thumb|290px|Mapa mundial qu'amuesa'l índiz de desenvolvimientu humanu basáu nel Informe sobre Desarrollu Humanu 2011 de la Distribución por cuartiles. y mapa resultante.
Les polítiques del consensu orixinal diba dirixíu escontra los países en víes de desenvolvimientu que tuvieren pasando por crisis financiera. El términu Consensu de Washington foi acuñáu en 1989 pol economista John Williamson. El so oxetivu yera describir un conxuntu de diez fórmules relativamente específiques, que consideró que constituyía los paquete de reformes «estándar» pa los países en desenvolvimientu azotaos pola crisis, según les instituciones so la órbita de Washington D. C. como'l Fondu Monetariu Internacional (FMI), el Bancu Mundial y el Departamentu de l'Ayalga de los Estaos Xuníos. Les fórmules tomaben polítiques que defendíen la estabilización macroeconómica, la lliberalización económica con respectu tanto al comerciu como a la inversión, l'amenorgamientu del Estáu, y la espansión de les fuercies del mercáu dientro de la economía interna.
Darréu a l'aceptación de la frase de Williamson, y a pesar de la so enfática oposición, el términu de "Consensu de Washington" aportó a considerablemente usáu, nun ampliu sentíu, pa referise a una orientación más xenérica escontra un enfoque descritu de normal d'una manera peyorativa, como fundamentalismu de mercáu o neolliberalismu.
Los discutinios sobre'l Consensu de Washington fueron por enforma tiempu polémiques. Pero, hai diferencies substanciales implicaes sobre los méritos y consecuencies de delles de les distintes fórmules polítiques arreyaes. Dalgunes de les crítiques aldericaes nesti artículu tán en desalcuerdu, por casu, col énfasis del consensu orixinal na apertura de los países en desenvolvimientu a los mercaos mundiales, una y bones ellos ver como un escesivu enfoque nel fortalecimientu de la influencia de les fuercies del mercáu domésticu, posiblemente por cuenta de funciones claves del Estáu. Tamién se criticó l'aplicación del modelu de manera ideolóxica, carente de pragmatismu y ensin adautación a cada realidá, qu'asina produz resultaos como los qu'acabamos de señalar.
Pa otros analistes, esaminaos de siguío, el puntu en cuestión nun ye tantu lo que ta incluyíu nel Consensu sinón lo que falta. A pesar d'estes árees revesoses, un gran númberu d'autores ya instituciones en desenvolvimientu acepten agora la proposición más xeneral de que les estratexes precisen afaese a les circunstancies específiques de cada país.
Historia
Sentíu orixinal: los Diez Puntos de Williamson
El conceutu y nome del consensu de Washington foi presentáu per primer vegada en 1989 por John Williamson, economista del Institutu Peterson, un comité d'espertos n'economía internacional con sede en Washington. Williamson usó'l términu pa resumir una serie de temes comunes ente instituciones d'asesoramientu políticu con sede en Washington, como'l Fondu Monetariu Internacional, el Bancu Mundial y Departamentu de l'Ayalga de los Estaos Xuníos, Williamson incluyía diez amplios grupos d'encamientos políticos relativamente específiques: Disciplina na política fiscal, enfocándose n'evitar grandes déficits fiscales en rellación col Productu Internu Brutu; Redirección del gastu públicu en subsidios («especialmente de subsidios indiscriminaos») escontra una mayor inversión nos puntos claves pal desenvolvimientu, servicios favorables pa los probes como la educación primaria, l'atención primaria de salú y infraestructura; Reforma tributaria, ampliando la base tributaria y l'adopción de tipo impositivos marxinales moderaos; Tases d'interés que sían determinaes pol mercáu y positives (pero moderaes) en términos reales; Tipo de cambéu competitivos; Lliberalización del comerciu: lliberación de les importaciones, con un particular énfasis na eliminación de les restricciones cuantitatives (llicencies, etc.); cualquier proteición comercial tendrá de tener aranceles baxos y relativamente uniformes; Lliberalización de les barreres a la inversión estranxera direuta; Privatización de les empreses estatales; Desregulación: abolición de regulaciones que torguen accesu al mercáu o acuten la competencia, sacante les que tean xustificaes por razones de seguridá, proteición del mediu ambiente y al consumidor y una supervisión prudencial d'entidaes financieres; Seguridá xurídica pa los derechu de propiedá derechos de propiedá. Según dellos analistes, la estrema debilitación del Estáu esperimentada dende la vixencia del "Consensu de Washington", torgó la fayadiza regulación de les actividaes privatizaes, y fixo perder la visión de llargu plazu y la esmolición pola concentración d'ingresos. L'artículu referíu alude a la demanda social por un nuevu tipu d'Estáu, y analiza los requisitos y oxetivos por que, ente otres coses, ésti facilite un funcionamientu eficaz de los mercaos y esmolézase por menguar les desigualdaes sociales. Iglesias, Enrique. CEPAL n° 90, avientu de 2006, páx. 7.exemplu, les polítiques industrial y agrícola fueron esaniciaes. Y, sobre manera, perdióse la visión de llargu plazu. Asina, les reformes cayeron nun grave error, el de dar el llombu al Estáu. La prescindencia del Estáu na realización de les reformes fixo qu'estes esperimentaren una perda xeneralizada de credibilidá. (...) Esa crisis de credibilidá sumar al sentimientu xeneralizáu de frustración y de fatiga por cuenta de la insuficiencia del progresu y la durez de los sacrificios fechos na aplicación de les reformes.Iglesias, Enrique V. CEPAL n° 90, avientu de 2006, páx. 11.
Oríxenes de l'axenda política
Anque'l nome de consensu de Washington dau por Williamson destaca'l rol de les axencies con base en Washington en promover l'axenda mentada enantes n'otros países d'América Llatina, dellos autores sorrayaron que los dirixentes d'América Llatina formularon el so propiu conxuntu de reformes polítiques basaes principalmente nel so analís de la situación económica de los sos países.
Poro, acordies con Joseph Stanislaw y Daniel Yergin, autores de The Commanding Heights (‘los altos mandos'), les instrucciones polítiques descriptas nel consensu de Washington desenvolver n'América Llatina, por llatinoamericanos, en respuesta a lo que taba asocediendo tanto dientro como fuera de la rexón».
Joseph Stiglitz escribió daquella que «les polítiques del consensu de Washington fueron diseñaes en respuesta a problemes bien reales n'América Llatina y tenía sentíu considerable aplicales» (Stiglitz sería depués un críticu abiertu de les polítiques del FMI tal como s'aplicaron nes naciones en desenvolvimientu).Stiglitz, Joseph. La Globalización y los sos Descontentos (2002), p. 53.
Estos planes d'axuste estructural incluyíen elevaes tases d'interés y plazos curtios. A pesar d'esto, y de les repitíes alvertencies de los efeutos sociales adversos d'estos planes, los gobiernos llatinoamericanos aceptaron los condicionamientos per parte de los organismos multillaterales, por cuenta de la amenaza que representaba refugar la implementación d'axustes estructurales, pos esto podría significar nun recibir más préstamos del FMI y de la banca internacional.EL CONDICIONAMIENTU AL CAPITAL ESTERNU COMO PRESÉU PA LA IMPLEMENTACIÓN DE REFORMES NEOLLIBERALES N'AMÉRICA LLATINA: L'APLICACIÓN DEL CONSENSU DE WASHINGTON N'ARXENTINA (1989-2001) JOHANNA BATISTA POLO UNIVERSIDAD COLEXO MAYOR, FACULTÁ DE RELLACIONES INTERNACIONALES BOGOTÁ D.C., 2009 Pa Joseph Stiglitz, l'aplicación del Consensu de Washington causó un fracasu ensin precedente en prometiendo'l mayor ésituhttp://www.lanacion.com.ar/523366-pa-joseph-stiglitz-la-aplicacion-del consensu-de-washington-causo-un fracasu-ensin-precedente-en prometiendo-el mayor-exitola crisis financiera mexicana de 1994-95, rexistrada nun país qu'hasta entós fuera allabáu como l'alumnu más brillosu y aventayáu de les instituciones financieres internacionales, punxo en solfa les pretendíes bondaes del Consensu. La variación del PIB per cápita en delles rexones del Tercer Mundu y en Rusia en 1991-95, en comparanza coles correspondientes a 1974-1990 fueron inferiores en dos tercios inclusive negatives en dellos países, pa dase cunta que les zones nes que s'aplicaron más nítidamente los encamientos del Consensu rexistraron tases negatives (Europa central y oriental, según toa África)
Un documentu del 2010 fechu por Nancy Birdsall, Augusto de la Torre y Felipe Valencia Caicedo suxer coles mesmes que les polítiques nel consensu orixinal yeren en gran midida una creación de los políticos y tecnócrates d'América Llatina; y en llugar de «crear» el conxuntu de polítiques Williamson axuntó per primer vegada los diez puntos nun solu sitiu.
En pallabres de Williamson nel 2002:
Sentíu ampliu
Williamson reconoz que'l términu foi utilizáu comúnmente con un sentíu distintu al de la so fórmula orixinal; oponer al usu alternativu del términu, que fíxose común dempués de la so formulación inicial, pa tomar una axenda de fundamentalismu de mercáu (o neolliberal) más amplia.Naím, Moisés (1999): «Enclinos y modes nes reformes económiques: ¿El consensu de Washington o'l tracamundiu de Washington?», artículu del 26 d'ochobre de 1999 nel sitiu web del FMI.
Williamson sostién que les trés primeres de los sos diez fórmules son incontrovertidas na comunidá económica, ente que reconoz que les otres provocaron ciertu discutiniu. Él afirma qu'una de les fórmules menos polémiques, la reorientación del gastu escontra la infraestructura, l'asistencia sanitaria y la educación, foi frecuentemente pasada por altu. Tamién argumenta que, ente que les fórmules taben enfocaes n'amenorgar ciertes funciones del gobiernu (v.g., como propietariu d'empreses granibles), tamién fortaleceríen la capacidá del gobiernu pa llevar a cabu otres xeres como sofitar la educación y la salú. Williamson diz que nun sofita'l fundamentalismu de mercáu y cree que les instrucciones del Consensu, si son implementaes correutamente, beneficiaríen a los probes. Nun llibru editáu por Pedro-Pablo Kuczynski en 2003, Williamson plantego un ampliu programa de reformes, acentuáu n'economíes aprueba de crisis, reformes de «segunda xeneración» y en polítiques qu'enceten la desigualdá y los problemes sociales (Kuczynski y Williamson, 2003).
Como se señaló, a pesar de les reserves de Williamson, el términu Consensu de Washington utilizóse de manera más amplia pa describir el cambéu xeneral escontra les polítiques de llibre mercáu que siguieron al desplazamientu del keynesianismo nos años setenta. Nesti sentíu ampliu considérase dacuando que'l consensu de Washington empezó alredor de 1980. Munchos analistes reparen que'l consensu, especialmente si ye interpretáu nel ampliu sentíu del términu, algamó'l so puntu más altu nos años noventa. Dalgunos argumentaron que, nesti sentíu, terminó col cambéu de sieglu, o siquier volvióse menos influyente a partir del añu 2000. Más comúnmente, suxirióse que'l consensu nel so sentíu más ampliu sobrevivió hasta la crisis financiera global de los años 2008–2009.
Siguíu d'una fuerte intervención llevada a cabu polos gobiernos en respuesta a les falles del mercáu, dellos periodistes, políticos y altos funcionarios d'instituciones mundiales como'l Bancu Mundial empezaron a dicir que'l consensu de Washington taba muertu. Ente ellos l'ex primer ministru británicu Gordon Brown, que dempués de la Cume del G-20 de Londres en 2009, declaró que «el vieyu consensu de Washington ta termináu». El Washington Post pregúnto-y a Williamson n'abril del 2009 sí taba acordies con Gordon Brown en que'l consensu de Washington taba muertu. Él respondió:
Dempués de la cume del G-20 de Seúl en 2010, anuncióse que s'algamara un alcuerdu; el Consensu de Seúl pal Desarrollu, The Financial Times publicó que «El so puntu de vista pragmáticu y pluralista de desenvolvimientu ye lo suficientemente curiosu. Pero'l documentu nun va faer más que clavar otru clavu nel ataúd del yá fináu consensu de Washington». ríquese rexistru