El tabaquismu ye l'adicción al tabacu, provocada principalmente por unu de los sos componentes más activos, la nicotina. El consumu habitual de tabacu produz enfermedaes nocives pa la salú del consumidor .
Según la OMS el tabacu ye la primer causa d'invalidez y muerte prematura nel mundu.Drogues. Secretaría Xeneral de Sanidá y Delegación del Gobiernu pal Plan Nacional Sobre Drogues. Ministeriu de Sanidá y Consumu. Gobiernu d'España. 2008. N'Europa el tabaquismu provoca cada añu 1,2 millones de muertes. Ta direutamente rellacionáu cola apaición de 29 enfermedaes, de les cualos 10 son distintos tipos de cáncer y de más del 50% de les enfermedaes cardiovasculares. Fumar ye direutamente responsable d'aproximadamente'l 90% de les muertes por cáncer de pulmón y aproximadamente el 80-90% de la enfermedá pulmonar obstructiva crónica (EPOC) y enfisema. N'España cada añu muerren más de 50 000 persones debíu al consumu de tabacu, más que polos accidentes de tráficu y el consumu de toles drogues illegales xuntes.
Tabacu
El tabacu ye una sustancia adictivoNIDA debíu principalmente al so componente activu, la nicotina, qu'actúa sobre'l sistema nerviosu central. El fumador sufre una dependencia físico y psicolóxico que xenera un síndrome d'astinencia, denomináu tabaquismu. La nicotina xenera adicción, pero tien efeutos antidepresivos y d'aliviu sintomáticu de l'ansiedá. Nun s'utiliza en farmacia, porque na segunda metá del sieglu XX afayáronse antidepresivos más eficaces y que nun crean adicción. Tampoco s'emplega pal aliviu sintomáticu de l'ansiedá, sacante en casos escepcionales, porque les benzodiazepines, que son el tipu de tranquilizantes más utilizáu, tamién crean dependencia, pero considérense más eficaces.
Ye factor de riesgu n'enfermedaes respiratories, cardiovasculares, distintos tipos de cáncer, y ye especialmente perxudicial mientres l'embaranzu. Amás, non solo perxudica a los fumadores, sinón tamién a los qu'alienden el mesmu aire (fumadores pasivos). El tabaquismu ye la principal causa de mortalidá, na mayoría de los países desenvueltos, a principios del sieglu XXI, anque hai otros estudios qu'indiquen qu'estes enfermedaes atribuyíes al tabacu son en realidá la contaminación industrial y químico, los aditivos alimenticios y los pesticides utilizaos na agricultura. Amás, el tabacu como tal ye lo que menos se fuma, pos sacante'l pocu tabacu natural, tou lo que se comercializa ta adulteráu con sustancies químiques que-y apurren dudoses o esmolecedores propiedaes como la de ser más adictivu o ameyorar el so sabor, y otres que nun se saben porque tamién tienen fórmules secretes. Les industries amiesten aditivos que'l tabacu puru enxamás tuvo, aumentando la toxicidá que de por sí yá tien. Sicasí ye importante aprofiar que'l tabacu por bien puru o de "enguedeyar" como se conoz, siempres va causar dañu irremediablemente, polo que la única opción qu'embrive'l riesgu de carecer enfermedaes respiratories a edaes avanzaes ye a cencielles nun fumar.
Por cuenta de les consecuencies, tantu a la repercusión (dependencia) física, psicolóxica y social que xenera nos consumidores, yá dende l'últimu Congresu de Psiquiatría que tuvo llugar en L'Habana, foi consideráu una enfermedá más, pos requier tantu tratamientu melecinal como rehabilitación psicolóxica y re-educación social. Diches dependencies son les más difíciles de correxir, anque la dependencia física ye la que con mayor facilidá sume, dempués de l'astinencia. Queda constituyida de magar, como una enfermedá, que xenera enfermedaes y otros entueyos.
Epidemioloxía Según la OMS esisten nel mundu más de 1250 millones de fumadores (2010), lo que representa aproximadamente un terciu de la población mayor de 15 años. Por sexos el 47 % de los homes y un 11 % de les muyeres nesti rangu d'edá peracaben una media de 14 pitos per día, lo que supón un total de 5827 billones de pitos al añu. El 74 % de tolos pitos peracabar en países de baxu-mediu nivel d'ingresos (Bancu Mundial) (hai que tener en cuenta que la mayor parte de la población mundial vive en países de baxu-mediu nivel d'ingresos). Tantu pa homes como pa muyeres, el segmentu d'edá na que fuma mayor proporción ye l'entendíu ente 30 y 49 años.
Les mayores prevalencies mundiales atopar en Vietnam, Chile, parte d'África y República Dominicana n'homes (73, 68 y 66 %, respeutivamente), ente que Dinamarca y Noruega presentar na población femenina (37 y 36 % respeutivamente). Pol so eleváu volume poblacional, China, India y Rusia son les qu'arrexunten la mayor parte de fumadores del mundu.
Na Xunión Europea esiste un amenorgamientu progresivu del consumu, caltiénse la mayor prevalencia n'homes qu'en muyeres, sacante en Suecia, onde'l consumu ye daqué mayor en muyeres (22 % homes, 24 % muyeres). La mayor proporción de fumadores atopar nos países mediterráneos. La prevalencia n'España para mayores de 16 años (2003) ye del 31% de la población.
En Méxicu envalórase que muerren diariamente ente 123 y 165 persones por cuenta de consumir tabacu, lo que convierte a esta adicción nun grave problema de salú pública.
Tabaquismu y salú Fumar puede ser el causante de delles enfermedaes, como'l cáncer de pulmón, la bronquitis y l'enfisema pulmonar. El tabaquismu ye reconocíu dende va dellos años como un problema de salú pública, por cuenta de que los daños a la salú acomuñaos al consumu del tabacu causen más de mediu millón de muertes nel continente americanu.
Fumar ye la causa más frecuente de muertes que pueden evitase. Según los últimos informes, cientos de miles de persones muerren añalmente de forma prematura debíu al tabacu. Estudios recién indiquen que la esposición al fumu de los pitos fumaos por otra xente y otros productos del tabacu, producen al añu la muerte de miles de persones que nun fumen. Magar estes estadístiques y a numberosos avisos sobre los peligros de fumar, millones d'adultos y adolescentes siguen fumando. Sía comoquier tánse faciendo progresos: acaldía son más les persones que dexen de fumar.
Nel añu 2004, la Organización Mundial de la Salú envaloraba en 4,9 millones el númberu de muertes añales rellacionaes col consumu de tabacu. Magar esistir una probada rellación ente tabacu y salú, esto nun torgar que sía unu de los productos de consumu llegal que puede matar al consumidor asiduo.
Fumar un namái pitu da llugar a una elevación del ritmu cardiacu, la frecuencia respiratoria y la tensión arterial. El fumu produz una reacción irritante nes víes respiratories. La producción de mocu y la dificultá d'esanicialo ye la causa de la tos. Por cuenta de la inflamación continua produzse bronquitis crónica. Tamién produz un amenorgamientu de la capacidá pulmonar, produciendo al fumador mayor cansanciu y amenorgamientu de resistencia en rellación a un exerciciu corporal.
El fumu del tabacu ta constituyíu por una fase volátil o gaseosa y una fase sólida o de partícules. La fase gaseosa representa'l 95% del so pesu y tien unos 500 componentes. La fase sólida representa'l 5% del pesu y ta formada por unos 3500 componentes, ente los que sedestacan trés: la nicotina, responsable de l'adicción, el monóxidu de carbonu, responsable de les enfermedaes cardiovasculares, y l'alquitrán, responsable de los cánceres asociaos. Identificáronse más de 4000 sustancies nel fumu del pitu, de les cualos siquier 60 son probables carcinóxenos humanos.
Tabaquismu y embaranzu Mientres l'embaranzu, el tabacu multiplica'l so potencial dañible xenerando non yá riesgos pa la fumadora, sinón tamién pal ñácaru, ente otros riesgos aumenten los de sufrir embaranzu ectópico, hemorraxes vaxinales, alteraciones cardiaques, o nel ñácaru riesgu de nacer con baxu pesu, insuficiencias respiratories, riesgu de carecer muerte súbita, infartos o leucemia infantil.
Esisten numberoses investigaciones que demuestren los efeutos tan nocivos del tabaquismu nes muyeres embarazaes. El fumadores suelen dar a lluz a neños de baxu pesu (ente 150 y 250 gramos menos que les muyeres non fumadores). Amás, tantu la nicotina como'l monóxidu de carbonu pasen al cuerpu del fetu. Demostróse que la concentración de carboxihemoglobina ye dos veces mayor nel sangre del fetu que na de la madre. Si la madre fuma mientres los últimos seis meses d'embaranzu, aumenten los riesgos de muerte pal naciellu. Les muyeres que fumen, tamién cuerren más riesgu de sufrir desprendimientu prematuru de llibradura. La mortalidá de los infantes ye 30 % mayor nes muyeres fumadores que nes que nun fumen, y tienen tamién el doble d'albuertos.
Tabaquismu y cáncer
{| class="infobox" ! colspan="2" bgcolor=#e8e7DB|Carcinóxenos humanos conocíos |- |colspan="2"|Bencenu |- |colspan="2"| 2-Naftilamina |- |colspan="2"|4-Aminobifenil |- |colspan="2"| Níquel |- |colspan="2"|Poloniu |- bgcolor=#e8e7DD !colspan="2"|Carcinóxenos humanos probables |- |colspan="2"| Formaldehídu |- |colspan="2"|Hidrazida |- |colspan="2"|Benzopirenu |- |colspan="2"|Anilina |- |colspan="2"|Cadmiu |-bgcolor=#e8e7DD ! colspan="2"| Sustancies tóxiques |- |colspan="2"| Monóxidu de carbonu |- |colspan="2"|Acroleína |- |colspan="2"|Amoniu |- |colspan="2"|Óxidos de nitróxenu |- |- bgcolor=#e8e7DD !colspan="2"|Tabacu y cáncer de pulmón |- | colspan="2" |200px |- !colspan="2"|Principales componentes de fase departícules del fumu del tabacu |- |Componente || Concentración|- |Alquitrán||1-40 mg |- |Nicotina||1-2,50 mg |- |Fenol||20-150 mcg |- |CAMECOL||130-280 mcg |- |Pireno || 50-200 mcg |- |Benzo pireno || 20-40 mcg |} El tabacu rellacionóse con distintos tipos de cánceres, ente los que s'atopen el cáncer de boca, de farinxe, de larinxe, d'esófagu, de páncrees y de vexiga. Nel fumu del tabacu atópase benzopireno, N-nitrosamines, 2-naftilamina y 4-aminobifenilo, que son carcinóxenos humanos comprobaos y tán clasificaos nel grupu I del Centru Internacional d'Investigaciones sobre'l Cáncer. Tamién contién cantidaes relativamente altes de posibles carcinóxenos como bencenu, formaldehídu, cadmiu, níquel y poloniu 210 (radiactivu), amás de dióxidu de carbonu y ácidu cianhídricu. Ye'l principal factor de riesgu pal cáncer de pulmón, atribuyéndo-y ente'l 80 y 85% de los casos reportaos.
Los primeros casos de cáncer acomuñaos al consumu de tabacu reportar nel sieglu XVIII. En 1761, John Hill describió los síntomes del cáncer de senos nasales en consumidores habituales de tosquilé. A finales d'esi mesmu sieglu, Samuel Thomas von Sömmerring reportó qu'esiste una obvia rellación ente'l cáncer de llabiu y el consumu de tabacu en pipa. Sicasí, hasta mediaos del sieglu XX esto atribuyóse a la temperatura de la boquilla. Naquel sieglu'l tabacu entá siguía figurando nes farmacopees. Hasta la edición de 1847 del llibru Primitive Physick (1747) de John Wesley, ésti encamentaba aspirar fumu de tabacu pa tratar el dolor d'oyíu, amás d'incluyilo nel tratamientu de la epilepsia y la hemorroides.
La primer persona en rellacionar el cáncer de pulmón col consumu de tabacu foi'l médicu alemán Ernst Schönherr en 1928, al notar que la mayoría de les pacientes non fumadores con esti tipu de cáncer yeren esposes de fumadores que taben espuestes al fumu de segunda mano. El primer estudiu epidemiolóxicu que confirma esta asociación publicar Franz H. Müller en 1939. Ente 1940 y 1941 la Oficina de la Salú del Reich invirtió 48 000 marcos n'estudios rellacionaos col tabacu y el cáncer. En 1941, Hitler donó 100 000 marcos de la so fortuna personal pa financiar estos estudios. En 1943, Eberhard Schairer y Erich Schöniger publicaron un trabayu nel cual conclúyese que la causa principal del cáncer de pulmón ye l'alquitrán presente nel fumu del tabacu.