L'Imperiu vijayanagara foi un imperiu nacíu nel pandu del Decán, nel centru-sur de la India, que nel so momentu de mayor rellumanza llegó a tener el terciu sur del subcontinente. En kannada conózse-y por ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (Vijayanagara Sāmrājya), y en télugu denominar విజయనగర సామ్రాజ్యము (Vijayanagara Sāmrājyam). Establecíu en 1336 por Harihara I y el so hermanu Bukka Raya I, esistió hasta 1646, magar la so decadencia empezó tres una aplastante derrota militar contra los sultanatos del Decán en 1565 de la que nunca se recuperó.
L'Imperiu recibe'l nome oficial que se-y daba daquella a la so capital, Vijayanagara (n'español: La Ciudá de la Victoria), que les sos ruines, declaraes Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco, arrodien la llocalidá güei llamada Hampi nel estáu de Karnataka. Les cróniques de los viaxeros de la dómina como Duarte Barbosa, Niccolò Da Conti o Domingo Paes y Fernão Nunes, quien, basándose nes sos esperiencies na India dieron llugar a la Chronica dos Reis de Bisnaga; y los rexistros llocales bríndennos información crucial sobre la so hestoria. Les escavaciones arqueolóxiques revelen el poder y riqueza d'esti Imperiu.
El legáu del Imperiu inclúi gran cantidá de monumentos esvalixaos por tol sur de la India, magar los restos más importantes son los de Hampi. Les milenaries escueles arquiteutóniques de la India combináronse, creando en Vijayanagara un estilu nuevu, propiu, que s'entornaría nos templos hindús que se llevantaron mientres la dómina, primero nel Decán y dempués ente les demás rexones del Imperiu por aciu l'usu de los materiales de que se disponía según el llugar. Les estructures más antigües amuesen influencies del sultanatu de Delhi. Una alministración eficiente ya intensos intercambios comerciales marítimos aprovieron al Imperiu de los últimos adelantos teunolóxicos, como l'empléu de nuevos sistemes de regadío. La corte imperial incentivó les belles artes, provocando'l resurdir de la lliteratura en kannada, télugu, tamil y sánscritu, ente que la música carnática evolucionó dende postures que mientres sieglos permanecieren estátiques hasta adoptar les regles qu'entá güei utilícense. L'Imperiu vijayanagara foi un puntu d'inflexón na hestoria del subcontinente que trescendió los rexonalismos promoviendo'l hinduismu como factor d'unión.
Historia
Con rellación al orixe del Imperiu vijayanagara circulen delles teoríes: delles fontes indiquen que Harihara I y Bukka Raya I, fundadores del Imperiu, fueron nobles télugu de la dinastía Seuna de DevagiriLa dinastía fundada por Harihara denominaríase Sangama n'honor al padre de Harihara y Bukka, postreru gobernante de Devagiri. Our Karnataka , páxina con información sobre la hestoria de Karnataka. N'inglés. Consultáu'l 25 de amrzo de 2010.Sewell, Robert. A Forgotten Empire Vijayanagar: A Contribution to the History of India, 1901. N'inglés.Sastri, Nilakanta. A History of South India from Prehistoric Times to the fall of Vijayanagar (1958). N'inglés.Ventakaramanayya, N. The Early Muslim expansion in South India, 1942. N'inglés.B. Surya Narayana Rayo. History of Vijayanagar, 1993. N'inglés.Embree, Ainslie T., Friedrich Wilhelm: India: Historia del Subcontinente dende les cultures del Indo hasta l'empiezu del dominiu inglés (Historia Universal, vol. 17). Ed. Sieglu XXI, 1974, ISBN 978-84-323-0124-7 que se autoproclamaron descendientes de la tribu aria de los iadusLa embaxada de la India n'España ye la única fonte en castellán que denomina a la primer dinastía de Vijayanagara como Yâdava, qu'en sánscritu significa Descendientes de los Yavu. Toles menciones a una dinastía Yâdava lleven a la dinastía Seuna de Devagiri, lo que convierte a la referencia en partidaria d'esta teoría. Hola Namaste, nº 4, páxines 13-27. y conquistaron los territorios septentrionales del Imperiu hoysala, en descomposición. Otros historiadores considéren-yos comandantes de les fuercies del exércitu hoysala destacaes en Tungabhadra pa prevenir una invasión musulmana dende'l norteDellos historiadores: P. B. Desai (History of Vijayanagar Empire, 1936), Henry Heras (The Aravidu Dynasty of Vijayanagara, 1927), B. A. Saletore (Social and Political Life in the Vijayanagara Empire, 1930), G. S. Gay (Archaeological Survey of India), William Coelho (The Hoysala Vamsa, 1955) y Suryanath Kamath (Concise history of Karnataka, 2001, páxs. 157-160). Toes n'inglés.Karmarkar (1947), p. 30.Kulke and Rothermund (2004), p. 188.Rice (1897), p. 345. o como dirixentes del Principáu de Anegondi, en Karnataka, al mandu de una coalición de pequeños reinos hindús contra los invasores musulmanes.Según Robert Sewell, los hermanos pertenecíen a la casta Kuruba y trabayaben al serviciu del rei de Warangal hasta la cayida d'esti reinu. Escaparon a Anegondi, onde'l Rajá nomó Ministru a Harihara y Tesoreru a Bukka, ablucáu pola so relixosidá y capacidá. Más tarde, un error del rajá dexó-y el camín expedito a Delhi p'atacar el pequeñu sultanatu, que foi fácilmente conquistáu. Sicasí, el nuevu alministrador del territoriu nun se vio en situación de poder controlar a los nuevos vasallos y, antes d'arriesgase a tener qu'encarar rebeliones que nun creía poder encalorar, abandonó'l llugar dexándolo en manes de los dos hermanos. A Forgotten Empire: Vijayanagar; A Contribution to the History of India. N'inglés. Consultáu'l 20 de marzu de 2010. Más allá del so orixe, los historiadores tán d'alcuerdu en que los hermanos fueron sofitaos ya inspiraos por Vidyaranya (sieglu XIV), un monxu del monesteriu de Sringeri, por que torgaren la penetración de los musulmanes nel sur de la India.Nilakanta Sastry (1955), p. 216.Suryanath O. Kamath, Concise history of Karnataka, 2001, p. 160. N'inglés. L'estudiu d'escritos de dellos viaxeros medievales al so pasu pola India dexó afayar antiguos nucleos de población del Imperiu. Les escavaciones nel antiguu territoriu de Vijayanagara, que'l so cortil arqueolóxica sigue n'estudiu dempués de más d'un sieglu, sacaron a la lluz ingente información sobre la so hestoria, fortificaciones y desenvolvimientu teunolóxicu y arquiteutónicu.Les principales fontes contemporánees son los trabayos de los portugueses Barbosa, Barradas y los italianos Vartema y Cesar Fredericci en 1567, el persa Abdur Razzak en 1440, Barani, Isamy, Tabataba, Nizamuddin Bakshi, Ferishta y Shirazi, amás d'otros trabayos auxiliares d'ente los sieglos XIV y XVI. (Suryanath O. Kamath, Concise history of Karnataka, 2001, páxs. 157-158).Fritz & Michell (2001) páxs. 1-11.
Antes de l'apaición del Imperiu a principios del sieglu XIV, los reinos hindús del Decán (los Seuna de Devagiri, la dinastía Kakatiya de Warangal, el reinu Pandya de Madurai, l'Imperiu hoysala y el pequeñu reinu de Kampili) taben acostumaos a sufrir dacuando invasiones musulmanes dende'l norte, y a lo llargo de la primer metá del sieglu XIV quedaron práuticamente destruyíos tres el saquéu de les sos capitales por Alaudín Khilji y Muhammad bin Tughluq, los sultanes de Delhi. Sicasí, por cuenta de la inestabilidá interna del sultanatu, a los reinos hindús dexóse-yos caltener casi tolos sos territorios siempres y cuando pagaren tributos. Tres la muerte del rei de Hoysala Vira Ballala III nuna batalla contra'l naciente sultanatu de Madurai en 1343, l'Imperiu hoysala foi absorbíu pol naciente Imperiu vijayanagara, que tomó'l so testigu. Mientres les siguientes dos décades, Harihara I facer col control de la mayor parte del territoriu al sur del ríu Krishná, lo que-y valió'l títulu de Purvapaschima Samudradhishavara (señor de los océanos d'Oriente y Occidente).
Escontra 1374, Bukka Raya I, hermanu y socesor de Harihara I a la so muerte, habíase anexonáu los territorios del señoríu d'Arcot, de la dinastía Reddy de Kondavidu, del sultanatu de Madurai y estendiera los sos dominios hasta Goa nel oeste y el doab (llingua de tierra ente dos ríos) de los ríos Tungabhadra y Krishna al norte.Suryanath O. Kamath, Concise history of Karnataka, 2001, p. 162.Nilakanta Sastri (1955), p. 317. Llegó a recibir tributu de la isla de Lanka y a intercambiar embaxaes cola dinastía Ming de China. La primer capital taba enclavada nel Principáu de Anegondi, na oriella norte del ríu Tungabhadra no que güei ye Karnataka, y Bukka Raya I treslladar a Vijayanagara, al sur del ríu.
Col Imperiu nes sos manes, Harihara II, el segundu fíu de Bukka Raya I, espandió les sos tierres más allá del ríu Krishna y consolidó l'Imperiu por aciu la dominación de tol sur de la India.Pue que tamién ayudara la naturaleza pocu guerrera de Mohamed II de los bahmaníes, según diz Nilakanta Sastri (1955), p. 242. El siguiente gobernante, Deva Raya I,A la muerte de Harihara II, los sos trés fíos apostáronse'l poder por aciu una guerra civil que duró hasta 1406, añu nel que Deva Raya I proclamóse vencedor. Our Karnataka . N'inglés. enfrentar con ésitu a los Gajapati d'Orissa y entamó grandes proyeutos de fortificación y regadío.Según les notes de Fernão Nunes. Robert Sewell señala la construcción d'un gran dique nel ríu Tungabhadra y un acueductu de 24 km. fechu dafechu de piedra (Nilakanta Sastri 1955, p243). Deva Raya II (llamáu GajabetekaraYe un xuegu de pallabres col términu Gajaventekara, que puede traducise como "gran cazador d'elefantes". ye una metáfora que pretende significar "gran cazador d'enemigos" (Suryanath O. Kamath, Concise history of Karnataka, 2001, p. 163).) asocedió-y en 1424 y foi probablemente'l más arteru de los gobernantes de la dinastía Sangama.Nilakanta Sastri (1955), p. 244. Encaloró una rebelión entamada polos nobles de Kollam y caltuvo a raya al zamorín (gobernante) de Kozhikode. Invadió la isla de Sri Lanka y sometió a los reis de Pegu y Tenasserim, na actual Birmania.Estrayíu de la obra de Abdur Razzak. Tamién Nunes fixo saber que los reis de Burma yeren tributarios de Vijayanagara (Nilakanta Sastri 1955, p. 245).Suryanath O. Kamath, Concise history of Karnataka, 2001, p. 164.Según apuntes de Abdur Razzak sobre Vijayanagara: a city like this had not been seen by the pupil of the eye nor had an ear heard of anything equal to it in the world (Nunca s'había vistu nin oyíu dende'l Principiu de los Tiempos daqué como lo d'esta ciudá) (Hampi, A Travel Guide 2003, p. 11). L'Imperiu entró en crisis escontra finales del sieglu XV hasta les intervenciones del comandante y primer ministru Saluva Narasimha Deva Raya en 1485 y el xeneral Tuluva Narasa Nayaka en 1491. Tres venti años d'inestabilidá y rebeliones, xubió al tronu Krishna Deva Raya, fíu de Tuluva Narasa Nayaka.Nilakanta Sastri (1955), p. 250.
A lo llargo de les siguientes décades, l'Imperiu restableció'l so control de la península india y refugó les invasiones de los cinco sultanatos del Decán.Nilakanta Sastri (1955), p. 239.Suryanath O. Kamath, Concise history of Karnataka, 2001, p. 159. L'Imperiu entró nuna Edá d'Oru, les batalles que llibraba cuntar por victories.En pallabres de Domingo Paes, sobre Krishnadevaraya: Yera un Rei que yera perfectu en tou lo que faía (Hampi, A Travel Guide 2003, p. 31). L'Imperiu se anexonó árees que permanecieren históricamente sol control de los sultanatos del norte, y territorios al este del Decán, incluyendo Kalinga, al empar que caltuvo'l so control sobre los sos vasallos del sur.Les cróniques de Barbosa sobre'l reináu de Krishnadevaraya confirmen la riqueza y poder de la ciudá(Suryanath O. Kamath, Concise history of Karnataka, 2001, p. 186). Mientres esta dómina alzáronse y proyeutaron munchos grandes monumentos.La mayoría de construcciones, incluyida la Plataforma Real (Mahanavami Dibba) tardaron décades en construyise (Dallapiccola 2001, p. 66).