miniaturadeimagen|450px|Puntos d'aición de los antirretrovirales Los fármacos antirretrovirales o antirretrovíricosTratamientu antirretrovírico (páxina web de la Organización Mundial de la Salú (Consultada 27 de xunetu de 2013) (TAR de Terapia Antirretroviral) son melecines antivirales específicos pal tratamientu d'infeiciones por retrovirus como, por casu, el virus de la inmunodeficiencia humana (VIH), causante del síndrome d'inmunodeficiencia adquirida (SIDA).
Distintos antirretrovirales utilizar en delles etapes del ciclu vital del VIH. El conxuntu de delles combinaciones de trés o cuatro fármaco conozse como Terapia Antirretroviral de Gran Actividá (TARGA).
Antirretrovirales pa VIH Entamu del tratamientu Les guíes de tratamientu tán sicasí constante, dende un entamu más agresivu hasta un enfoque más conservador, con un puntu d'entamu alredor de 150 a 350 linfocitos CD4/mm³. Les últimes guíes europees[http://www.eacs.eu ya internacionales[http://www.iasusa.org/guidelines/index.html usen la llende de 500 CD4+/mm³ como'l parámetru pa empecipiar la terapia antirretroviral, anque estes mesmes guíes planteguen situaciones nes que tien d'empecipiase'l tratamientu independientemente del númberu de CD4+ (persones infestaes al empar por VIH y pol virus de la hepatitis B o virus de la hepatitis C; persones con pareyes que son VIH negatives, persones con más de 50 años, etcétera).
En sí, nun esiste una pauta exacta pa saber cuándo empecipiar el tratamientu, salvo l'usu de la clínica y l'estáu inmunolóxicu del paciente. Munches vegaes el paciente puede presentar un contéu de 500 CD4+/mm³, pero carecer graves enfermedaes comenencioses. Ye necesariu faer referencia tamién a la carga viral: si ésta ye demasiáu elevada (cimera a un millón de copies del virus/mm³), ye recomendable empecipiar el tratamientu. Pero ésta ye la carga viral virtual, distinta a la carga viral real, que consiste en saber la cifra exacta de virus nel individuu, que ye bien cimeru.
Los rexímenes antirretrovirales son complexos, con posibles efeutos colaterales graves, dificultaes cola adherencia y un posible desarrollu de resistencia viral (por causa de la falta d'adherencia, niveles subóptimos de los fármacos antirretrovirales o una replicación aumentada del virus). El tratamientu ufiertar a tolos pacientes primero que tean en riesgu de carecer condiciones definitories de sida. L'encamientu de tratamientu antirretroviral a pacientes asintomáticos requier evaluar los posibles riesgos y beneficios.Panel on Clinical Practices for Treatment of HIV. Setiembre de 2002.
Terapia combinada El VIH tien un ciclu vital que puede ser tan curtiu como 1,5 díes, dende'l ensamblado nuna célula infestada hasta la infeición d'una nueva célula. El VIH utiliza la transcriptasa inversa pa mediar la so conversión d'ARN a ADN. Esta enzima nun corrixe errores, y apurre variabilidá de copies. Puesto que la vida media del virus ye curtia y les copies d'ADN son altamente variaes, pola alta cantidá d'errores de trescripción, esiste una alta tasa de mutación. Munches de les mutaciones son inferiores al virus orixinal (frecuentemente pierden l'habilidá de reproducise) o nun impliquen nenguna ventaya, pero dalgunes son cimeros al virus base y pueden habilitar al virus p'aguantar el tratamientu antirretroviral. La meyor defensa contra la resistencia ye la supresión máxima del virus, una y bones amenorgando la cantidá de copies actives amenórgase la tasa de mutación.
Les combinaciones d'antirretrovirales actúen amontando'l númberu de torgues pa la mutación viral, y caltienen sol númberu de copies virales. Los axentes antirretrovirales individualmente nun suprimen la infeición por VIH al llargu plazu, polo cual tienen d'usase en combinaciones.
Les combinaciones d'antirretrovirales pueden ser de sinergismo positivu o negativu. Esto llinda'l númberu de combinaciones disponibles. Por casu, la combinación de ddI y AZT ye de sinergismo negativu, yá que, si alminístrense xuntos, cada fármacu inhibe l'aición del otru.
Otros factores que llinden les combinaciones disponibles son l'apaición d'efeutos colaterales graves. La necesidá d'un horariu d'alministración complicáu enzanca l'adherencia apropiada al tratamientu.
Llimitaciones En casu de qu'apaeza resistencia viral a la terapia altamente supresiva, les opciones son escases. Una opción ye la combinación d'un grupu mayor de fármacos, lo que se conoz como mega-terapia altamente supresiva. Desafortunadamente, con frecuencia acomuñar al aumentu nos efeutos adversos, según nel costu.
La terapia intermitente ye un enfoque esperimental diseñáu p'amenorgar la esposición a los fármacos y llindar, asina, la cantidá d'efeutos adversos. Consiste na interrupción de los fármacos en ciclos selmanales de toma por 5 díes y suspensión por 2 díes, usualmente mientres el fin de selmana. Sicasí, datos recién suxeren qu'esti enfoque ye inefectivo y deriva n'aumentu de la resistencia viral.
Una vegada que se produz la resistencia viral, el pronósticu deteriórase; sicasí, esisten nueves melecines n'ensayos clínicos, polo cual ye raru nun país industrializáu que se produza la muerte a consecuencia del sida.
Sicasí, nos países subdesendolcaos, l'accesu llindáu a los tratamientos fai que les tases de mortalidá sigan en niveles alarmantes.
Fármacos antirretrovirales Inhibidores de transcriptasa inversa La transcriptasa inversa o transcriptasa reversa ye una enzima viral que'l VIH requier pa la so reproducción. La inhibición d'esta enzima torga'l desarrollu d'ADN viral basáu nel so ARN. Esisten tres clases:
Inhibidores análogos nucleósidos Fueron la primer clase d'antirretrovirales desenvueltos.
Zidovudina: Llamada enantes azidotimidina, les sos sigles son AZT o ZDV y ta comercializáu como Retrovir® por GlaxoSmithKline (GSK); ye un análogu de la timidina Primer antirretroviral aprobáu pola FDA, desenvueltu orixinalmente en 1964 y usáu en pruebes contra'l cáncer mientres la década de 1970 pero abandonáu pola so falta d'eficacia y pola so toxicidá. Foi aprobáu pola FDA el 19 de marzu de 1987 como tratamientu pal sida. La inesistencia d'alternatives pa tratar el sida condució a la so rápida aprobación. Ta acomuñáu colos mesmos efeutos tóxicos que d4T, anque tarda un pocu más en producilos. Güei día tender a usalo cada vez menos, por cuenta de estos efeutos.
Didanosina: Tamién conocida pola so sigla ddI, nome comercial: Videx®, Videx EC®, análogu de la adenosina. Comercializáu por Bristol-Myers Squibb. Segundu antirretroviral aprobáu pola FDA el 9 d'ochobre de 1991. La didanosina desenvolver con fondos estatales, pero yá que el gobiernu d'Estaos Xuníos nun taba autorizáu pa comercializar el productu, dio a Bristol-Myers Squibb (BMS) una patente por 10 años pa mercadéu esclusivu como Videx® tabletas. Al concluyir el periodu BMS reformuló Videx®, como Videx EC® y patentar. Puesto que la didanosina deteriórase fácilmente cola acidez estomacal, la fórmula orixinal utilizó tabletas masticables con un compuestu neutralizante. Estes tabletas yeren bien grandes y fráxiles, de mal sabor, y amás el compuestu neutralizante causaba foria. La nueva formulación ye una cáusula más pequeña, que contién microesferas cubiertes. La FDA aprobar pa dosificación d'una vegada al día. Güei día tender a usalo cada vez menos, una y bones los fármacos más nuevos son más eficaces y seguros.
Zalcitabina: Tamién conocida pola so sigla ddC, dideoxicitidina, nome comercial: Hivid®, análogu de la pirimidina. Tercer antirretroviral aprobáu pola FDA, el 19 de xunu de 1992 pa monoterapia, y en 1996 pa combinación con AZT. Práuticamente nun s'utilizaba por cuenta de la so toxicidá. Yá nun se comercializa n'España. Comercializáu por Roche.
Estavudina: Tamién llamada d4T. Nome comercial: Zerit®, Zerit XR®, análogu de la timidina. Cuartu antirretroviral aprobáu pola FDA el 24 de xunu de 1994 y en 1996 pa usu pediátricu. Nel 2001 aprobóse la versión pa dosificación de 1 vegada al día. Güei día cuasi nun s'utiliza sacantes que seya absolutamente necesariu polos sos efeutos secundarios tóxicos. Comercializáu por Bristol-Myers Squibb.
