Carelia (, en carelianu: Karjalan Tazavalda, y en vepsiu: Karjalan Tazovaldkund) ye una república de Rusia. Tien un área de 172.400 km² y 629 771 habitantes. La so capital ye Petrozavodsk. Ta allugáu nel distritu Noroeste. Llenda al noroeste con Finlandia, al norte con Múrmansk, al este col mar Blancu y Arkhangelsk, al sur con Vólogda y al suroeste con Leningráu. Cuenta con unos unos 27.000 ríos y unos 60.000 llagos, ente ellos el Ládoga y l'Onega. Hasta 1947 perteneció a Finlandia, pero esi añu, por aciu el Tratáu de París, foi anexonada a la URSS.
Historia El nome del país deriva de la población finesa de los carelianos, quien habitaron mayoritariamente estes tierres hasta 1939, y dende 1920 hasta 1939 la rexón del ismu de Aunis, onde s'atopa la ciudá de Vyborg/Viipuri, que perteneció enantes a Finlandia. Tres la invasión per parte de la XRSS, unes 400.000 persones (que yera casi la totalidá de la población), abellugar na vecina Finlandia. Na actualidá la mayor parte de los habitantes son d'orixe rusu.
En 1947 por aciu el Tratáu de París quedaron oficializaes internacionalmente les anexones de la URSS, anexones coles cualos foi creada la República Socialista Soviética Carelo-Finesa. En 1956 esta república soviética dexó d'esistir y foi amestada a la República Socialista Federativa Soviética de Rusia como la República Autónoma de Carelia. Al desintegrarse la URSS en 1991 pasó a formar parte de la Federación Rusa col nome de "República de Carelia".
Xeografía La república ta asitiada na parte noroeste de Rusia, nel ismu de Karelia, nuna posición entemedia ente la cuenca del mar Blancu y la del mar Bálticu. La rexón, bien llana y de relieve glaciar, cuenta con gran bayura de llagos (ente los que se destacar el Ládoga y l'Onega) y montes de coníferes.
Área: 172.400 km², una superficie similar a la d'Uruguái. Fronteres: Internes: colos siguientes suxetos federales: óblast de Múrmansk (N), óblast d'Arkhangelsk (E/SE), óblast de Vologda (SE/S) y óblast de Leningráu (S/SO); Internacional: Finlandia (SO/O/NO), con un llargor de la llinia fronteriza de 723 km; agua: mar Blancu (una entrada del mar de Barents) (N/NE/E), con una llinia de mariña de 630 quilómetros; llagu Onega (SE) y llagu Ládoga (SO); Puntu más altu: el picu Nuorunen, con 576 m.
Ríos En Karelia hai unos 27.000 ríos. Los principales son:
El Vodla (Vodlajoki), con 149 km, que drena el llagu Vodlózero. El Kem (Kemijoki, con 191 km, anque con unu de los sos tributarios, el Čirka-Kem', algama los 410 km, siendo'l ríu más llargu de los que traviesen la república. El Kovda (Koutajoki), con 233 km, que drena el llagu Topozero. El Shuya (Suojoki), con 194 km, que drena el llagu Suojärvi. El Suna (Suunujoki), con 280 km, que naz nel llagu Kivijärvi y nel que s'atopen les cascaes Kivach (Kivatšun vesiputous). El Vyg (Uikujoki), con 237 km
Llagos thumb|250px|Les rexones de Carelia del Norte y Carelia del Sur atópase en Finlandia y la República de Carelia en Rusia. L'ismu de Carelia ye agora parte del óblast de Leningráu. Hai unos 60.000 llagos en Carelia. Los llagos y banzaos de la república contienen alredor de 2.000 km³ d'agua duce d'alta calidá. El llagu Ládoga () y el llagu Onega (Ääninen) son los mayores d'Europa. Otros llagos son:
El Vygozero (Uikujärvi), con 1.250 km² El Topozero (Tuoppajärvi), con 986 km² El Segozero (Seesjärvi), con 906 km² El Piaozero (Pääjärvi), con 659 km² El Syamozero (Säämäjärvi), con 265–270 km² El Nyukozero (Nuokkijärvi), con 214–230 km²
Parques nacionales Parque nacional de Vodlozero, con un área protexida de 5.206,83 km², compartíu col óblast d'Arkhangelsk; Parque nacional Kalevala Parque nacional Paanajärvi, con 1.043,7 km²;
Economía La so economía básase na esplotación forestal, la pesca, l'aprovechamientu de les canteres de granitu y mármol y la enerxía hidroeléctrica.
Recursos naturales La mayor parte del territoriu de la república (148.000 km², el 85%) ta compuestu por montes estatales. El volume total de crecedera de los recursos madereros nos montes de toles categoríes y edaes ye de 807 millones de m³. Les cantidaes de stock d'árboles maduru y más maduru son de 411,8 millones de m³, de los que 375,2 milones son de coníferes.
En Carelia atópense cincuenta minerales preseos, allugaos en capes de mineral y más de 400 xacimientos. Los principales recursos naturales de la república son el mineral de fierro, los diamantes, el vanadiu y el molibdenu.
Clima La república de Carelia atópase na zona de clima continental atlánticu. La temperatura medio en xineru ye de -8,0 °C y 16,4 °C en xunetu. El permediu añal de precipitaciones ye 500-700 mm.«Republic of Karelia». Russia: All Regions Trade & Investment Guide. CTEC Publishing LLC. 2003.
Demografía Según los datos provisionales del Censu de 2013, tien una población de 636.932 habitantes.Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2010-03-25). "Численность городского и сельского населения Российской Федерации (Urban and rural population of the Russian Federation)" . Всероссийская перепись населения 2010 года (All-Russia Population Census of 2010). Federal State Statistics Service. Consultáu'l 2010-03-28.
ciudaes población Petrozavodsk 277.111 hbs Kondopoga 31.203 hbs Kostomuksha 29.511 hbs Seguezha 27.494 hbs Sortavala 18.746 hbs Medvezhyegorsk 14.520 hbs Kem 11.775 hbs Pitkiaranta 10.705 hbs
Ver tamién Carelia Guerra d'Iviernu Guerra de Continuación
Referencies
Enllaces esternos La Wikipedia en finés ye una versión de Wikipedia nun idioma que se fala nesta república rusa. Puedes visitala y contribuyir nella.<noinclude> La Wikipedia en vepsiu ye una versión de Wikipedia nun idioma que se fala nesta república rusa. Puedes visitala y contribuyir nella.<noinclude>
Carelia
Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos