André Franquin, llamáu Franquin, ye un autor belxicanu de cómic.
Visión xeneral A la manera d'Hergé nel Journal de Tintin, André Franquin ye unu de los pegoyos del cómic belxicanu, que tenía trabayao abondos años al llau de Peyo, Morris, y Will en Le Journal de Spirou. Distínguese pola calidá del so dibuxu, especialmente nel reflexu de los movimientos y la espresión de los personaxes, en particular de los animales. Per otra parte, Hergé dixo: « al llau d'André Franquin, yo nun soi más qu'un probe dibuxante ». Destaca tamién pola inventiva del so humor, davezu coloreáu de poesía. El so esmolecimientu pola perfeición gráfica, aliada a la posición histórica de la so carrera, dan obres que seducen a toles xeneraciones de llectores. N'efeutu, asitiáu nun periodu onde'l cómic ta fundamentalmente destináu a los más mozos, fai historietes accesibles a un públicu xoven, pero inxer detalles que nun surden más que con una llectura más fondera. Desendolca esi principiu con Gaston Lagaffe, que-y da popularidá, pero nun faira más cómic «p'adultos» hasta'l fin de la so carrera, coles Idées noires y el magazine Fluide Glacial.
Los principios André Franquin entamó la so carrera nel Moustique, un magazine empobináu a esparder programes de radio y de televisión, asoleyáu por Dupuis. Ente 1945 y 1952, dibuxó portaes, asina como gags nuna plancha con pallabres abaxo. Tamién fizo dibuxos publicitarios.
Puede yá destacase una bien bona espresión de los personaxes, asina como una tendencia al humor negru simple (los personaxes tan verdaderamente nuna situación desagradable, pero esa pasa cola espresión cómica del dibuxu).
A lo llargo d'esta dómina, Franquin fai tamién delles portaes pal selmanariu Bonnes soirées, que permiten comprender el so talentu nel dibuxu figurativu.
Spirou y Fantasio
Periodu 1: les aventures Dupuis teniendo contratao a André Franquin pal Moustique y remarcao'l so talentu, propón-y facer una aventura de Spirou y Fantasio : Le Tank. Esa aventura ye dibuxada en 1946, y asoleyada en 1947 nel Almanach Spirou. Por embargo, Spirou continuará siendo dibuxáu paralelamente por Jijé en Le Journal de Spirou.
Pero esi dibuxante tando atrayíu por otres realizaciones, aprovecha la ocasión pa dexa-y a André Franquin, en xunu de 1946, la serie Spirou y Fantasio. Esti trespasu de poderes fízose nel cursu del rellatu La Maison Préfabriquée, ente la viñeta 48 y la 49. Ye bien difícil ver el cambéu, André Franquin esforzóse en facelu inapreciable.
Les posibilidaes gráfiques d'André Franquin apaecieron meyor nel episodiu siguiente: L'Héritage. Nél vese especialmente a numberosos animales, que dan una nota d'humor suplementariu al rellatu. Los mures sorprendíos en plena discusión, el gorila pidiendo una propina dir a fumar un pitu y beber un whisky, los crocodrilos coceándose con una llarga sorrisa sobre les sos preses, dan una nueva dimensión en humor del cómic. Alcuéntrase ellí tamién un lleón y unos lleopardos, asina como elefantes, constituyendo ya una gran parte del parque faunísticu de Franquin.
Diez aventures se suceden con un estilu abondo homoxeneu, hasta Mystère à la Frontière, en 1950. Notaremos tovía diversos animales, como un xabaril, en Spirou et les plans du Robot, pero tamién dellos coches con una tracción delantera prefigurando l'afinidá d'André Franquin cola marca Citroën. Debemos mencionar tamién l'episodiu del combate de Spip con un mur en Spirou sur le Ring, que según dellos comentaristes, prefigura les Idées noires, con un dibuxu en negru total en contralluz.
Nel cursu d'esti primer periódu, Franquin dibuxa aventures abondo curties (20 planches de media, máximo 39 planches en L'Héritage). Los otros personaxes que Spirou, Fantasio, Spip son cada vez diferentes, salvo’l Profesor Samovar que lu vemos en Le Savant Fou y Les Plans du Robot (podemos ver nesi personaxe una prefiguración de Zorglub).
