Фрэдэрыка Даратэя Вільгельміна Бадэнская (ням. Friederike Dorothea Wilhelmine von Baden, швед. Fredrika av Baden; 12 сакавіка 1781 — 25 верасня 1826) — каралева Швецыі з 1797 па 1809 гады як жонка караля Густава IV Адольфа.
Жыццё
Ранні перыяд жыцця Фрэдэрыка Бадэнская нарадзілася ў Карлсруэ ў Вялікім Герцагстве Бадэн 12 сакавіка 1781 года, дачка Карла Людвіга Бадэнскага і Амаліі Гесэн-Дармштацкай. Яна была малодшай сястрой імператрыцы Лізаветы Аляксееўны (былай княгіні Луізы Бадэнскай), жонкі расійскага цара Аляксандра I.
Фрэдэрыка ў сваёй сям’і, вядома як Frick (Фрык), атрымала звычайную і неглыбокую адукацыю ад французска-швейцарскай гувернанткі ў Карлсруэ і была апісана як інтэлектуальна неглыбокая.Fredrika Dorothea Wilhelmina, urn:sbl:14445, Svenskt biografiskt lexikon (art av Sten Carlsson), hämtad 2016-03-26. Ужо ў дзяцінстве яе апісвалі як прыгажуню, але, як паведамлялася, яна мела слабы целасклад, бо з двух гадоў пакутавала на рэўматызм.
Паколькі цётка па матчынай лініі Наталля Аляксееўна (Вільгельміна Луіза Гесэнска-Дармштадцкая) была першай жонкай Вялікага князя рускага Паўла, Фрэдэрыка і яе сёстры рана разглядаліся імператрыцай Кацярынай Вялікай як будучыя нявесты яе ўнукаў, Вялікага князя рускага Аляксандра або Вялікага князя Канстанціна. У 1792 годзе яна разам з сястрой Луізай Бадэнскай наведалі імператрыцу ў Расіі. Мэта была, неафіцыйна, прайсці праверку ў якасці будучых нявест. Яе сястру выбралі замуж за Аляксандра, і Фрэдэрыка вярнулася ў Бадэн восенню 1793 года.
У кастрычніку 1797 года Фрэдэрыка Бадэнская выйшла замуж за караля Швецыі Густава IV Адольфа. Шлюб быў арганізаваны самім Густавам IV Адольфам пасля таго, як ён адмовіўся ажаніцца з першай герцагіняй Луізай Шарлотай Мекленбург- Швэрынскай, паколькі жаданы шлюб з Эббай Мадэй атрымаў адмову ад яго, і другой з вялікай княгіняй Расіі Аляксандрай Паўлаўнай, бо яна прапанавала шлюбны кантракт, які дазволіў бы Аляксандры захаваць сваю праваслаўную веру. Фрэдэрыка Бадэнская разглядалася як падыходзячы выбар: Расія не магла афіцыйна не ўхваляць новую нявесту пасля таго, як расійскай вялікай княгіні было адмоўлена, калі нявеста была нявесткай вялікага князя Аляксандра, якая ўскосна захавала саюз паміж Швецыяй і Расіяй, і, акрамя таго, Густаў IV Адольф хацеў прыгожую жонку і чакаў, што яна будзе такой пасля таго, як склалася добрае ўражанне ад яе сястры падчас яго візіту ў Расію годам раней. Кароль наведаў Эрфурт, каб убачыць яе і яе сям’ю ў жніўні 1797 года, заручыны былі аб’яўлены адразу пасля гэтага, а першая цырымонія шлюбу была праведзена ў кастрычніку.
Каралева 6 кастрычніка 1797 года Фрэдэрыка Бадэнская выйшла замуж за шведскага караля Густава IV Адольфа у Штральзундзе ў Шведскім Памераніі, а шведскі барон Эверт Таўбе быў даверанай асобай манарха. Яна пакінула маці і сястру Марыю, якія суправаджалі яе ў Шведскую Памеранью, і барон Таўбе праводзіў марскім шляхам у Карльскруну ў Швецыі, дзе яе прыняў кароль. Антураж працягваў рух да палаца Дротнінгхольма, дзе яе прадставілі членам каралеўскага дома і суда. Нарэшце, яна зрабіла свой афіцыйны ўваход у сталіцу, і другая вясельная цырымонія была праведзена ў каралеўскай капліцы 31 кастрычніка 1797 года. Ёй было шаснаццаць гадоў.
Каралева Фрэдэрыка захаплялася сваёй прыгажосцю, але рабіла дрэннае ўражанне з-за яе сарамлівасці, якая прымусіла яе адасобіцца і ўстрымацца ад выканання сваіх цырыманіяльных абавязкаў, а ёй не падабалася грамадскае жыццё і прадстаўніцтва. Яе галоўная фрэйліна, графіня Хеда Піпер, па паведамленнях, спрыяла яе ізаляцыі, заяўляючы, што этыкет забараняе каралеве ўдзельнічаць у размовах, калі яе не ўводзіць яе галоўная фрэйліна: на самай справе гэта было няправільна, але каралева стала залежнай ад Піпер.Cecilia af Klercker (1927). Hedvig Elisabeth Charlottas dagbok VI (1797—1799). Stockholm: Norstedt & Söners förlag. Libris 8207715 Фрэдэрыцы было цяжка прыстасавацца да прыдворнага этыкету і пратаколаў і ізалявала сябе ад прыдворных. За выключэннем яе галоўнай фрэйлін, графіні Піпер, кароль прызначаў дзяўчынак прыкладна таго ж ўзросту, што і яна, прыдворнымі, напрыклад, Аўрору Вільгельміну Каскуль, Фрэдрыку фон Каўлбарс і Эмілі Дэ Гір, з якімі яна, як паведамлялася, гуляла ў дзяцячыя гульні.
Да яе добразычліва ставілася яе свякроў, Сафія Магдалена Дацкая, якая памятала, як дрэнна да яе ставілася ўласная цешча.Cecilia af Klercker (1936). Hedvig Elisabeth Charlottas dagbok VII 1800—1806. P.A. Norstedt & Söners förlag Stockholm
Адносіны паміж Фрыдрыкай і Густавам IV Адольфам спачатку былі не лепшымі. Як паведамлялася, абодва яны былі без досведу, яны мелі цяжкасці ў сэксуальных сувязях, што расчаравала караля і прымусіла яго паводзіць сябе з нецярплівым незадавальненнем і падазронасцю да яе, што пагоршыла праблемы з-за сарамлівасці інтраверта Фрэдэрыкі. Гэта прыцягнула ўвагу, калі ў караля была ўлюбёная фрэйліна каралевы Ганна Шарлота фон Фрызендорф, сасланая са двара за нахабства, што таксама пагоршыла канфлікт. Аднак праблемы былі вырашаны пасрэдніцтвам герцагіні Шарлоты і да канца шлюбу яна была амаль пастаянна цяжарнай. Гэта не пайшло на карысць шлюбу з яе пункту гледжання, бо яны не былі сумяшчальныя сэксуальна: кароль, які меў моцны сэксуальны характар, але не любіў пазашлюбны сэкс, часам раніцай затрымліваўся на некалькі гадзін пасля таго, як «увайшоўшы ў ложак каралевы» раніцай, настолькі, што члены каралеўскага савета палічылі сябе абавязанымі перапыніць і папрасіць караля «пашкадаваць здароўе каралевы», у той час як Фрэдэрыка скардзілася ў лістах да маці, як гэта стамляе і вымотвае яе. Фрэдэрыка была ўзрушана і заінтрыгавана сэксуальна ліберальным шведскім дваром і напісала маці, што яна, верагодна, адзіная жанчына, у якой не было як мінімум трох-чатырох закаханых, і што ў каралеўскай герцагіні Шарлоты, як кажуць, ёсць і мужчына, і жанчына палюбоўнікі.
Адносіны паміж каралём і каралевай палепшыліся пасля нараджэння іх першага дзіцяці ў 1799 годзе, пасля чаго яны пражылі інтымнае і гарманічнае сямейнае жыццё, у якім зблізіліся дзякуючы ўзаемнай цікавасці да дзяцей. Паведамляецца, што кароль абараняў яе і ахоўваў яе сэксуальную невінаватасць. У 1800 годзе ён вызваліў усіх яе маладых фрэйлін з-за іх легкадумных паводзін і замяніў іх старэйшымі такімі як Хедвіг Амалія Шарлота Клінкоўстром і Шарлота Аўрора Дэ Гір, а праз шэсць гадоў, калі ў Шведскай каралеўскай оперы ў прысутнасці каралевы французская тэатральная пастаноўка выконвала несур’ёзную п’есу, каралём была выслана французская тэатральная кампанія, а Опера была зачынена.
Каралева Фрэдэрыка была каранавана са сваім мужам у Норчэпінгу 3 красавіка 1800 года. Каралеўская пара мала ўдзельнічала ў прадстаўленні і аддала перавагу інтымнаму сямейнаму жыццю ў невялікім палацы Хага, дзе яны ізаляваліся ад прыдворнага жыцця толькі з невялікім атачэннем. Фрэдэрыка весяліла караля ўмелай гульнёй на клавікордах, паведамлялася, што яна была радаснай у кампаніі свайго вузкага кола сяброў, асабліва ў адсутнасць манарха, і прысвяціла сябе выхаванню сваіх дзяцей. Яна падтрымлівала цесную перапіску са сваёй сям’ёй, і ў 1801 годзе прыняла бацькоў, якія наведалі Швецыю пасля таго, як пабывалі ў Расіі павітацца са сваёй сястрой. Падчас гэтага візіту маці папракала яе за жорсткія і аддаленыя паводзіны ў грамадскіх месцах і за тое, што яна не магла зрабіць сябе папулярнай.Charlottas, Hedvig Elisabeth (1936) [1800-1806]. af Klercker, Cecilia, ed. Hedvig Elisabeth Charlottas dagbok [The diary of Hedvig Elizabeth Charlotte] (in Swedish). VII 1800—1806. Translated by Cecilia af Klercker. Stockholm: P.A. Norstedt & Söners förlag. p. 145. Візіт скончыўся няшчасцем, яе бацька памёр у выніку няшчаснага выпадку падчас візіту. У 1802 года яна суправаджала мужа і жонку ў правінцыі Фінляндыя, падчас якой была арганізавана сустрэча паміж ёй (без караля) і яе сёстрамі, расійскай імператрыцай Лізаветай і Амаліяй, у мястэчку Абарфорс. Густаў IV Адольф паабяцаў наведаць яе сям’ю ў Бадэне, і летам 1803 года яны адправіліся ў Карлсруэ. Яны вярнуліся толькі ў лютым 1805 года, што стварыла непрыязнасць у Швецыі, і Фрэдэрыку некалькі абвінавацілі ў доўгай адсутнасці манарха.