Lamivudina: tamién llamada 3TC. Nome comercial: Epivir®, análogu de la citidina. Aprobáu pola FDA el 17 de payares de 1995 pa combinación con AZT y nel 2002 en formulación pa usar una vegada al día. Comercializáu por GlaxoSmithKline. Dende 2010, al caducar la patente na XE, esiste n'España una versión xenérica del 3TC comercializada por Llaboratorios Normon.
Abacavir: tamién llamáu ABC. Nome comercial: Ziagen®, análogu de la guanosina. Aprobáu pola FDA el 18 d'avientu de 1998,y pol Ministeriu de Sanidá d'España en 2000. Comercializáu por GlaxoSmithKline. Conocíu pola so implicación en reaiciones de hipersensibilidad acomuñada con muerte súbita en dellos casos; sicasí, desenvolvióse una prueba xenética que dexa predicir a ciertu grau la susceptibilidá al desarrollu d'esta hipersensibilidad, anque esta prueba nun ta estandarizada nin autorizada poles autoridaes sanitaries. Envalórase que'l Abacavir puede ser seguru p'alredor del 90 per cientu de los pacientes, pero hai un 10 per cientu de riesgu de reaiciones de hipersensibilidad potencialmente mortales, especialmente si alministra tola dosis una vegada al día. Tamién produz un aumentu de lípidos nel sangre. Los últimos datos presentaos (CROI2008 y Conferencia Mundial del Sida 2008) demuestren que l'usu del Abacavir aumenta'l riesgu de carecer dalgún problema cardiovascular (infartu de miocardiu). Entá nun se conoz el mecanismu pol cual produz esto, pero paez que pue ser por un mecanismu inflamatorio, yá que se vio que col usu de abacavir aumenten los niveles de ciertos marcadores indireutos d'inflamación, como son la proteína C reactiva y la interleucina 6.
Emtricitabina: tamién llamada FTC. Nome comercial: Emtriva® (enantes Coviracil), análogu de la citidina. aprobáu pola FDA el 2 de xunetu de 2003. Comercializáu por Gilead Sciences. Ye similar al 3TC y esiste resistencia cruciada ente dambos. Tien una potencia cimera a 3TC y una permanencia nel organismu grande (semivida averada de 39 hores), lo que fai que pueda alministrase una vegada al día con seguridá, y que cause menos resistencies que 3TC. Aprobáu pola Axencia Europea de Melecines (EMEA) n'ochobre de 2003. Disponible n'España dende setiembre de 2004.
Festinavir: tamién llamáu BMS-986001. Trátase d'un análogu de la timidina de segunda xeneración similar a d4T pero ensin los sos problemes de toxicidá. Primeramente desenvueltu pola Universidá de Yale (EEXX) y autorizáu a la bioteunolóxica xaponesa Oncolys BioPharma, n'avientu de 2010 Bristol-Myers Squibb adquirió los derechos de desarrollu y comercialización d'esti fármacu.
EFdA: (4'-etinil-2-fluoro-2'-deoxiadenosina) ye un compuestu en desarrollo propiedá de Merck primero desenvueltu pola bioteunolóxica xaponesa Yasama Corporation y que foi estudiáu col sofitu de amFAR y los Institutos Nacionales de Salú de los Estaos Xuníos. Nun cartelu presentáu nel XIX Congresu del IAS en Washington, demostróse que EFdA tenía un perfil de resistencies significativamente meyor que'l Tenofovir in vitro.
Inhibidores de transcriptasa non nucleósidos Nevirapina: nome comercial : Viramune® primero d'esta clase aprobáu pola FDA el 21 de xunu de 1996 n'adultos y en 1998 pa usu pediátricu. Aprobáu n'España en 1999. Comercializáu por Boehringer-Ingelheim.
Delavirdina: nome comercial : Rescriptor® aprobáu pola FDA el 4 d'abril de 1997. Anguaño nun ye d'usu común, por cuenta de los sos efeutos secundarios adversos. Non aprobáu pal so usu n'Europa.
Efavirenz: nomes comerciales: Sustiva® y Stocrin®; aprobáu pola FDA el 21 de setiembre de 1998. Bristol-Myers Squibb comercializa Efavirenz col nome de Sustiva® nos Estaos Xuníos, Reinu Xuníu, Francia, España, Alemaña, Italia ya Irlanda. Merck & Co comercializa Efavirenz col nome Stocrin® nel restu del mundu.