Cóbreces ye una llocalidá del conceyu d'Alfoz de Lloredo (Cantabria, España). Nel añu 2014 cuntaba con una población de 569 habitantes (según l'INE), distribuyida nos barrios de Rivero, Quintanilla, Quintana, Los Corrales, El Pino, Somavia, San Roque y Luaña. Allúgase a 3 km de Novales, la capital municipal.
Celébrense nesta llocalidá les fiestes de Santa Ana (26 de xunetu), San Pedrucu (1 d'agostu) y San Roque (16 d'agostu) nes que dancien los picayos. Amás, l'últimu sábadu d'agostu celebra la pelegrinación a la ermita de Virxe de la Peña, que falta 18 km, y que supón un festivu paséu travesando montes y valles en cumplimientu d'una promesa que fixo'l pueblu de Cóbreces por que la Virxe llibrára-yos d'una epidemia. Por Cóbreces pasa'l Camín de Santiago de la Mariña y la regata de La Conchuga, siendo'l nome del regueru que dixebra al conceyu d'Alfoz de Lloredo col vecín de Ruiloba y que va dar a la sablera de Luaña, única del conceyu. Esta sablera de Luaña o de Cóbreces ye de sable finu y mide unos 300 metross d'anchu en baxamar, y 70 metros d'anchu en pleamar. Tamién ye famosu'l quesu de Cóbreces qu'ellaboren los monxos cistercienses con lleche de vaca.
Na Edá Media, Cóbreces perteneció al señoríu de los Nueve Valles d'Asturies de Santillana que s'aniciara como una tenencia, depués pasaría a ser una behetría pa convertise nun pequeñu señoríu litigado por dellos llinaxes — aniciando'l Pleitu de los Nueve Valles — anque por pidimientu de los sos fidalgos naturales consiguiera ser nomáu «Villa de Realengu» en 1581 y darréu como tal pasaría a conformar en 1585 a la provincia de los Nueve Valles y depués por unión d'otros territorios a la nominal provincia de Cantabria que se constituyó'l 28 de xunetu de 1778, perteneciendo d'esta forma al conceyu de Ruiloba y al partíu xudicial de San Vicente de la Barquera. Ente 1785 y 1833 formó parte de la intendencia de Burgos, y en dómines contemporanees dicha provincia cántabra pasaría a ser una comunidá autónoma, depués de la Llei Orgánica del Estatutu d'Autonomía de Cantabria que s'aprobaría'l 30 d'avientu de 1981.
277px|thumb|Ilesia parroquial de San Pedro Ad venceya (alzada pola fundación Pedro José de Villegas). thumb|277px|Sablera de Luaña (Cóbreces) y el regueru de La Conchuga (al fondu de la imaxe).
Toponimia El nome Cóbreces —allugáu na antigua merindá d'Asturies de Santillana— créese que deriva del celta, y de datación escrita dende 1025, como Chaoprices, Caoprices, Jusué, Eduardo (op.cit., p s/d, añu 1912 y actualizáu en 2010). Kaobreces, García Guinea,Miguel Ángel (op. cit., p. 121). Kaopreces, GuerinBetts, Patriciu (op. cit., p. s/d., añu 1998). CofresesZavala, Silvio Arturo (op. cit., p. 87, cita 27). L'autor cita Villa de Cofreses. o Cófreces.Vegues, Antonio (op. cit., Tomu II, lletres C-E, p. 203).
Historia
Oríxenes El primer orixe del pobláu foi'l monesteriu de San FélixGarcía Guinea, Miguel Ángel (op. cit., p. 127). que databa del 16 de mayu de 943 —según antiguu documentu— y col tiempu asitiaría la villa de Cóbreces en que'l so términu incluyía a les tierres circundantes del pobláu que sirvieren pa la subsistencia de los sos habitantes.Díez Herrera, Carmen (op. cit., p. 84).
Nel añu 1025 ta documentada una donación al «monesteriu de Santa Xuliana» de parte d'un antiguu cofrecino llamáu Pedro Brauliez —fíu de Braulio y Godina, amás d'hermanu de Munio y Asur— de les sos heredaes al pie de la so criada Gotina y los sos fíos —Fanni o Estefanía y Álvaro— col so peculio. Los sos hermanos tamién teníen heredaes en dicha villa.Facultá de Filosofía y Lletres en "Cuadernos de Historia de España" (p. 66, n.º 61-64, Ed. La Facultá, añu 1977). Otru poblador que tendría cases equí yera Vela Díaz.García Guinea, Miguel Ángel (op. cit., p. 121). L'autor que trescribe lliteralmente'l documentu, puede lleese que'l nome «Vela Díaz» figura como Veila Díaz.Díez Herrera, Carmen (op. cit., pp. 84 y 94).
Nel añu 1113 el monesteriu, que yera propiedá de Pelayo Godestioz y la so esposa Mayor, foi donáu pol so dueñu al de Santa Xuliana, lo que provocaría ser abandonáu con posterioridá a esa fecha, y por consiguiente'l pobláu. Años dempués sería tresformáu na ilesia San Felices de Mies pola familia de Lara escontra 1122.
Señoríu El llugar abandonáu del Monesteriu de San Félix foise repoblando y desenvolviendo gracies a la tenencia de la Casa de Lara qu'estableció casa solariega y pobló de colonos, Solís, Pedro (op.cit., fº II). L'autor, al igual qu'otros de la dómina, confundieron al conde y tenente Rodrigo col so sobrín Nuño Pérez de Lara y por cuenta de una escritura de venta del añu 1184 (op. cit., yera 1222) qu'apaez nomáu un tal Munio Petri de Villaegas [Munio Pérez de Villegas] como padre del testigu Didacus Munios [Diego Muñoz], supunxeron equivocadamente que fueren el mesmu. y que'l so refundador foi'l conde Rodrigo González de Lara, tenente de les Asturies de Santillana.
thumb|250px|left|La Corona de Castiella col Principáu d'Asturies qu'inclúi a la merindá d'Asturies de Santillana, en tiempos del señor Rodrigo I de Villegas.
Col trascurrir del tiempu recayería'l señoríu de Cóbreces y Toñanes na Casa de Cevallos de Buelna con Gutierre Díaz de CevallosEstepa Díez, Carlos (op. cit., pp. 95-96, añu 2003), que refiriéndose a Cóbreces, espresa lo siguiente: y poco dempués, na Casa de la Vega colos señores Garcilaso I de la Vega, la so fía menor ElviraAsúa y Campos, Miguel de; en "El Valle de Ruiseñada: datos pa la so hestoria. Los Brachos y los Bustamantes" (p. 34, cit. 1). a quien el so mediu hermanu y tutor Garcilaso II de la Vega mercara, figurando nominalmente herederos el so fíu Garci Lasso Ruiz de la Vega y la so nieta Leonor, anque nunca exercieren verdaderu señoríu nel alfoz.Salazar y Castro, Luis (op. cit., pp. 414 y 501-502, añu 1697). Espresa que'l señoríu de Cóbreces foi de Garcilaso I de la Vega y depués, de la so fía Elvira, pasando dempués por compra a los sos homónimos II del nome (el so fíu) y l'III (el so nietu), y rematando en Leonor Lasso de la Vega (la so bisnieta), anque autores contemporáneos nun puedan documentar estos dos últimos y sí na Casa de Villegas.Asúa y Campos, Miguel (op. cit., p. 36). Cita que nun hai documentu, alcordances nin memoria de que Garci Lasso Ruiz de la Vega y la so sucesora Leonor, exercieren señoríu sobro Cóbreces y Toñanes, nin en nenguna villa del Alfoz de Lloredo, polo cual de Garcilaso II pasaría como dote de Teresa González de la Vega, recayendo asina na Casa de Villegas.
Darréu túvola definitivamente como heriedu la Casa de Villegas onde liderara'l futuru merín dende 1353 y adelantado mayor de Castiella dende 1354, Pedro Ruiz II de Villegas, señor de Moñux, Caracena y otros feudus —tamién fuera mayordomu mayor de Tello Alfonso de Castiella escontra 1352— y qu'enllazáu cola infanzona Teresa González de la Vega Asúay Campos, Miguel (op. cit. p. 34). —fía llexítima y única heredera de Gonzalo Ruiz de la Vega— vendieren en 1351 el señoríu de los Nueve Valles d'Asturies de Santillana al tíu d'aquella, Garcilaso II de la Vega —lo mesmo fixo'l so hermanu Sancho Ruiz de Villegas "Portín" (Burgos, ca. 1305 - Sevilla, 29 de mayu de 1358), señor de Villamorón y merín d'Asturies de Santillana dende 1351 que lu vendiera Villasevil y Corvera— calteniendo Cóbreces pal so llinaxe y recayendo como heriedu nel so fíu Ruy Pérez II de Villegas quien sería'l primer señor de Cóbreces y el futuru merín mayor de Castiella, y los sos sucesores.Salazar y Castro, Luis (op. cit., p. 414).