Ёй не дазволілі суправаджаць караля, калі ён з’ехаў у Германію для ўдзелу ў вайне Чацвёртай кааліцыі ў лістападзе 1805 года, а таксама не прызначылі яе служыць у рэгенцтве падчас яго адсутнасці. Аднак падчас яго адсутнасці яе сталі разглядаць як сімвал маральнай падтрымкі, і герцагіня Шарлота апісвае драматычную сцэну, калі каралева пасля развітання з каралём вярнулася ў каралеўскі палац у Стакгольме: «Члены ўрада і двара іх вялікасці сустрэў яе ў палацавай зале. Плачучы ад горычы, яна паднялася наверх прама да пакоя дзяцей, дзе былі сабраны члены каралеўскага дома. Блізкая да прытомнасці, яна ледзь дыхала і ўпала на канапу. Там яна ляжала з насоўкай на вачах, схільная найглыбейшаму болю, у атачэнні дзяцей, якія кінуліся да яе, і астатніх, якія, былі вельмі занепакоеныя, спрабавалі выказаць ёй спачуванне. У яе сапраўды стваралася ўражанне, што яна ўжо ўдава, тым больш, яна была апранута ў чорнае. Я не магу апісаць кранальную сцэну! Да яе маладосці і прыгажосці, прыгажосці выдзеленай смуткам, і нічога не хапала, каб выклікаць самае гарачае спачуванне да беднай каралевы».Cecilia af Klercker (1936). Hedvig Elisabeth Charlottas dagbok VII (1800—1806). Stockholm: Norstedt & Söners förlag. p 389-90 У астатнюю частку адсутнасці караля яна прыцягнула грамадскую сімпатыю да таго, што цалкам адасобіла сябе як праяву смутку і тугі за каралём.
Зімой 1806-07 гадоў яна далучылася да караля ў Мальмё, дзе прымала ў сябе сястру прынцэсу Марыю Бадэнскую, якая была бежанкай пасля ўцёкаў ад заваявання герцагства Брансвік Напалеонам.
Фрэдэрыка не мела непасрэднага ўплыву на дзяржаўныя справы і, падобна, не цікавілася імі, за выключэннем выпадкаў, калі яны закраналі яе вузкае кола сям’і і сяброў. Аднак яна ўскосна ўдзельнічала ў палітыцы праз сваю сям’ю і асабліва праз маці, якая, паводле паведамленняў, паўплывала на мужа выступіць супраць імператара Напалеона.
У 1807 годзе падчас вайны чацвёртай кааліцыі Фрэдэрыка ўмяшалася палітычна. Яе сястра, расійская імператрыца, адправіла ёй праз маці ліст, што яна павінна выкарыстоўваць свой уплыў, каб параіць каралю заключыць мір з Францыяй, і што-небудзь іншае будзе памылкай. Яна сапраўды спрабавала гэта зрабіць, але кароль разглядаў гэта як спробу паўплываць на яго на карысць Напалеона, і яе ўмяшанне ў справу выклікала канфлікт паміж каралём і каралевай.Cecilia af Klercker (1939). Hedvig Elisabeth Charlottas dagbok VIII [The diary of Hedvig Elisabeth Charlotte] (1807—1811). Stockholm: Norstedt & Söners förlag У адным палітычным пытанні Фрэдэрыка зацікавілася падчас замужжа і паспяхова прымусова ажыццявіла яго, хоць яе прычына не была палітычнай. Ужо ў першыя гады замужжа кароль часта казаў пра сваё жаданне адрачыся ад прастола на карысць простага жыцця прыватнага чалавека за мяжой. Фрэдэрыка заўсёды пярэчыла і не саромелася ўмацаваць сваё меркаванне, нават калі гэта прыводзіла да аргументаў, але галоўнай прычынай гэтага было тое, што, калі яе муж адмовіцца ад пасады, гэта прывядзе да таго, што яны павінны пакінуць сына, які атрымае прастол яго бацькі, замест яго.
Пераварот 12 сакавіка 1809 года кароль Густаў IV Адольф пакінуў яе і дзяцей у палацы Хага для барацьбы з паўстаннем Георга Адлерспарэ. На наступны дзень пасля таго, як ён быў захоплены ў каралеўскім палацы ў Стакгольме ў выніку перавароту 1809 года, зняволены ў замку Грыпсхольм і зменены 10 мая на карысць свайго дзядзькі, які змяніў яго на пасадзе як Карл XIII 6 чэрвеня. У адпаведнасці з умовамі звяржэння, зробленымі 10 мая 1809 года, ёй было дазволена захаваць тытул каралевы нават пасля звяржэння мужа.