama condecora cola Medaya de la Llibertá a figures como Stephen Hawking o Ted Kennedy», 13-8-2009, consultáu'l 1-9-2010.
Hawking padecía una enfermedá motoneuronal rellacionada cola esclerosis llateral amiotrófica (ELA) que foi agravando'l so estáu col pasu de los años, hasta dexalo casi dafechu paralizáu, y forzólu a comunicase al traviés d'un aparatu xenerador de voz. Tuvo casáu en dos ocasiones y tuvo tres fíos. Algamó ésitos de ventes colos sos trabayos divulgativos sobre Ciencia, nos qu'alderica sobre les sos propies teoríes y la cosmoloxía polo xeneral; estos inclúin A Brief History of Time (curtia historia del tiempu, n'asturianu), que tuvo na llista de best-sellers del The Sunday Times británicu mientres 237 selmanes.
Primeros años y educación Nació'l 8 de xineru de 1942 n'Oxford, llugar al qu'espresamente se movieron los sos padres, Isobel Hawking y Frank Hawking, investigador biolóxicu, buscando una mayor seguridá pa la xestación del so primer fíu, yá que Londres atopábase baxo l'ataque de la Luftwaffe. Tien amás dos hermanes menores, Philippa y Mary, y un hermanu adoptáu, Edward.
Dempués de la nacencia de Stephen, la familia volvió a Londres, onde'l so padre encabezaba la división de parasitoloxía del National Institute for Medical Research. En 1950 treslladóse a St Albans, onde allegó al institutu pa moces de St Albans (qu'almitía mozos hasta la edá de 10 años) y a los 11 años camudó al colexu homónimu, onde foi un bon estudiante anque non brillosu.
Nun primer momentu, Hawking quixo estudiar matemática na Universidá, inspiráu pol so profesor, pero'l so padre quería qu'aportara al University College d'Oxford, como él fixera. Al nun esistir un profesor de matemátiques naquel momentu, nel college nun aceptaben estudiantes d'esa disciplina, polo que Hawking matriculóse en ciencies naturales y consiguió una beca. Una vegada nel University College, especializóse en física. El so interés nesa dómina centrábase na termodinámica, la relatividá y la mecánica cuántica. Mientres la so estancia n'Oxford, tuvo nun equipu de remu, deporte que según él mesmu ayudábalu a solliviar la so terrible aburrición na universidá. El so tutor de física, Robert Berman, dixo darréu en The New York Times Magazine: "Solo bastába-y saber que podía faese daqué y él yera quien a faelo ensin mirar cómo otros lo faíen... De xacíu, la so mente yera dafechu distinta de les de los sos coetáneos."
Los vezos académicos de Hawking taben lloñe d'impresionar, lo que púnxose de manifiestu na resultáu del so exame final, na frontera ente los honores de primera y segunda clase, lo que faía necesariu un "exame oral". Berman dixo de la prueba oral:
Dempués de recibir el so títulu de grau n'Oxford en 1962, fixo los sos estudios de posgráu nel Trinity Hall de Cambridge. Llogró'l so doctoráu en física en Cambridge en 1966 y tien más d'una docena de títulos honorarios.
Carrera
De 1962 a 1975 thumb|Hawking en Cambridge. thumb|Hawking colos teóricos de cuerdes David Gross y Edward Witten. Al poco de llegar a Cambridge, empezó a desenvolver síntomes d'esclerosis llateral amiotrófica (ELA), un tipu d'enfermedá motoneuronal que-y fadría perder la mayor parte del so control neuromuscular. Mientres los sos primeros dos años en Cambridge nun se reconocía a sigo mesmu, pero dempués de que la enfermedá estabilizárase y cola ayuda del so tutor médicu, Dennis William Sciama, volvió trabayar nel so doctoráu de física.
A finales de la década de 1960, él y el so colega de Cambridge, Roger Penrose, aplicaron un nuevu y complexu modelu matemáticu creáu a partir de la teoría de la relatividá xeneral d'Albert Einstein. Esto llevó a Hawking, en 1970, a probar el primeru de los sos "dellos teoremes de singularidá", qu'aproven una serie de condiciones abondes pa la esistencia d'una singularidá espaciotemporal nel espaciu-tiempu. Esti trabayu amosó que, lloñe de ser intereses matemáticos que solo apaecen en casos especiales, les singularidaes son una carauterística bastante xenérica de la relatividá xeneral.
Hawking foi unu de los más nuevos en ser escoyíu miembru de la Royal Society, en 1974. Esi mesmu añu, visitó'l Institutu de Teunoloxía de California (Caltech) pa trabayar col so amigu, Kip Thorne, qu'impartía clases ellí. Hawking sigue teniendo rellación con Caltech, pos pasa ellí un mes cada añu dende 1992.
De 1975 n'adelante El so trabayu con Brandon Carter, Werner Israel y D. Robinson foi un bon emburrión pal teorema de non pelo de John Archibald Wheeler, que postula que tou furacu negru descríbese dafechu coles sos propiedaes de masa, momentu angular y carga eléctrica. Depués d'analizar emisiones de rayos gamma, Hawking suxirió que dempués del Big Bang formáronse diminutos furacos negros primitivos. Xunto con Bardeen y Carter, propunxo les cuatro lleis de la termodinámica de los furacos negros, trazando una analoxía cola termodinámica. En 1974, calculó que los furacos negros debíen de crear y emitir térmicamente partícules subatómiques, lo qu'anguaño se conoz como radiación de Hawking, hasta que gasten la so enerxía y s'evaporen.