Periodu 2: El mundu de Franquin Il y a un Sorcier à Champignac (guión de Henri Gillain, hermanu de Jijé) inaugura en 1951 el mundu de Spirou tal como la mayor parte de los sos llectores lu conocen. André Franquin atopó'l perfil definitivu de los sos personaxes y da-yos una gran importancia: el Conde de Champignac. Per otra parte, con Maire de Champignac, Monsieur Duplumier, y el pueblu de Champignac, entama a construir un pequeñu mundu que se perfilará al filu de les aventures hasta convertise en familiar a tou llector avezáu. D'otra parte, con 57 planches, Il y a un sorcier à Champignac entama una serie de grandes aventures.
Asoleyáu en Le Journal de Spirou ente 1951 y 1952, Spirou et les Héritiers permítenos descubrir al Marsupilami, Zantafio, primu poco recomendable de Fantasio, el constructor del automóvil Turbot y los sos pilotos, y sobre too la inventiva mecánica de Franquin col Fantacopteru y dellos aparatos motorizaos.
La Turbotración, soberbia creación automóvil (realizada a tamañu real más tarde, sobre un xasis Citroën) apaez en La corne de rhinocéros inicialmente llamáu Spirou et la Turbotraction.
El talentu pa los animales del dibuxante son particularmente valoraos ente 1956 y 1957, con Le Gorille a bonne mine, Le Nid des Marsupilamis y Le voyageur du Mésozoïque. Esta última aventura desarrolla, abondo enantes que Jurassic Park, la idea d'un dinosauriu lleváu por unos cazadores a vivir na nuestra dómina.
La interconexón de los mundos de Franquin permítennos descubrir les apariciones de Gastón, en primer llugar cuasi anónimamente en Le voyageur du mésozoïque y Vacances sans histoires, depués más llargamente en La foire aux gangsters en 1958.
Periodu 3: el trabayu n'andecha Nel cursu de los periodos precedentes, Franquin trabaya la mayor parte del tiempu solu. En 1958, Greg, Franquin y Jidéhem s'asocien pa facer Le prisonnier du Bouddha. Greg ocupase del guión, y Jidéhem de los decoraos. Esta asosicación será reeditada en más ocasiones n'aventures posteriores. Los talentos de Greg pa les situaciones cómiques dan histories perfechamente delirantes, La peur au bout du fil, historia curtia de 13 planches, ye una guapa muestra. Constituye un pasu más hacia la comicidá absurda. N'efecto, nes aventures precedentes, aunque dellos afayos y invenciones seyan de naturaleza fantástica, los guiones yeren creyibles y fechos sobre les intrigues clásiques de traficantes, lladrones y malvaos diversos. Ye con Zorglub, aspirante a dueñu del mundu en Z comme Zorglub y L'ombre du Z, onde se podrá ver meyor la dimensión de la eficacia d'esta asociación.
Paralelamente, en 1958 y 1959 Franquin dibuxa en collaboración con Roba (dibuxante de Boule et Bill) les aventures destinaes al periódicu Le Parisien Libéré. Franquin dibuxa fundamentalmente los sos personaxes habituales y Roba dibuxa los nuevos personaxes y la mayor parte de los decoraos. Tendremos asina Spirou et les hommes bulles, depués Les petits formats. Greg intervendrá darréu nel guión de Tembo Tabou. Dos d'eses aventures serán posteriormente asoleyaes en Le Journal de Spirou.
Franquin propónse darréu facer una nueva aventura con Zorglub, pero l'editor refuga la idea. Greg toma'l guión, el que da QRN sur Bretzelburg, que Gotlib considera como una « obra maestra absoluta ». N'efecto, André Franquin algamó'l so más altu nivel gráficu (dibuxu a pluma), y el guión ye irreprochable. L'ensamu ta estráu d'escenes bien perreres y desarróllase nun clima caricaturizáu de réxime totalitariu, onde Franquin pue espresar el so espíritu antimilitarista. Paradóxicamente, dalgún personaxe del mundu habitual d'André Franquin nun intervién, el mundu de Spirou será reducíu al mínimu con Fantasio, Spip y el Marsupilami. L'aspectu fantásticu reduzse al comportamientu « humanizáu » de los dos animales de compañía. Otra paradoxa, esta historia ye interrumpía a lo llargo de más d'un añu durante la so publicación nel Journal de Spirou, pola mor de la depresión de Franquin. L'álbum ye publicáu en 1966, pero la edición íntegra, compuesta por 65 planches (que será l'aventura más llarga fecha por Franquin) nun se publicará hasta 1987.
André Franquin dexa'l personaxe col qu'entamó la so carrera. Dibuxa tovía Bravo les Brothers, episódiu bien perreru que podemos considerar tanto como un gafe de Gastón como una aventura de Spirou, depués Panade à Champignac, na que se vuelve a atopar a Zorglub. Apunta, dos planches anantes del fin de l'aventura, un «falsu fin» destructivu y mui bien montáu, prefigurando l'abandonu per parte de Franquin de los sos personaxes. N'efecto, dexará la serie Spirou y Fantasio a Jean-Claude Fournier, dibuxando el Marsupilami durante dalgún tiempu, anantes de facer una serie a parte.
Modeste y Pompon Depués d'un desacuerdu col so editor Dupuis, Franquin comprométese en 1955 nel Journal de Tintin pa une serie de gags nuna plancha. Trátase de la serie Modeste et Pompon, na qu'atopa más lliberta que nes aventures de Spirou y Fantasio, que continúa ensin embargo nel Journal de Spirou. Esto da-y munchu trabayu (tres planches a la selmana) y vien a esplicar la sobriedá del dibuxu y una cierta monotonía que fluye. Ensin embargo paez qu'eso sirvió a Franquin p'atopar nel gag selmanal un ritmu que-y convién y qu'utilizará con más ésitu en Gaston Lagaffe. Podemos notar delles « invenciones » premonitories, como la caxa elléctrica y el telecomandu pa televisión, que nun esistíen nesa dómina. Per otru llau, como munches d'eses historietes se desarrollen nes habitaciones de los personaxes, esta serie ye interesante como testimoniu de la decoración modernizante de la época.
Destaca, en medio de los personaxes secundarios, l'irascible Mr Ducrin, vecín de Modeste, que prefigura el personaxe de Joseph Boulier que s'atopará na serie Gaston, y que ilustra bien el refugu de Franquin pola burocaria.
Greg, Goscinny, Peyo y Tíbet contribuyeron a esta serie que termina en 1959 y totaliza 182 planches. Será retomada depués por otros dibuxantes.
Greg creara'l personaxe de Ducrin que correspuende igualmente a los sos habituales caricatures de pequeño burgueses (como Achille Talon). Goscinny en revancha, pon n'escena al "otru" vecín, Mr. Dubruit, que respuende al so gustu polos babayos felices sosceptibles d'acarretar diverses situaciones cómiques.
Gaston Lagaffe Gaston Lagaffe ye'l personaxe que tuvo más ésitu ente les diverses creaciones de Franquin. Apaez nel Journal de Spirou en febreru de 1957, ensin que sepa que lo ta faciendo. El Journal de Spirou ta interiormente animáu por diversos personaxes, de los que Spirou y Fantasio, fuera de les sos aventures stricto sensu y presentaos como si fueren emplegaos reales del periódicu (Fantasio ye periodista de Dupuis). Gaston ye presentáu como un nuevu emplegáu, pero ensin emplegu definíu: ye un « héroe ensin emplegu ». Al principiu apaez en dibuxos humorísticos, solu o con Fantasio. El so gafe toma finalmente una forma regular, y Jidéhem ye asociáu a la realización. Debe notase que’l gaffe N°1 (Spirou N°1026) representa a Gaston desfaciendo una columna militar con un sacu de nueces: Franquin aprovecha esta ocasión única pa mostrar el so menospreciu a la organización militar.
Ye la dómina más prolífica de Franquin: paralelamente a la creación de Gaston, encadena Le nid des marsupilamis y Le voyageur du mésozoïque, y continúa con Modeste y Pompon nel Journal de Tintin. Ensin contar con numberoses ilustraciones y portaes pal selmanariu de Spirou.
L'ésitu medra a lo llargo de los años y Gaston ocupa media plancha na portada. A partir de 1968, Franquin trabaya solu, y produz gags nuna plancha. Más sero, cuando dexa a Jean-Claude Fournier les aventures de Spirou y Fantasio, esi últimu desapaez de la serie (probablemente por tener cometío graves « gafes » a la escontra de MM Dupuis y De Mesmaeker, gaffes N°467 et 478). N'efecto, un personaxe de cómic nun pue apaecer al mesmu tiempu dibuxáu por dos dibuxantes diferentes. Ye entós cuando Prunelle se convertirá en cabeza de turcu tituláu de Gastón, hasta'l fin de la serie