La República de Ragusa foi una república marítima orixinariamente neollatina, dafechu soberana, allugada na mariña adriática de la Dalmacia, qu'esistió dende'l sieglu XIV hasta 1808, no que güei ye l'estremu sur de Croacia y una parte pequeña de Montenegru. El so lema yera la llibertá nun se viende nin por tol oru del mundu ().
Historia Oríxenes thumb|Ragusa antes del terremotu 1667, Heliografía Kowalczyk 1909 thumb|Vista de Ragusa nel sieglu XVII
Tres les Cruzaes, la Comunidá Ragusea pasó a tar sometida a la soberanía de la Venecia (1205–1358), y pol Tratáu de Paz de Zara que-y dio'l so completa independencia en 1358 a ser tributaria del Reinu d'Hungría. La ciudá de Ragusa (anguaño llamada "Dubrovnik") taba fortificada y tenía dos puertos. La Communitas Ragusina (conceyu de Ragusa) foi renomáu como Respublica Ragusina (República de Ragusa) nel sieglu XIV.
En dalgún momentu de la primer metá del sieglu VII, ante les invasiones d'eslavos y ávaros qu'afaraben la península balcánica, los ilirios romanizados qu'habitaben la ciudá de Epidauro (anguaño conocida como Cavtat o Ragusavecchia) buscaron abellugu nun cercanu asentamientu que recibía'l nome de Rausium, asitiáu na islla de Laus (qu'en griegu significa "roca"), frente a la mariña del Adriáticu. Un anónimu xeógrafu bizantín de Rávena señala, en 667, como fecha d'esti acontecimientu l'añu 614. Esta ye la primer mención escrita que se fai de la ciudá de Ragusa, asina acordies con un famosu pasaxe de Constantín Porfirogenito:
Pero l'apellativu vulgar, y col tiempu, el nome de la ciudá escribióse de delles maneres, toes derivaes d'esti raigañu: Lausa, Labusa, Raugia, Rausia, Rachusa y finalmente Ragusa (mientres el Renacimientu italianu la ciudá yera llamada Ragusa di Dalmazia pa estremala d'una homónima en Sicilia, llamada anguaño Ragusa).
El nome eslavu Dubrovnik vien de la mesma pallabra Dubrava, los montes de carbayos, y refierse orixinariamente a un barriu pobláu por eslavos (que yera esternu a la ciudá de Ragusa) y fundáu nel sieglu XII cuando llegaron los primeros grupos d'eslavos dientro de la ciudá: ello ye que estos árboles cubríen los montes de San Sergio (n'eslavu Brgat), que foi construyíu nes fasteres fuera del centru de la ciudá antigua.
Periodu bizantín Mientres los primeros sieglos de la so esistencia, hasta la toma de Constantinopla na Cuarta Cruzada l'añu 1204, Ragusa formaba parte del Imperiu bizantín, anque con notable autonomía. La ciudá taba poblada polos dálmates italianos autóctonos que falaben el idioma dalmáticu, agora sumíu: tenía les sos propies instituciones y gobiernu municipal, yera llamada Communitas Ragusina y, ello ye que la debilidá del poder imperial na zona fixo que'l poder d'ésti en munches ocasiones fuera solamente nominal. Coles mesmes, diverses potencies de la zona apostaron la soberanía de la ciudá, ante la debilidá imperial, y ésta reconoció socesivamente l'autoridá de les mesmes.
Mientres esta dómina Ragusa empezó a desenvolver un activu comerciu nel Mediterraneu oriental. A partir del sieglu XI álzase como una ciudá marítima con un activu tráficu mercante mediterraneu, especialmente nel Adriáticu. N'efeutu, la Ragusa d'estos dálmates neollatinos (de los cualos baxa l'aristocracia de la socesiva "República de Ragusa") someter a la soberanía de Venecia nel añu 1000 y adquirió les sos primeres conocencies mercantiles de los comerciantes venecianos.
El primer contratu comercial conocíu data del añu 1148, cola ciudá italiana de Molfetta. N'años posteriores amplía los sos contactos, realizando alcuerdos comerciales con otres ciudaes, como Pisa, Termoli, Nápoles o los reinos hispánicos. Tamién bien importante ye'l comerciu qu'efectúa colos estaos balcánicos. Nun alcuerdu robláu en 1189 col Ban Kuline de Bosnia apaez escritu per primer vegada'l nome croata de la ciudá, Dubrovnik. Con Termoli, amás robla un contratu de confraternidad y amistá.
Dempués del alcuerdu del añu 812 ente Carlomagno y Bizanciu, Ragusa fai parte de cinco ciudaes de la Dalmacia bizantina, y col correr del tiempu reconoz la proteición socesiva de los Ban de Zeta (Montenegro), de los reis de Croacia, a los normandos, Venecia, y a los reis d'Anjou, antes de convertise nuna ciudá llibre a partir del sieglu XVI, cuando tien de pagar un tributu a los turcos p'asina caltener la so independencia hasta l'añu 1807 (Napoleón). Pa caltener la so independencia dende'l sieglu XI, la ciudá tien de roblar numberosos trataos que-y dexen caltener la so autonomía y asegurase el llibre comerciu sobre l'Adriáticu y el mar Mediterraneu: con Pisa, Bizanciu, Nápoles, España y sobre manera colos soberanos de los estaos balcánicos, como Stjepan Nemanja y el zar Dušan de Serbia, col Ban Kuline de Bosnia en 1189, tratáu escritu en llingua croata y nel cual, per primer vegada en tola so hestoria, la ciudá lleva'l nome croata de Dubrovnik. thumb|250px|Escudu de la República de Ragusa. thumb|150px|Mercader Raguseo. De siguío, un curtiu esquema d'esti periodu:
Dende la so fundación (614 ¿?) y, mientres casi cuatro siglos, reconoció la soberanía bizantina. Del añu 1000 al 1018 someter a la soberanía de Venecia. L'añu 1081 la ciudá poner so la proteición del duque de Apulia, mientres cuatro años. Darréu, Ragusa gobernóse como territoriu independiente, hasta que Bizanciu punxo fin a esta situación en 1169. Nel añu 1172 los venecianos imponen un protectoráu, pero de curtia duración. Poco dempués, nel añu 1180, y hasta 1190 el reinu normandu de Sicilia pon so la so proteición a Ragusa. Nuevamente vuelve cayer nel añu 1194 so la órbita de Venecia, hasta l'añu 1201.
Cola cayida de Bizanciu en manes de los cruzaos acaba esti periodu y empieza el de la dominación veneciana.
Periodu venecianu
Tres la desapaición del Imperiu bizantín de la zona, Venecia impon el so gobiernu sobre la ciudá de Ragusa, con curties esceiciones na que la ciudá llogra lliberar por un tiempu, mientres los periodos de 1207 a 1211, más tarde de 1215 a 1217 y un últimu periodu de 1232 a 1235. Amás, mientres los años 1230 a 1232 el vecín despotado d'Epiru (controláu por Nápoles) impon la so soberanía sobre la ciudá.
Amás de estes esceiciones, Venecia controla la ciudá nesta dómina, anque la ciudá sigue la so espansión. Mientres esti periodu establez el Senáu (Consilium Maiorum) nel añu 1252 y apruébase la Constitución o llei principal (el 9 de mayu de 1272). Territorialmente, la comuña estiende'l so dominiu a la islla de Mljet/Meleda nel añu 1345.
Independencia y dómina dorada
En 1358, tres una guerra ente Venecia y Hungría, Ragusa, al igual qu'otres munches ciudaes de la mariña dálmata, pasa a ser tributaria del Reinu d'Hungría (Casa d'Habsburgu). Llogrando un autu-gobierno casi absolutu, debiendo namái pagar un tributu añal al rei d'Hungría y asisti-y cola so flota, Ragusa empezó la so vida como estáu llibre. La República de Ragusa algamó'l so cénit nos sieglos XV y XVI, cuando llegó a andar a la tema cola Serenísima República de Venecia y otres ciudaes estáu marítimes d'Italia.
