Despidu llaboral n'Arxentina

El despidu llaboral n'Arxentina ye la rescisión del contrato de trabayu d'un trabayador, decidida unilateralmente pol emplegador, con o ensin invocación de causa. Como los requisitos pa dar en un despidu llaboral y les consecuencies de la decisión tán regulaos por cada llexislación, esisten diferencies según seya los país que la so normativa tenga d'aplicase.Esti artículu refierse puramente a los despidos de trabayadores que, por desempeñase na Arxentina, rexir poles lleis d'esti país.Conforme al artículu 3º de la Llei de Contratu de Trabayu arxentina, les sos disposiciones aplicar a tolos contratos que s'executen nel país, seya que fueren celebraos dientro o fora del so territoriu

Nel Derechu arxentín el despidu llaboral atópase reguláu pola Llei de Contratu de Trabayu (d'equí p'arriba, LCT) aprobada pola Llei 20744 en 1974, con delles reformes posteriores y disposiciones complementaries. En 1976 dictóse'l Decretu 390/76 qu'aprobó un testu ordenáu que recueye eses reformes, polo cual dacuando mentar como (t.o. decretu 390/76).

Estabilidá llaboral Conceutu y clasificación La estabilidá llaboral ye'l derechu del trabayador de caltener el so emplegu en tantu nun haya una xusta causa pa despidilo. Los sistemes llegales tendientes a protexer la estabilidá pueden clasificase en: Estabilidá propia o absoluta: si nun media una xusta causa'l despidu considérase un acto nulu, subsisten les obligaciones del emplegador, incluyida la del pagu de salarios, y ordenar la reincorporación al emplegu. L'incumplimientu de la reincorporación xenera consecuencies que varien según el modelu escoyíu: El emplegador ye compelido a retomar al despidíu y pueden aplicase sanciones conminatorias a esi fin; Si'l emplegador nun lo reincorpora namái tien derechu a una indemnización. Estabilidá impropia o relativa: el trabayador despidíu ensin causa ye acreedor a una indemnización que según la llexislación puede ser: Tarifada, calcúlase sobre la base de datos oxetivos (polo xeneral l'antigüedá nel emplegu y la remuneración); Non tarifada, el xuez la fixa d'alcuerdu al perxuiciu causáu concretamente pol despidu. Nesti casu cobren relevancia les circunstancies personales del trabayador tales como la familia a cargu, la dificultá en llograr nuevu emplegu, la edá, etc.

thumb|300px|Joaquín Víctor González (1863-1923) autor en 1904 del primer proyeutu de Códigu de Trabayu n'Arxentina, que nun foi aprobáu Réxime xurídicu n'Arxentina La reforma de la Constitución arxentina del añu 1957 estableció nel so artículu 14 bis el derechu del trabayador a la proteición contra'l despidu arbitrariu. Magar antes d'esa fecha yá se dictaren lleis tuitivas en tal sentíu, la reforma non solamente dio un respaldu doctrinal a les mesmes sinón qu'amás tuvo de resultes un aumentu de les facultaes de los xueces pa controlar les midíes coles que se cumplía los mandatu constitucional, dexándo-yos asina qu'en casos estremos invalidar, como se va analizar nel puntu correspondiente.

Na Arxentina esistió pa los emplegaos bancariosLlei 12637y de compañíes de segurosDecreto-llei 12366/45un réxime d'estabilidá absolutu nel cual el trabayador tenía derechu a siguir percibiendo los sos remuneraciones hasta llograr el so xubilación, sacantes hubiera un despidu con xusta causa. Esti sistema foi declaráu control de constitucionalidá inconstitucional pola Corte Suprema de Xusticia y depués foi derogáu.

El réxime vixente pa la xeneralidá de los trabayadores, y que tien como antecedente principal la llei 11729 del añu 1932, ye'l de la estabilidá relativa, esto ye qu'en casu de despidu namái tienen derechu al cobru d'una indemnización.La esceición son los Comité d'empresa representantes sindicales, pa los cualos esiste un sistema d'estabilidá absolutaque s'analiza nel puntu correspondiente.

Estabilidá pol exerciciu d'actividá sindical Gocien d'estabilidá gremial los delegaos del personal, les comisiones internes y organismos similares qu'exercen les sos funciones nel llugar de trabayu según los trabayadores que, por ocupar cargos electivos o representativos n'asociaciones sindicales con personería gremial, n'organismos que rican representación gremial, o en cargos políticos nos poderes públicos, dexen d'emprestar servicios, mientres el términu d'un añu a partir de la cesación de los sos mandatos (arts. 50 y 51 llei 23551). thumb|left|250px|Agustín P. Justo, so que la so presidencia aprobar en 1932 la llei 11729 estableciendo per primer vegada nel país les indemnizaciones por despidu

El mesmu beneficiu rixe por seis meses pa quien se postulen pa un cargu de representación sindical. Los trabayadores con estabilidá gremial namái pueden ser despidíos si invócase xusta causa y hai una autorización xudicial previa. Si'l despidu nun cumple estes condiciones l'afeutáu puede demandar judicialmente la reinstalación nel so puestu, con más los salarios cayíos mientres la tramitación xudicial.

Si decidir la reinstalación, el xuez va poder aplicar sanciones conminatorias al emplegador que nun cumpliera cola decisión firme. El trabayador, sacantes se trate d'un candidatu non eleutu, va poder optar por considerar escastáu'l venceyu llaboral en virtú de la decisión del emplegador, asitiándose en situación de despidu indireutu, y nesi casu va tener derechu a percibir amás d'indemnizaciones per despidu, una suma equivalente al importe de les remuneraciones que -y haber correspondíu mientres el tiempu faltante del mandatu y l'añu d'estabilidá posterior. Si'l trabayador fora un candidatu non eleutu va tener derechu a percibir, amás de les indemnizaciones y de les remuneraciones imputables al periodu d'estabilidá entá non escosu, l'importe d'un añu más de remuneraciones (art. 52 llei 23551).

Réxime de la Llei de contratu de trabayu Ámbitu d'aplicación La LCT aplicar a tolos trabayadores con esceición de: a) los dependientes de l'Alministración Pública Nacional, Provincial o Municipal, sacante que por actu espreso incluyir na mesma o nel réxime de les convenciones coleutives de trabayu. b) los trabayadores domésticos. c) los Estatutu del Peón de Campu trabayador agrarios (art. 3 LCT). Esisten amás estatutos especiales referíos a los trabayadores de ciertes actividaes pa los cualos l'aplicación de la LCT va quedar condicionada a que l'aplicación de les sos disposiciones resulte compatible cola naturaleza y modalidaes de l'actividá de que se trate y col específicu réxime xurídicu a que se tope suxeta (art. 3 LCT).

El periodu de prueba Entiéndese que'l contratu de trabayu foi celebráu a prueba mientres los primeros trés meses de vixencia, nun siendo que se trate d'un contratu de temporada o d'un contratu a plazu.

Mientres esi ralu'l emplegador va poder escastar la rellación ensin espresión de causa y ensin pagu d'indemnización, pero con obligación de preavisar. El periodu de prueba nun rixe si'l emplegador contratara al mesmu trabayador nuna oportunidá anterior utilizando'l periodu de prueba. Tampoco si nun lu anotó como emplegáu nos sos llibros y rexistros al entamu de la rellación. Nos dos casos considérase que'l emplegador arrenunció al periodu de prueba (art. 92 bis LCT).Dellos estatutos especiales contienen disposiciones sobre'l periodu de prueba que se van analizar más palantre.

El plazu nos contratos de trabayu El contratu de trabayu va entendese celebráu por tiempu indetermináu, sacantes el so términu resulte de les siguientes circunstancies: a) Que s'afitara en forma espresa y por escritu'l tiempu de la so duración. b) Que les modalidaes de les xeres o de l'actividá, razonablemente apreciaes, asina lo xustifiquen. La formalización de contratos por plazu determináu en forma socesiva, qu'entepase de les esixencies previstes nel apartáu b) d'esti artículu, convierte al contratu nún per tiempu indetermináu (art. 90 LCT). La carga de la prueba de que'l contratu ye por tiempu determináu va tar a cargu del emplegador (art. 92 LCT). El contratu de trabayu a plazu fixu va durar hasta'l vencimientu del plazu conveníu, nun pudiendo celebrase por más de cinco años (art. 93 LCT).

Conversión del contratu a plazu fixu en contratu a plazu indetermináu Les partes tendrán de preavisar la estinción del contratu con una antelación mayor d'un mes y menor de dos, respectu de la expiración del plazu conveníu, salvu naquellos casos en que'l contratu seya por tiempu determináu y la so duración seya inferior a un mes. Aquella que lo omitiera, va entendese qu'acepta la conversión del mesmu a plazu indetermináu, salvu actu espreso de renovación d'un plazu igual o distintu del previstu orixinariamente, y ensin perxuiciu de lo dispuesto nel artículu 90, segunda parte, d'esta llei (art. 94 LCT). thumb|300px|Como Secretariu de Trabayu, Juan Domingo Perón, impulsó'l Decretu-Llei 33302/1945 del 20 d'avientu de 1945, doblando les indemnizaciones por despidu.

Cómputu de l'antigüedá nel emplegu A tolos fines de la llei l'antigüedá nel emplegu va considerase tomando: a) el tiempu trabayáu dende l'empiezu de la vinculación; b) el que correspuenda a los socesivos contratos a plazu qu'haber celebráu les partes; c) el tiempu de serviciu anterior, cuando'l trabayador, cesáu nel trabayu por cualesquier causa, reingrese a les órdenes del mesmu emplegador (art. 18 LCT). d) el plazu de preaviso cuando'l mesmu haber sío concedíu (art. 19 LCT). y) el periodu de prueba (art. 92 bis LCT). f) los díes en que nun trabayó por gociar de llicencia llegal o convencional, o por tar afeutáu por una enfermedá inculpable o por infortuniu nel trabayu, o por otres causes non imputables al trabayador (art. 152 LCT). g) el periodu mientres el cual el trabayador nun cumple xeres por ser llamáu a emprestar serviciu militar obligatoriu, por llamáu ordinariu, movilización o convocatories especiales (art. 214 LCT). h) el periodu mientres el cual el trabayador nun cumple xeres per razón d'ocupar cargos electivos nel orde nacional, provincial o municipal (art. 215 LCT). i) el periodu mientres el cual el trabayador nun cumple xeres per razón d'ocupar cargos electivos o representativos n'asociaciones profesionales de trabayadores con personería gremial o n'organismos o comisiones que rican representación sindical nel orde nacional, provincial o municipal (art. 217 LCT). j) el periodu de llicencia por maternidá (art. 177 LCT).

Trabayador xubiláu. Remisión Respeuto del trabayador xubiláu que reingresa a trabayar pal mesmu emplegador, ver l'art. 253 LCT.

El preaviso Conceutu Ye la notificación antemanada qu'una de les partes del contratu de trabayu fai a la otra de que va a rescindir el venceyu.Tiende a evitar o, a lo menos, atenuar el perxuiciu que causa a una de les partes la rotura intempestiva del contratu de trabayu decidida pola otra.El preaviso nun puede retratase, salvu alcuerdu de partes (art. 234 LCT) y namái puede probase por escritu (art. 235 LCT). Mientres el preaviso van subsistir les obligaciones emerxentes del contratu de trabayu (art. 238 LCT). Cuando la rescisión obedez a una causa xustificada nun rixen la obligación de preavisar nin la d'abonar la indemnización sustitutiva.

Plazos del preaviso Nel contratu de trabayu per tiempu indetermináu, cuando les partes nun lu afiten nun términu mayor, tendrá de dase cola anticipación siguiente: a) pol trabayador, de quince díes; b) pol emplegador, de quince díes cuando'l trabayador atopar en periodu de prueba; d'un mes cuando'l trabayador tuviera una antigüedá nel emplegu que nun entepase de cinco años y de dos meses cuando fuera cimeru (art. 231 LCT). Los plazos van correr a partir del día siguiente al de la notificación del preaviso (art. 233 LCT).