Les consonantes llabiovelares son consonantes de doble articulación nel velu y los llabios ([]). Tamién s'aplica'l nome a consonantes velares labializadas, como por casu l'aproximante [w] o la consonante coarticulada [kʷ].

Consonantes puramente labiovelares Les consonantes puramente labiovelares son oclusives y nasales qu'apaecen ente les llingües del mundu apaecen sobre manera n'África central y oriental, y son relativamente comunes nel este de Nueva Guinea. Ente los soníos labiovelares identificaos nes llingües del mundu tán []. La llingua yélî dnye de la isla Rossel, Papúa Nueva Guinea, tien consonantes labioalveolares, amás de labiovelares. Tamién en vietnamita apaez oclusvas y nasales labiovelares, anque namái a final de pallabra.

IPA Descripción Exemplu |-style="background:gray;color:white" LlinguaOrtografíaIPA Significáu []Logba ò-kp [] 'Dios' []Ewe 'el (idioma) Ewe' [] nasal labiovelar viernamita cung [] 'sector'

Pa pronunciar dalgunu d'estos soníos, tratar de pronunciar [k, g, ŋ] averando simultáneamente los llabios como se fadría pronunciar [p, b, m]. Anque'l 90% de la oclusión llabial y velar asolápense, l'entamu velar asocede perllixeramente primero que'l llabial, y la relaxación de la oclusión llabial asocede perllixeramente dempués de la velar. Eses pequeñes diferencies de simultaneidá fai que la vocal precedente suena como si fuera siguida d'una velar y la precedente como si fuera precedida d'un llabial y esi detalle fonéticu xustifica l'orde d'escritura []. Sicasí, estos soníos claramente son una única consonante que les sos carauterístiques fonétiques son bien distintes de les secuencies dobles [kp] o [gb]. La llingua eggon, por casu estrema fonémicamente ente les posibilidaes /bg/, /gb/ y //, inorando'l tonu, nesa llingua tenemos por casu:

Consonante aislladaSecuencia doblepesar cavarun perru cutir, mataruna habitación un estómaguromper moler, esmagayarmorrer arrodillarsellegar estremar

Les oclusives llabiu-velares tamién apaecen como eyectivas [] y implosivas [] (el circunflexu de lligamientu nun s'escribió pa facilitar la legibilidad). Tamién apaecen nes llingües del mundu aproximantes labiovelares como en xaponés

Consonantes velares labializadas Les velares labializadas son los soníos [kʷ], [gʷ] y [gʷh] (tamién escritu [xʷ]) articulaos como les velares [k], [g] y [gh]/[x] con una meyora simultánea de los llabios. Falar del "redondeamiento llabial".Palmer, L. R. (1984): Introducción al llatín, p. 227. Baxando del indoeuropéu, estos soníos tratar de distintes maneres nos grupos de llingües. Dientro de les llingües centum caltener en llatín o apaecen como dentales, llabiales y velares en griegu y oscu (p. ex. *kʷi- > lat. quis, gr. τίς, o. pis). Nes llingües satem les velares labializadas nun s'estremen de les velares sencielles.

Referencies

Ver tamién

Puntu d'articulación