Hawking desenvolvió en collaboración con James Hartle un modelu topolóxicu nel que'l universu nun tenía fronteres nel espaciu-tiempu, reemplazando la singularidá inicial de los modelos clásicos del Big Bang por una rexón asemeyada, el Polu Norte: nun puede viaxase al norte del Polu Norte al nun haber una llende. Anque nun principiu la propuesta ensin fronteres predicía un universu zarráu, los alderiques con Neil Turok fixéron-y dase cuenta de que l'ausencia de fronteres ye consistente con un universu non zarráu.
En 2006, xunto con Thomas Hertog de la CERN, Hawking propunxo una teoría basada na top-down cosmology, según la cual l'universu nun tenía un únicu estáu inicial, y que d'ende, los físicos nun tienen de pretender formular una teoría qu'esplique la configuración actual del universu sobre la base d'un estáu inicial en concretu.
Hawking foi'l profesor Lucasiano de la Universidá de Cambridge mientres trenta años, dende 1979 hasta la so xubilación el 1 d'ochobre de 2009. Dempués convertiríase en direutor d'investigación nel Centru pa Cosmoloxía Teórica de la universidá de Cambridge. Ye tamién miembru del Gonville y Caius College y ostenta la distinguida cátedra d'investigación nel Institutu Perimeter de Física Teórica de Waterloo, Ontario.
En 2009 participó nun homenaxe a Carl Sagan auspiciáu pola discográfica de Jack White, Third Man Records. A la venta'l 6 de payares, el setenta y cinco aniversariu de la nacencia del astrónomu, «A Glorious Dawn» parte de fragmentos del programa divulgador de Sagan Cosmos: A Personal Voyage, musicalizaos por John Boswell y a los que s'añedió la voz de Hawking.
Reconocencia thumb|250px|Hawking esperimentando la ingravidez nun avión Boeing 727 de NASA. 250px|thumb|alt=Barack Obama talking to Stehen Hawking in the White House|El pte. de EE. XX. Barack Obama fala con Hawking na Sala Azul de la Casa Blanca, enantes de la ceremonia na que-y apurriría la Medaya Presidencial de la Llibertá xunto con otres 15 persones, 12 d'agostu de 2009.
El 19 d'avientu de 2007 desvelóse una estatua de Hawking, obra d'Ian Walters, nel Centre for Theoretical Cosmology de la Universidá de Cambridge. Ente los edificios nomaos nel so honor atópense'l Muséu de Ciencia Stephen W. Hawking en San Salvador, el Stephen Hawking Building en Cambridge, y el Stephen Hawking Centre nel Institutu Perimeter de Física Teórica en Canadá. En 2002, dempués d'una votación abierta a tol Reinu Xuníu, la BBC incluyólu na so llista de 100 Greatest Britons.
Principales premios y distinciones 1975: Medaya Eddington 1976: Medaya Hughes, concedida pola Royal Society «poles sos distinguíes contribuciones a l'aplicación de la relatividá xeneral a l'astrofísica, especialmente al comportamientu de la materia altamente condensada»."for his distinguished contributions to the application of general relativity to astrophysics, especially to the behaviour of highly condensed matter". 1979: Medaya Albert Einstein 1981: Medaya Franklin 1982: comendador de la Orde del Imperiu Británicu 1985: Medaya d'oru de la Real Sociedá Astronómica 1986: miembru de l'Academia Pontificia de les Ciencies 1988: Premiu Wolf en Física 1989: Orde de los Compañeros d'Honor 1999: Premiu Julius Edgar Lilienfeld de l'American Physical Society 2003: Premiu Michelson Morley de la Universidá Case Western Acute 2006: Medaya Copley de la Real Sociedá de Londres 2008: Premiu Fonseca de la Universidá de Santiago de Compostela 2009: Medaya Presidencial de la Llibertá, la más alta condecoración civil d'Estaos Xuníos. 2012: Premiu Especial de Física Fundamental, el gallardón científicu con mayor dotación económica del mundu.
Obra thumb|300px|Según Stephen Hawking, nos furacos negros viólase'l segundu principiu de la termodinámica, lo que dio pie a especulaciones sobre viaxes nel espaciu-tiempu y furacos de guxán. Hawking trabayó nes lleis básiques que gobiernen l'universu. Xunto con Roger Penrose amosó que la Teoría Xeneral de la Relatividá d'Einstein implica que l'espaciu y el tiempu han de tener un principiu nel Big Bang y un final dientro de furacos negros. Asemeyaes resultaos señalen la necesidá d'unificar la Relatividá Xeneral cola Teoría Cuántica, l'otru gran desenvolvimientu científicu de la primer metá del sieglu XX. Una consecuencia de tal unificación qu'él afayó yera que los furacos negros nun yeren totalmente negros, sinón que podíen emitir radiación y eventualmente evaporarse y sumise. Otra conxetura ye que l'universu nun tien cantos o llendes nel tiempu imaxinariu. Esto implicaría que la manera en que l'universu empezó queda dafechu determináu poles lleis de la ciencia.
Les sos numberoses publicaciones inclúin La Estructura a Gran Escala del Espaciu-tiempu con G. F. R. Ellis, Relatividá Xeneral: Revisión nel Centenariu d'Einstein con W. Israel, y 300 Años de Gravedá, con W. Israel. Stephen Hawking publicó tres llibros de divulgación: el so ésitu de ventes Curtia historia del tiempu (Historia del tiempu: del Big Bang a los furacos negros), Furacos negros y pequeños universos y otros ensayos, en 2001 L'universu nun pulgu de nuez, en 2005 Perbreve historia del tiempu, una versión del so llibru homónimu afecha pa un públicu más ampliu.
Investigación del universu
Investigación sobre l'orixe del Universu Nel so llibru Furacos negros y pequeños universos y otros ensayos, editáu en 1993, afirmó: