thumb|250px|Ilesia de San Miguel de Hildesheim, declarada Patrimoniu de la Humanidá. thumb|La cruz de Essen con grandes esmaltes, con xemes y grandes esmaltes senkschmelz , ca. 1000
L'arte otoniano ye un estilu nel arte prerrománicu xermanu, que toma tamién delles obres de los Países Baxos, el norte d'Italia y l'este de Francia. Foi nomáu pol historiador d'arte Hubert Janitschek pola dinastía otoniana que gobernó Alemaña y el norte d'Italia ente 919 y 1024, so los reis Enrique I el Pajarero, Otón I, Otón II, Otón III y Enrique II.Dictionary of Art Historians: Janitschek, Hubert Cola arquiteutura otoniana, ye un componente clave del Renacimientu otoniano (circa 951-1024). Sicasí, l'estilu nin empezó nin terminó de manera coincidente col gobiernu de la dinastía. Surdió delles décades dempués, yá nel so gobiernu y persistió más allá de los emperadores otonianos nos reinaos de la dinastía Salia temprana, qu'escarez d'una etiqueta d'estilu artística propia.Suckale-Redlefsen, páx. 524. Nel esquema tradicional de la historia del arte, l'arte otoniano sigue al arte carolinxo y preciede al arte románicu, anque les transiciones en dambos estremos del periodu son graduales y non repentines. Al igual que'l primeru y a diferencia del postreru, foi en gran midida un estilu acutáu a unes poques de les pequeñes ciudaes de la dómina y a importantes monesterios, según a los círculos de la corte del emperador y de los sos principales vasallos.
Dempués del cayente del Imperiu carolinxu, el Sacru Imperiu Romanu foi restablecíu so la saxona dinastía otoniana. D'esto surdió una fe anovada na idea d'Imperiu y una Ilesia reformada, creando un periodu de mayor fervor cultural y artísticu. Foi nesta atmósfera na que se crearon obres maestres que fundieron les tradiciones nes que s'inspiraron los artistes otonianos: modelos d'orixe na antigüedá tardía, carolinxos y bizantinos. L'arte otoniano que sobrevive ye en gran parte relixosu, en forma de manuscritos allumaos y trabayos de metal, y producióse nun pequeñu númberu de centros pa un amenorgáu grupu de patrones nel círculu de la corte imperial, según figures importantes na ilesia. Sicasí, gran parte d'ella foi diseñada pa ser amosada a un públicu más ampliu, especialmente a los pelegrinos.Beckwith, 81–86; Lasko, 82; Dodwell, 123–126.
L'estilu ye xeneralmente grandiosu y pesáu, dacuando escesivu, y primero menos sofisticáu que los sos equivalentes carolinxos, con menor influyencia direuta del arte bizantino y menos comprensión de los sos modelos clásicos. Pero alredor de 1000 una sorprendente intensidá y espresividá remanecieron en munches obres, como «una monumentalidad solemne que combina con una interioridá vibrante, una calidá mundano y visionario con una atención aguda a l'actualidá, a los patrones superficiales de llinies fluyíes y ricos colores brillosos con un emocionalismo apasionáu»."a solemn monumentality is combined with a vibrant inwardness, an unworldly, visionary quality with sharp attention to actuality, surface patterns of flowing lines and rich bright colours with passionate emotionalism". Honour y Fleming, páx. 277.
Marcu históricu thumb|200px|Otón II y Teófano, baxorrelieve en marfil, Muséu de Cluny, París. Esta renacencia de les artes y l'arquiteutura producir sol patronalgu cortesanu d'Otón I d'Alemaña (936–973), fíu d'Enrique I el Pajarero, y los sos inmediatos socesores: Otón II (973–983), y Otón III (983–1002). Empezó dempués del matrimoniu d'Otón con Adelaida d'Italia (951), que xunió los reinos d'Italia y Alemaña y de esta manera averó Occidente al Imperiu bizantín, reforzando la causa de la unión ente cristianos cola so coronación imperial en 962. Los emperadores posteriores moraron principalmente nel norte d'Italia, llegándose-yos a acusar de ciertu abandonu de los asuntos al norte de los Alpes. Nin Otón II nin Otón III pasaron enforma tiempu al norte de los Alpes, produciéndose mientres los sos reinaos un arte fuertemente bizantinizado. Dacuando considérase que toma tamién el reináu del últimu emperador de la dinastía, Enrique II, emperador a partir de 1014 y el primeru qu'asumió'l títulu de rei de los Romanos; escasamente inclúyese dientro d'esti arte la dómina de la dinastía salia inaugurada por Conrado II en 1024. El términu se circunscribe xeneralmente a la cultura de la corte imperial llevada a cabu en llatín en Germania.Kenneth Sidwell, Reading Medieval Latin (Cambridge University Press, 1995) considera que'l final del reináu d'Otón III marca'l final d'esti estilu.
El "renacencia otoniano" manifiéstase especialmente nes artes y l'arquiteutura, revitalizaes pol contautu anováu con Constantinopla, na reviviscencia de delles escueles catedralicies, como la de Bruno I, arzobispu de Colonia, y na producción de manuscritos allumaos, la principal forma artística de la dómina, d'un puñáu de scriptoria d'élite, como Quedlinburg, fundáu por Otón en 936 y na ideoloxía política.
Les abadíes imperiales y la corte imperial convertir en centros de vida relixosa y espiritual, empuestos pol exemplu de muyeres de la familia real: Matilde de Ringelheim, la ilustrada madre d'Otón I, o la so hermana, Gerberga de Saxonia, o la so consorte Adelaida d'Italia, o la emperatriz Teófano.
Finalidá del arte otoniano Dempués de la coronación imperial d'Otón I en 962, remaneció una fe anovada na idea del Imperiu nel círculu inmediatu d'Otón I y una ilesia reformada, creando un periodu de fervor cultural y artísticu. L'arte otoniano foi un arte cortesano, creáu pa confirmar la esistencia d'un venceyu ente los emperadores y los gobernantes cristianos de l'antigüedá tardía, como Constantín, Teodoricu'l Grande y Xustinianu, según colos sos predecesores carolinxossobre manera Carlomagno.
Esto llogróse de diverses maneres. Por casu, representar a los emperadores flanqueados por militares y eclesiásticos, imaxe que resulta d'una llarga tradición iconográfica imperial. Asina puede trate si compara'l semeya bizantín de Xustinianu nel marfil Barberini, cola semeya d'Otón III nos Evanxelios de Múnich d'Otón III (Biblioteca estatal de Baviera, en Múnich, cód. 4453). Otru procedimientu popular pa recordar el llinaxe imperial d'Otón yera quitar elementos arquiteutónicos d'antigües estructures de Roma y Rávena ya incorporales a edificios otonianos. Tal yera la intención d'Otón I cuando quitó columnes, dalgunes de pórfido, y otros materiales constructivos, del Palaciu de Teodoricu en Rávena y usar na so nueva catedral de Magdeburgu.
Pintura
Un pequeñu grupu de monesterios otonianos recibieron el sofitu direutu del emperador y los obispos y producieron dalgunos de los más notables manuscritos allumaos medievales, la principal forma artística de la dómina.
La pintura otoniana considérase como una renacencia, mientres el sieglu X, de la pintura carolinxa, de la que toma la so espresividá, fundiéndolo cola iconografía romano y bizantino, qu'apurre la so típica solemnidá. Abonden ente los sos miniatures los paisaxes, los motivos arquiteutónicos y les semeyes d'emperadores. Otón quedó escupuliciáu pol estáu de la lliturxa en Roma, asina qu'encargó el primer Llibru Pontifical, un llibru llitúrxicu que contenía tanta oraciones como instrucciones sobre'l ritu. La compilación del Pontifical romano-xermánicu, como se-y llama anguaño, foi supervisáu pol arzobispu Wilhelm de Mainz.
Los primeros manuscritos paez que se realizaron na abadía imperial de Corvey, sobre'l ríu Weser (Renania del Norte-Westfalia).
Dempués del añu 1000 realizó manuscritos el scriptorium de Hildesheim.
En Tréveris trabayó'l llamáu Maestru del Registrum Gregorii (Musée Condé, Chantilly), o Maestru de Gregorio, nos años 970 y 980. Ye responsable de delles de les miniatures del influyente Códiz de Egberto (Codex Egberti) (Bibl. de Tréveris).
Sicasí, la mayor parte de les 51 imáxenes d'esti Códiz de Egberto, un evanxeliariu fechu pal arzobispu Egberto de Tréveris na década de los años ochenta del sieglu X, facer por dos monxos del más destacáu scriptorium de la dómina: el de la islla de Reichenau, sobre'l llagu Constanza. El Codex Egberti ye representa nes sos imáxenes el primer ciclu estensu d'imáxenes que narren los eventos de la vida de Xesucristu n'Europa occidental, nuna fusión d'estilos qu'inclúin les tradiciones carolinxes según traces d'influyencies insulares y bizantines. Nenguna otra obra caracteriza la imaxe del arte otoniano meyor que les miniatures que s'aniciaron ellí. Estos manuscritos producíos nel monesteriu de Reichenau, llagu Constanza formen parte, dende 2003, del Programa Memoria del Mundu. El scriptorium de Reichenau especializar n'ilustraciones del Evanxeliu en llibros llitúrxicos, munchos de los cualos yeren encargos imperiales, como los Evangeliarios d'Otón III (ente 997 y 1002, calteníos n'Aquisgrán y Múnich) y el Lleicionariu d'Enrique II (principios del sieglu XI, Biblioteca estatal de Baviera, Múnich, cód. 4452).
Otros manuscritos famosos inclúin el Evangeliario de Reichenau, El Codex Liuther y el Apocalipsis Bamberg (creáu ente los años 1000 y 1020).
Otros importantes scriptoria monásticos que floriaron na dómina otoniana, produciendo manuscritos, son los de: thumb|180px|Nube nel mar, del Evangeliario de Hitda, h. 1000-1025. Colonia, onde a principios del sieglu XI ellaboráronse evanxeliarius pa l'abadesa Hitda de Meschede (Bibl. de Darmstadt; cód. 1640) y el Sacramentario de San Gereón (Biblioteca Nacional de Francia, cód. lat. 817), de fuerte influyencia bizantina, con pincelaes intenses y vivos colores. Ratisbona. Nesti scriptorium, que goció del patrociniu d'Enrique II, escribiéronse'l Sacramentario d'Enrique II (Bibl. de Múnich, cód. 4456) y el Lleicionariu de l'abadesa Uta de Niedermünster (Bibl. de Múnich, cód. 13601). Echternach, florió a finales del periodu otoniano, con obres como'l Evangeliario Doráu d'Enrique III (El Escorial, cód. Vetrinas 17). Salzburgu, tamién de mediaos del sieglu XI, onde se fixo'l Lleicionariu de la biblioteca de los arzobispos de Salzburgu (Bibl. de Múnich, cód. 15713).
Caltiénense dalgunos frescos d'esta dómina na ilesia de San Jorge del monesteriu de Oberzell, asitiáu na islla de Reichenau, según en Goldbach. Son pintures que deben enforma al Norte d'Italia.
Arquiteutura
thumb|180px|Interior de Ottmarsheim. L'arquiteutura de la dómina otoniana abarca dende mediaos del sieglu X hasta mediaos del sieglu XI. Vien precedida pola arquiteutura carolinxa y siguida pol románicu, polo que presenta cierta continuidá col arte carolinxo y antemana soluciones posteriores.
Inspirar na arquiteutura carolinxa y bizantina. Ente les obres que repiten el modelu de la Capiya Palatina octogonal n'Aquisgrán atópense Ottmarsheim (sieglu XI, Alsacia) y el coru de l'abadía de la Trinidá n'Essen.
L'arquiteutura relixosa tiende a estremase d'un plan centralizáu. Caltiénse la inspiración de la basílica romana. L'arquiteutura otoniana caltién el doble riesgo carolinxu termináu con ábsides a entrambos llaos del final de la ilesia. Ente les innovaciones d'esta arquiteutura atopa la ellaboración y usu más ampliu de galeríes o tribunes, según l'alternanza nos soportes (pilastres y columnes) según dos modelos: nel renano altérnense pilastres y columnes, y nel saxón apaecen dos columnes ente les pilastres.
El primer exemplu de l'arquiteutura otoniana ye la ilesia abacial de San Ciriaco de Gernrode (959-163), aparentemente la primera n'Europa que tuvo una tribuna sobre les naves llaterales. Ye una de les poques construcciones que se caltienen de l'arquiteutura de principios de la era otoniana.
Otres construcciones otonianas son les Colexata Santa Gertrudis de Nivelles (1046, Bélxica), la gran abadía de San Jorge de Oberzell, en Reichenau o la ilesia de San Miguel de Hildesheim (1010-1033).
Escultura