Les llingües bantoides meridionales (tamién conocíes como bantú ampliu o bin) ye una caña propuesta de la caña Benue-Congu de les Níxer-Congu. El bantoide meridional, qu'inclúi'l grupu numberosu y bien documentáu de les llingües bantús estrictes, qu'abarca 643 llingües según Ethnologue, anque munches d'eses llingües tienen alta intelixibilidá mutua.
Clasificación El grupu bantoide meridional foi introducíu como tal por Williamson (1989), basándose nel trabayu de Blench (1987) nuna propuesta qu'estremaba les llingües bantoides nuna caña septentrional y otra caña meridional. La uniformidá del bantoide septentrional foi cuestionada darréu, y aldericóse si'l mesmu grupu bantoide ye un grupu filoxenéticu bien definíu, magar s'afitó la posibilidá de que'l bantoide meridional sía un grupu filoxenéticu bien definíu (a diferencia del bantú estrictu que foi cuestionáu).Roger Blench, Níxer-Congu: an alternative view
D'alcuerdu a Williamson y Blench (2000:34–5), el bantoide meridional ta estremo en dellos subgrupos: el bantú, el jarawano, el tivoide, el beboide, el mamfe (nyang), el grupu de los pacionales y l'ekoide. Blench (2010) suxirió que'l grupu tivoide, el grupu momo y y el grupu beboide podríen formar un grupu filoxenéticu, quiciabes xunto con llinguaxes de clasificación incierta como'l esimbi y el buru:
? Bendi. Tivoide-Beboide: Tivoide, Esimbi, Beboide oriental, ? Momo, ? Buru, ? Menchum. Furu (Beboide?). Mamfe. Ekoide-Mbe: Ekoide, Mbe Beboide occidental (clade non válidu?) Bantú y semibantú: Bantú de los pacionales (? Momo), Jarawano–Mbam, Bantú estrictu.
Comparanza léxica Los numberales en distintes variedaes de llingües bantoides meridionales son: GLOSAPROTO-BENDIBeboide-TivoideEkoide-MbePROTO-BANTOIDE PROTO-BEBOIDEORIENTAL PROTO-TIVOIDE Esimbi PROTO-EKOIDE Mbe '1' *-kin *mba- *-mɔ(m) kēnə̄ *-ʤi ómè *moi /*ɗi '2' *-ɸa *fai *-hyar mə̄rākpə̄ *-βaɾ bɛ́pʷâl *βadi '3' *-cia *tali *-tate mākə̄lə̄ *-sa bɛ́sá *tati '4' *-ne *nai *-nai mōɲī *-ne bɛ́ñî *nai '5' *-tiaŋ *tiŋ *-tiaŋ mātə̄nə̀ *-ɾɔːn bɛ́ʧân *cʲan '6' *-tia(ŋ)-kin *buso mālālə̄ *3+3 bɛ̀sêsár '7' *-tia(ŋ)-ɸa 5+2 bɛ̀tânè-bɛ́pʷâl '8' *-tia(ŋ)-cia *ɲaŋ *-nieni mōɲìōɲī *4+4 bɛ̀ñîbɛ̀ñî '9' *-tia(ŋ)-ne 5+4 bɛ́tânèbɛ́ñî '10' *lifo *jofi *pu- būɣù *wobo bɛ́fwɔ̂r
Referencies
Bibliografía Williamson, Kay (1989) 'Niger–Congo Overview'. In: The Niger–Congo languages, ed. by John Bendor-Samuel, 3–45. University Press of America. Williamson, Kay & Blench, Roger (2000) 'Niger–Congo', in Heine, Bernd and Nurse, Derek (eds) African Languages – An Introduction. Cambridge: Cambridge University press, pp. 11–42. Blench, Roger (2010) Blench, Roger, 2011. . Bantu IV, Humboldt University, Berlin.