El taxiquistanín o taxicu (autoglotónimu ) ye una llingua iranina de la mesma rama que'l persa cola que tienen un grau altu de comprensión mutua. La llingua taxica fálenla más de cuatro millones de persones y ye l'idioma oficial de Taxiquistán, magar que tamién se fala n'otros países.
Enantes de 1928, usábase una versión d'escritura árabe/persa pero dempués adoptóse l'alfabetu llatín, ente 1928 y 1940, pa pasar darréu a una versión del alfabetu cirílicu. En 1994, el gobiernu taxiquistanín tentó de volver introducir l'alfabetu llatín como sistema d'escritura.
Fonoloxía
Vocales La tabla embaxo amuesa les vocales en taxiquistanín lliterariu estándar. Los dialeutos tienen más vocales.
Vocales taxiquesFronteruCentralPosteriorZarradaMediaBaizoyev, Azim and John Hayward (2003) A Beginners' Guide to Tajiki''. Routledge, London and New York, p. 3¹Abierta
La vocal abierta posterior describióse como (en realidá ye media-anterior),Lazard, G. 1956Perry, J. R. (2005) ,Sistemes del Mundu ,Ido, S. (2005) y Korotkow, M. (2009 )
Gramática L'orde de les pallabres nel persa taxiquistanín ye suxetu-oxetu-verbu. La gramática del persa taxiquistanín ye cuasi idéntica a la gramática del persa clásicu (y a la gramática d'otres variedaes modernes como'l persa d'Irán), magar qu'hai diferencies importantes.Perry, J. R. 2005
Sustantivos Los sustantivos nun tienen marcador pal xéneru gramatical, magar que sí pal númberu. El xéneru estremase davezu de manera léxica, como n'inglés. Por casu: мурғ (murj) 'pita' y хурус (hurus) 'gallu'. Tamién s'usen los modificadores 'нар' (nar) pal masculín y 'мода' (moda) pal femenín, tanto enantes como dempués del sustantivu: хари нар (xari nar) 'pollín' y хари мода (xari moda) 'burra'.
Vocabulariu Taxiquistanín моҳ(mōh) нав(naw) модар(mōdar) хоҳар(xohar) шаб(šab) бинӣ(binī) се(se) сиёҳ(siyoh) сурх(surx) зард(zard) сабз(sabz) гург(gurg) Otres Llingües iranines Persa ماه māh نو now مادر mādar خواهر xāhar شب šab بينى bīnī سه se سياه siyāh سرخ/قرمز qermez/sorx زرد zard سبز sabz گرگ gorg Pastún myāsht nəwai mōr khōr shpa pōza dre tōr sur zyarr shin, zarghun lewəOtres Llingües indoeuropees Español mes nuevo madre hermana noche nariz tres negro rojo amarillo verde lobo Armeniu ամիս amis նոր nor մայր mayr քույր küyr գիշեր gisher քիթ kit երեք erek սեվ sev կարմիր karmir դեղին deqin կանաչ kanač գայլ gayl Llatín mēnsis novus māter sōror nox nasus trēs āter, niger ruber flāvus, gilvus viridis lupus Griegu μήνας minas νέος neos μητέρα mitera αδελφή adhelfi νύχτα nihta μύτη miti τρία tria μαύρος mavros κόκκινος kokkinos κίτρινος kitrinos πράσινος prasinos λύκος likos Rusu месяц mesäc новый nový мать mat' сестра sestra ночь noč' нос nos три tri чёрный čörný красный, рыжий krasný, ryžij жёлтый žöltý зелёный zelöný волк volk Lituanu mėnuo naujas motina sesuo naktis nosis trys juodas raudonas geltonas žalias vilkas Hindi महीना mahīnā नया nayā माँ māṃ बहन bahan रात rāt नाक nāk तीन tīn काला kālā लाल lāl पीला pīlā हरा harā भेड़िया bheṛiyā
Ver tamién Alfabetu taxiquistanín
Referencies
Enllaces esternos
* Categoría:Llingües de Taxiquistán Categoría:Llingües d'Irán Categoría:Llingües de Kazakstán Categoría:Llingües d'Afganistán Categoría:Llingües de Paquistán Categoría:Llingües de Kirguistán Categoría:Llingües de Rusia Categoría:Llingües de Turkmenistán Categoría:Llingües d'Ucraína Categoría:Llingües d'Uzbequistán