Gracies a la so riqueza y al so arteru diplomacia, la República algamó un notable nivel de desenvolvimientu mientres los sieglos XV y XVI. Tres la Espulsión de los xudíos d'España en 1492, la ciudá acoyó a un grupu de sefardinos. Los sos contactos con otros sefardinos nel Imperiu otomanu y Europa sirviéronlos pa poder llograr provechosos alcuerdos comerciales. thumb|left|200px|Marín de Caboga. Na dómina de la so máxima rellumanza (sieglu XVI), la flota de Ragusa componer de doscientos barcos. La espansión prosiguió hasta 1667, cuando na mañana del 6 d'abril, un espantible terremotu arruinara, la ciudá de Ragusa; seis mil habitantes quedaron soterraos debaxo de los sos murios. El palaciu, onde se topaba axuntáu a deliberar el gran conseyu, xunto col so Rector Simón de Ghetaldi y baltáu por unu de les ximelgaderes, sirvió de sepultura a gran parte de l'antigua nobleza. Esbarrumbara, naquel momentu, una de les parés de la cárcel onde se topaba zarráu l'impetuosu nuevu Marín Caboga (1630-1692), por haber matáu, nel Senáu, al so tíu. Suplíen yá les llapaes perdayures y los lladrones infestaben les cais. Empuxáu entós por un heroicu denuedo, animó Caboga a los ciudadanos aterrados, axuntó los fuxitivos, encamentó á toos a salvar la patria, y consiguir. Ragusa diba adulces restableciéndose d'esti desastrosu accidente. Esti terremotu destruyó casi per completu la ciudá, causando la muerte de casi a 5.000 persones (de los 12.000 habitantes). Dende entós pa repoblar Ragusa fueron autorizaos munchos miles d'eslavos a aniciase na ciudá, camudando la composición étnica de Ragusa: socesivamente los descendientes de los dalmatos neollatinos quedaron representaos solamente pola aristocracia (y una pequeña parte de la burgesía) y la gran mayoría de la población de Ragusa pasó a ser eslava dende entós hasta güei.
En 1783, el Conseyu de Ragusa nun respondió a la propuesta presentada pol so representante diplomáticu en París, Francesco Favi, que teníen d'establecer rellaciones diplomátiques colos Estaos Xuníos. Anque pa los americanos alcordóse dexar l'accesu llibre de la so flota de barcos a Ragusa y los sos puertos, reconociendo la independencia d'Estaos Xuníos.
Los primeros años de la guerra empecipiada per Francia fueron prósperos pa Ragusa. La bandera de San Biagio foi neutral, la República convertir nuna de les compañíes principales del Mediterraneu. Ante'l bloquéu continental impuestu por Napoleón, tresformar en nuevos aires de vida pa Ragusa, y antes de l'apaición de Lissa y de les manufactures d'Inglaterra, escluyíes de los puertos de Francia, Italia, Holanda y Alemaña, atoparon el so camín escontra'l centru d'Europa al traviés de Tesalónica y Ragusa. Pero esti estáu, que llograra tan hábilmente convivir colos turcos, amás que Ragusa sobreviviera a los imperios griegu y serbiu, como la República de Venecia, foi incapaz de caltenese de pies nos años siguientes. Los republicanos filofránceses ufiertaron fraternizar con toles otres repúbliques, y l'emperador Napoleón, nun despreciaba la pequeña República de Ragusa como punta estratéxica d'entrada ente oriente y occidente.
La batalla d'Austerlitz, y el Tratáu de Presburgu consiguiente, dempués d'obligar a Austria a apurrir Dalmacia a Francia, Ragusa foi puesta nun dilema d'una novela. Kotor/Cattaro en poder de los venecianos contra los turcos, siempres foi accesible a Venecia, que yera una potencia naval. Pero ente que Francia celebró poles conquistes en tierra, Inglaterra y Rusia celebraben les de mar, y ente que Francia taba en marcha, les sos tropes d'Austerlitz en direición a Dalmacia, once barcos de la flota rusa entraron na badea de Kotor / Bocca de Cattaro, y desembarcaron a 6000 homes. Pela so parte, 5000 franceses desembarcaron al mandu del mariscal Gabriel Jean Joseph Molitor, y colaron escontra'l Sur. Este tomó posesión pacífica, una tres otra, de les fortaleces de Dalmacia. Pela so parte los rusos primieron a los senadores de Ragusa pa ocupar la so ciudá, yá que yera una fortaleza importante, antemanándose asina a Francia, este podría bloquiar el desenvolvimientu de Cattaro, yá que nun hai manera d'entrar en Dalmacia y Cattaro sinón al traviés de Ragusa. El mariscal Gabriel Molitor señaló-yos a los raguseos y fixo solemnes promeses de respetar la integridá de la República, nel so pasu a Cattaro. Ragusa sentir ensin el poder de perder la so calidá neutral nesti conflictu; llongures y ansiosos fueron los alderiques que tuvieron ente los dirixentes ragusea. thumb|200px|Biagio de Caboga Traditur.