La ilesia de San Felices foi mandada a reconstruyir alredor de 1440, pol fíu primoxénitu del anterior —el II señor de Cóbreces Rodrigo I de Villegas, GonzálezEchegaray, María del Carmen (op. cit., p. 300, añu 1974). Cita que al nun tomar estáu Rodrigo, al fallecimientu de Ruy Pérez II de Villegas, perdería'l mayoralgu y pasaría al segundogénito Sancho I Ruiz de Villegas, escontra 1430 pero al enllazase obligadamente cola adolescente Leonor Calderón de Guevara por sentencia, depués del pleitu Villegas-Calderón, el so hermanu fundaría mayoralgu'l 5 de mayu de 1433 venciéndo-y Cóbreces como señoríu principal ente otros feudus, cases-fuertes, cortiles, ferrerías, molíns y patronatus (Pedro de Solís, op. cit., fº VII, cap.V), y tamién-y dexaría lo que tenía n'Ocaña al so hermanu mosén Diego de Villegas quien fuera caballeru y Trelce de la Orde de Santiago, amás de comendador d'Alhambra y La Solana, y al so hermanu menor Pedro Diaz de Villegas a quien tocó'l Palaciu de Sazamón [o Sasamón], y hazienda de la Villa de Villegas, del [d'él] baxen muncha nobleza de caualleros (Pedro de Solís, op. cit.) —futuru tatarabuelo de Diego Osorio y Villegas [Quevedo, op. cit. fº VI anv., y Orive Salazar, p. 92] quien fuera gobernador de Venezuela y presidente de la Real Audiencia de Santu Domingo— oficializando por aciu testamentu nel mesmu añu. enllazáu tardíamente cola bien nueva Leonor Calderón de GuevaraGándara, Felipe (op. cit., p. 136, añu 1753).Solís, Pedro (op. cit., fº. X, cap. X).escontra 1432— con un estilu renacentista-góticu, calteniendo entá güei la espadaña románica y la puerta gótica medievales orixinales, y quien s'asitiaría definitivamente na villa yá que'l so padre facíalo en forma esporádica.Según un padrón antiguu de Cóbreces.
thumb|277px|right|Merindá d'Asturies de Santillana y otres, dientro de les actuales fronteres cántabres.
El 7 d'abril de 1574, el VII señor Rodrigo III de Villegas —un fíu del VI señor Pedro Díaz I de Villegas y tresnietu d'aquel— sería nomáu merín de les Asturies de Santillana.Solís, Pedro (op. cit., fº XII, cap. XIII). Cita que dichu nomamientu consta d'escritura de fianza otorgada en Santillana del Mar énte Juan de Villegas —el so hermanu y el segundogénito de Pedro Díaz de Villegas I Cevallos Rojas de Fueyos Manrique y de Juliana de Villa— siendo testigos: Andrés de Valdivieso y Sancho Fernández de Tagle. Tamién espresa que Rodrigo de Villegas III casárase con Juliana Calderón de Guevara, con quien tuvo a Rodrigo IV "el Mozu", Pedro Díaz de Villegas II —dambos, VIII ya IX señores de Cóbreces pero ensin sucesores— y Leonor de Villegas que casó con N. de la Sierra.
El décimu señor de Cóbreces Juan de Villegas III Cevallos y QuevedoSolís (op. cit., fº XII, cap. XVI).Argüeso Secu, Carlos (n.º 9, p. 37, añu 2013). Espresa que'l señor Juan de Villegas Cevallos y Queveda [con error nel apellíu maternu una y bones ella llamábase María Sánchez de Quevedo (según De Solís, op. cit., fºXII, cap. XII)] heredó'l mayoralgu a Bartolomé de Villegas, y depués este, al so fíu Baltasar que morrió en Portugal en 1645 ensin tener descendencia al igual que los otros hermanos —el segundogénito Juan y el cuartu, llamáu Manuel— que lu siguíen, una y bones María de Villegas (n. Comillas, 8 d'agostu de 1621) quien fora la tercera, nun heredara porque yera mayoralgu de agnación rigorosa, pasando d'esta forma al quintu hermanu y "próximu señor y pariente mayor de la solariega y infanzona Casa de Villegas" en Cóbreces, Rodrigo V de Villegas (Comillas, 30 d'agostu de 1626 - Tº Cóbreces, 1683) enllazáu con Petronila de Barreda y Yebra, padres de trés fíos [el mayoralgu Pedro, Juan y Baltasar de Villegas Barreda (De Solís, op. cit., fº I y XIV, cap. XX)]. —un primu del precedente— perdería definitivamente'l so señoríu en 1581 a raigañu del pleitu de los Nueve Valles de les Asturies de Santillana, tresformándose asina nuna Villa de Realengu, pudiendo escoyer llibremente a les sos alcaldes o correxidorye.Solís, Pedro (op. cit., fº. XII, cap. XVI). Amás espresa que Juan de Villegas Cevallos heredara'l mayoralgu de los sos sobrinos [segundos].
Esti postreru solamente caltendría'l señoríu de la Casa de Villegas en Cóbreces, considerándose'l llugar del llinaxe mayor de la Casa de Villegas que la so lleenda ye "Villegas por más Valir, o Morrer o Vencer"Solís, Pedro (op. cit., fº IV). pero quedando inscripta nel actual «Palaciu de Villegas» de Cóbreces de la siguiente manera: