Сведкі Іеговы ў Трэцім рэйху падвяргаліся пераследванню ў сувязі з іх рэлігійнымі поглядамі. У гітлераўскай Германіі 6262 вернікаў гэтай дэнамінацыі былі накіраваныя ў турмы, 8322 — ў канцлагеры. Паводле розных дадзеных, з 1933 па 1945 гг. ад 6 да 10 тысяч Cведкаў Іеговы, якіх таксама называлі ў гэты час паводле імя гэтай канфесіі да 1931 г. «даследчыкамі Бібліі» або «бібельфоршэрамі» ці «бібо», сталі ахвярамі пераследаванняўВ Москве прошла презентация книги о преследовании Свидетелей Иеговы гитлеровским режимом // Благовест-Инфо, 26.05.2006Jehovah’s Witnesses Энциклопедия Холокоста. У сучаснай Германіі ушаноўваецца памяць Сведкаў Іеговы, якія загінулі за свае погляды.
Перадумовы Сведкі Іеговы (да 1931 г. — Міжнародныя даследчыкі Бібліі) з’явіліся ў Германіі ў 1880-х гг. і напярэдадні Другой сусветнай вайны іх было менш за 20 тысячЕжегодник Свидетелей Иеговы 1999, с. 68. Час ад часу іх абвінавачвалі нямецкай прэсе ў супрацоўніцтве з яўрэямі, масонамі, СССР і ЗШАGarbe D. Zwischen Widerstand und Martyrium: Die Zeugen Jehovas im «Dritten Reich». München, Oldenbourg, p. 64. Рэжым Трэцяга рэйху не прадугледжваў палітычнага нейтралітэту грамадзян, у тым ліку адмову ад нацысцкага вітання ці ўдзелу ў выбарах і палітычных акцыях. Спачатку частка Сведкаў была звольнена з работы за нейтралітэтGarbe D. Zwischen Widerstand und Martyrium: Die Zeugen Jehovas im «Dritten Reich». München, Oldenbourg, p. 165—166.
Забарона арганізацыі 1933-34 гг Забарона арганізацыі адбылася паступова, пасля прыняцця 28 лютага 1933 г. загада «Аб аброне народа і дзяржавыVerordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat », які абмяжоўваў свабоду слова, сходаў і друку. 13 красавіка 1933 г. дзейнасць Сведкаў Іеговы была забаронена ў Баварыі, 18 красавіка— ў Саксоніі, 19 красавіка— ў Гесене, 26 красавіка— ў Цюрынгіі, 15 мая — ў Бадэне і 24 чэрвеня — ў Прусіі . Апошняй зямлёй Германіі, дзе забаранілі сходы і служэнне Сведкаў, стаў Вюрцемберг 1 лютага 1934 годаWaldemar Hirch: Jehovas Zeugen in der Zeit des Nationalsozialismus // Historische Forschungen .
Дзеянні супраць філіяла ў Магдэбургу 24 красавіка 1933 г. гестапа спыніла дзейнасць філіяла Таварыства Вартавой вежы ў Магдэбургу, які каардынаваў сходы Сведкаў Іеговы ў Германіі, па падазрэннях у супрацоўніцтве Таварыства з камуністамі. Офіс быў апячатаны, а ўся маёмасць там канфіскавана. 29 красавіка будынак і маёмасць вярнулі арганізацыіYearbook, 1974, р.110 — Part 1 — Germany. 28 чэрвеня 1933 г. атрад SA заняў будынак філіяла і спыніў дзейнасць друкарні Сведкаў Іеговы. 21, 23 і 24 жніўня таго ж года амаль уся літаратура з гэтай друкарні была вывезена і спалена. 7 кастрычніка 1933 г. пад ціскам урада ЗША сам будынак быў вернуты Таварыству, але з забаронай друкаваць там літаратуру, праводзіць сустрэчы і ажыццяўляць дзейнасць арганізацыіYearbook, 1974, р. 112 — Part 1 — Germany.
Берлінскі кангрэс 1933 г. і «Дэкларацыя фактаў» 25 чэрвеня 1933 года ў берлінскім раёне Вільмерсдорф адбыўся кангрес з удзелам больш за 7000 Сведкаў Іеговы Германіі. На кангресе была прынята рэзалюцыя, вядомая як «Дэкларацыя фактаў» і надрукаваная тыражом у 2,1 млн асобнікаў, якія Сведкі Іеговы распаўсюджвалі ў розных частках Германіі пасля кангрэсу. Асноўная ідэя Дэкларацыі была паказаць, што Таварыства Вартавой вежы і Сведкі не з’яўляюцца пагрозай для Германіі. Сярод іншага ў гэтым дакуменце сцвярджалася, што жорскі стыль некаторых публікацый Таварыства звязаны з нюансамі перакладу з англійскай, што Таварыства фінансава не залежыць ад «яўрэяў-камерсантаў англа-амерыканскай імперыі», што Сведкі Іеговы не маюць дачынення да палітыкі і прытрымліваюцца тых жа маральных каштоўнасцяў, што і абвешчаны ўрадам ГерманііДэкларацыя фактаў 1933 года: нямецкі арыгінал і пераклад на англійскую . 26 чэрвеня 1933 г. ад імя філіяла Таварыства Вартавой вежы за подпісам яго старшыні Паўля Бальцерайта быў накіраваны ліст Гітлеру, да якога прыкладаўся экземпляр Дэкларацыі і ў якім паўтараліся яе асноўныя ідэі. Крытыка камерсантаў яўрэйскага паходжання і ідэя падзялення маральных каштоўнасцяў нацыстаў пазней неаднаразова разглядалася як спроба наладзіць супрацоўніцтва з рэжымам. Такі погляд меў нямецкі багаслоў Фрыдрых Вільгельм ХаакFriedrich-Wilhelm Haack. Jehovas Zeugen. Münchener Reihe, 1993, ISBN 3-583-50608-1 і канадскім гісторыкам Джеймсам ПентанамPenton, James M. Jehovah’s Witnesses and the Third Reich: Sectarian Politics Under Persecution . У сваю чаргу Дэтлеф Гарбе, гісторык і дырэктар мемарыяла «Нойенгаме», лічыць, што гэта было сфабрыкавана ў канцы 1960-х гг. Штазі ГДР з мэтай дыскрэдытацыі Сведкаў ІеговыGarbe D. Zwischen Widerstand und Martyrium: Die Zeugen Jehovas im «Dritten Reich». München, Oldenbourg, p. 106. У 1935 г. Бальцерайт быў выключаны з арганізацыі і крытыкаваны за прыстасавальніцтва да нацысцкай уладыGarbe, D. Zwischen Widerstand und Martyrium: Die Zeugen Jehovas im «Dritten Reich». München, Oldenbourg, p. 117—118Reynaud, M.,Graffard, S. The Jehovah’s Witnesses and the Nazis: Persecution, Deportation, and Murder, 1933—1945. Cooper Square Press, 2001 р.13. Трэба зазначыць, што ў аналагічнай дэкларацыі ўраду СССР ў 1956 г. таксама былі спробы знайсці агульны грунт паміж Сведкамі і савецкім урадам, каб спыніць пераследванне вернікаўCommunist Leaders Petitioned The Watchtower! 15.041957, p 249—257.
У 1998 годзе ў сваёй перыёдыцы Сведкі Іеговы адказалі на шэраг абвнівачванняў у сувязі з кангрэсам і Дэкларацыяй:
«Хтосьці лічыць, што берлінскі кангрэс 1933 года і складанне „Дэкларацыі фактаў“ — гэта спробы вядомых Сведкаў Іеговы паказаць сваю прыхільнасць нацысцкаму ўраду і нянавісць да яўрэяў. Але падобныя сцвярджэнні няслушныя. Яны заснаваныя на дэзынфармацыі і няправільным тлумачэнні фактаў.
Напрыклад, крытыкі заяўляюць, што Сведкі ўпрыгожылі Вільмерсдорфер Тэнісхален сцягамі са свастыкай. Але, мяркуючы па фатаграфіях кангрэса 1933 г., ніякіх сцягоў у зале не было. Гэта пацвярджаюць і відавочцы.
Аднак магчыма, што сцягі ўпрыгожвалі будынак з вонкавага боку. Да кангрэса, у сераду 21 чэрвеня, у зале збіралася нацысцкая вайсковая частка. Далей, усяго за дзень да кангрэса натоўп маладых людзей разам з часткамі СС (Schutzstaffel, першапачаткова асабістая ахова Гітлера, якая насіла чорныя кашулі), СА і іншыя непадалёк святкавалі летняе сонцастаянне. Таму цалкам магчыма, што, калі Сведкі сабраліся на кангрэс у нядзелю, будынак быў упрыгожаны сцягамі са свастыкай.
Зрэшты, калі б сцягі віселі і ў калідорах, і ў самой зале, Сведкі б іх не кранулі. Нават сёння, калі Сведкі здымаюць грамадскія памяшканні для сустрэч і кангрэсаў, яны не прыбіраюць дзяржаўных сымбаляў. Але ніхто не бачыў, каб самі Сведкі вешалі якія б то ні было сцягі або аддавалі ім гонар.
Далей, крытыкі сцвярджаюць, што ў пачатку кангрэса Сведкі праспявалі дзяржаўны гімн Германіі. На самай справе кангрэс пачаўся з песні „Слаўная надзея Сіёна“, нумар 64 у спеўніку Сведкаў. Словы былі пакладзены на музыку, складзеную Ёзэфам Гайднам ў 1797 годзе. Песня 64 была ў песеннік Даследчыкаў Бібліі па меншай меры з 1905 года. У 1922 году нямецкі ўрад зацвердзіў мелодыю Гайдна са словамі Гоффмана фон Фаллерслебена ў якасці дзяржаўнага гімна. І ўсё ж нямецкія Даследчыкі Бібліі часам спявалі 64-ю песню, як і Даследчыкі ў іншых краінах.
Наўрад ці выкананне песні пра Сіён можна вытлумачыць як спробу дагадзіць нацыянал-сацыялістам. Пад уздзеяннем нацыстаў-антысемітаў іншыя цэрквы выдалілі яўрэйскія словы — такія, як „Юда“, „Іегова“ і „Сіён“, — са сваіх гімнаў і перасталі ўжываць іх у час службаў. Сведкі ж гэтага не зрабілі. Значыць, арганізатары кангрэса не маглі разлічваць на тое, што заваююць размяшчэнне ўрада песняй, выносныя Сіён. І верагодна, што некаторыя дэлегаты не жадалі спяваць „Слаўная надзея Сіёна“, паколькі на яе мелодыю, якая належыць Гайдна, былі пакладзены словы дзяржаўнага гімна…
Пасля згадкі пра грошы ў „Дэкларацыі“ асуджаліся несумленныя буйныя дзелавыя махінацыі. Гаварылася так: „Яўрэі-камерсанты англа-амерыканскай імперыі назапасілі буйны капітал і ўжываюць яго для эксплуатацыі і прыгнёту людзей у многіх краінах“.
Відавочна, што тут не гаворыцца аб яўрэйскім народзе наогул, і шкада, калі хто-то зразумеў гэтыя словы няслушна і прыняў за абразу. Некаторыя сцвярджалі, што Сведкі Іеговы падзялялі варожае стаўленне да яўрэяў, якое выхоўвалі ў той час у нямецкімі цэрквамі. Гэта зусім не адпавядае рэчаіснасці. У сваёй літаратуры і сваімі паводзінамі ў эпоху нацызму Сведкі адпрэчвалі антысеміцкія погляды і асуджалі жорсткае абыходжанне нацыстаў з яўрэямі…
Згодна „Штогодніку Сведкаў Іеговы“ за 1974 год некаторыя нямецкія Сведкі лічылі, што мове „Дэкларацыі“ бракуе сілы. Ці быўтэкст дакумента затушаваны ці кіраўніком нямецкага філіяла Паўлем Бальцэрэйтам? Не, параўнанне нямецкага і англійскага тэкстаў паказвае, што гэта не так. Відавочна, сцвярджэнні адносна неадэкватнасці перакладу заснаваныя на суб’ектыўным меркаванні людзей, не якія ўдзельнічалі ў падрыхтоўцы „Дэкларацыі“. На такую думку іх магло наштурхнуць і тое, што ўсяго два гады праз Бальцерейт адрокся ад верыСвидетели Иеговы: мужество перед лицом нацизма // Пробудитесь! 8 июля 1998 г., с.12-14.»
Дзейнасць пад забаронай да пачатку Другой сусветнай вайны
Нягледзячы на пераследаванні Сведкі працягвалі проводзіць свае сустрэчы невялікімі групамі, нелегальна размнажаць сваю літаратуру, якую правозілі з-за мяжы і нават прапаведаваць «ад дому да дому». Таксама яны прынцыпова адмаўлялілся ад нацысцкага вітання па прычыне таго, што такое вітанне мае на ўвазе прызнанне Гітлера збаўцам, а для Сведкаў такі тытул мог носіць толькі Ісус Хрыстос. У адказ іх выганялі з работы, пазбаўлялі пенсій і сацыяльнай падтрымкі. Таксама распаўсюджваліся паклёпы быццам Сведкі з’яўляюцца агентамі СССР і абагаўляюць Сталіна як прадстаўніка Іеговы на зямлі200 staatsfeindliche Bibelforscher gefaßt — Stalin als Jehovas Stellvertreter. — Hamburger Tagesblatt, 13.04.1938. Цыт. па: Garbe D. Zwischen Widerstand und Martyrium: Die Zeugen Jehovas im «Dritten Reich». München, Oldenbourg, р. 275.
Паколькі пераследаванні працягваліся 7 кастрычніка 1934 года кожны сход Сведкаў Іеговы ў Германіі накіраваў тэлеграму ураду з патрабаваннем спыніць пераследаванне:
«Імперскаму ўраду.
Слова Іеговы Бога, выкладзенае ў Святым Пісанні, ёсць найвышэйшы закон. Мы кіруемся толькі ім, паколькі прысвяціць Богу і з’яўляемся сапраўднымі, шчырымі паслядоўнікамі Хрыста Ісуса.
У мінулым годзе вы, парушыўшы закон Бога і зваяваў нашыя правы, забаранілі нам, сведкам Іеговы, сустракацца для вывучэння Божага Слова, а таксама для глыбокай пашаны і служэння Богу. У сваім Слове Бог загадвае нам не пакідаць сходу свайго (Габрэяў 10:25). Далей ён загадвае нам: „Вы — сведкі мае, ідзіце і абвяшчайце маё слова“ (Ісая 43:10, 12; Ісая 6: 9; Мацвея 24:14). Ваш закон прама супярэчыць Божаму. Мы пераймаем кіраўніцтву верных апосталаў і „павінны слухацца болей Бога, чым людзей“, што і маюць намер рабіць (Дзеі 5:29). Такім чынам, мы заяўляем вам, што будзем у што б там ні стала падпарадкоўвацца Божым запаведзям, сустракацца для вывучэння Божага Слова, а таксама пакланяцца і служыць Богу, як ён і наказаў. Калі ваш урад або чыноўнікі будуць прымяняць супраць нас сілу, таму што мы падпарадкоўваючыся Богу, наша кроў будзе на вашых галовах і вы будзеце трымаць адказ перад Усемагутнага Богам.
Мы не ўдзельнічаем у палітыцы — мы цалкам адданыя царству Бога на чале з Хрыстом-Валадаром. Мы нікому не хочам нанесці зла ці шкоды. Мы жадаем жыць у згодзе з усімі людзьмі і па магчымасці рабіць ім дабро. Але паколькі ваш урад і яго чыноўнікі працягваюць спробы прымусіць нас да непадпарадкавання найвышэйшаму закону ў Сусвеце, дык хай будзе вам вядома, што мы маем намер, з ласкі Іеговы Бога, слухацца яго, і ніколькі не сумняваемся, што ён пазбавіць нас ад усякага прыгнёту і ад усіх прыгнятальнікаўТэкст тэлеграмы цытуецца па: Глава 30 „Защита и законное утверждение благой вести“ // Свидетели Иеговы — возвещатели Царства Бога, рамка на с. 694».