Ніна Трафімаўна Нячаева (14 снежня 1909, Смаленск — 31 мая 1996, Масква) — савецкі і расійскі геабатанік, эколаг, пустыназнаўца, акадэмік АН Туркменскай ССР, Старшыня Навуковага савета па праблеме комплекснага вывучэння і асваення пустынных тэрыторый СССР.

Біяграфія Ніна Трафімаўна Нячаева нарадзілася ў г. Смаленску 14 снежня 1909 года. Скончыўшы прыродазнаўчае аддзяленне Смаленскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1930), працавала ў стэпавым запаведніку «Асканія-Нова» пад кіраўніцтвам прафесара , аднаго з заснавальнікаў экалагічнай навукі ў СССР. У 1930-я гады, калі хваля рэпрэсій дакацілася да «Асканіі-Новы», з’ехала ў Туркменістан, дзе ўдзельнічала ў шматлікіх навуковых экспедыцыях (з 1934) і стала аўтарам першай геабатанічнай карты, складзенай для тэрыторыі гэтай рэспублікі. Працы Н. Т. Нячаевай па абгрунтаванню пашазваротаў пясчаных пустыняў знайшлі практычнае прымяненне ў авечкагадоўчай гаспадарцы сярэднеазіяцкіх рэспублік былога СССР.

У кастрычніку 1948 года Ніна Трафімаўна перажыла асабістую трагедыю: падчас загінулі яе дзеці і маці, а сама яна з цяжкімі траўмамі трапіла ў бальніцу. Пасля выздараўлення Н. Т. Нячаева цалкам прысвяціла сябе навуковай дзейнасці. Яна абараніла доктарскую дысертацыю (1951), стала членам-карэспандэнтам АН Туркменскай ССР (1951) і атрымала прафесарскае званне (1956).

З 1964 года Ніна Трафімаўна працавала ў Інстытуце пустыняў, загадваючы лабараторыяй экалогіі і паляпшэння пустынных пашаў. У 1965 годзе яе абралі акадэмікам АН Туркменскай ССР. Яна ўзначальвала Навуковы савет па праблеме комплекснага вывучэння і асваення пустынных тэрыторый СССР.

У 1980 годзе Ніна Трафімаўна пераехала ў Маскву. У апошнія гады была прафесарам-кансультантам . Памерла 31 мая 1996 года, пахавана на , побач з сястрой Марыяй (1908—1987).

Уклад у навуку Н. Т. Нячаева вывучала рытмы развіцця і жыццёвыя формы пустынных раслін, прадуктыўнасць арыдных фітацэнозаў, працэсы апустыньвання. Яна стаяла ля вытокаў савецкай навуковай школы пашавай экалогіі, даследуючы дынаміку расліннасці каракумскіх пашаў, заклаўшы тэарэтычныя і практычныя асновы іх класіфікацыі і паляпшэння.

Быўшы аўтарам і сааўтарам больш за 300 навуковых публікацый (манаграфіі, артыкулы, карты, навуковыя рэкамендацыі), яна з’яўлялася намеснікам галоўнага рэдактара часопісаў «Весткі АН ТССР. Серыя біялагічных навук» (1960—1967) і «Праблемы асваення пустыняў» (1967—2004) — навукова-тэарэтычнага выдання, якое мела статус усесаюзнага і аж да распаду СССР перакладалася на англійскую мову выдавецтвам Allerton Press (ЗША). Англамоўная версія часопіса насіла назву Problems of Desert Development.

Ніна Трафімаўна была навуковым кіраўніком больш за 30 паспяхова абароненых доктарскіх і кандыдацкіх дысертацый.

Асноўныя працы

Нечаева Н. Т., Мордвинов Н. А., Мосолов И. А. Пастбища Кара-Кумов и их использование. — Ашхабад: ТФАН СССР, 1943. — 163 с. Нечаева Н. Т., Мосолов И. А. Основные положения и методика составления планов использования пастбищ с пастбищеоборотом в овцеводческих хозяйствах Туркменистана. — Ашхабад: Изд-во АН ТССР, 1954. — 83 с. Нечаева Н. Т. Методика учёта запаса кормов на пустынных пастбищах. — Ашхабад: Изд-во АН ТССР, 1957. — 24 с. Нечаева Н. Т. Динамика пастбищной растительности Кара-Кумов под влиянием метеорологических условий. — Ашхабад: Изд-во АН ТССР, 1958. — 214 с. Нечаева Н. Т., Приходько С. Я., Бакшетова А. И., Киянова Р. М. Опыт улучшения пустынных пастбищ в Туркменистане. — Ашхабад: АН Туркменской ССР, 1959. — 245 с. Нечаева Н. Т., Николаев В. Н. Пояснительный текст к карте пастбищ равнинной Туркмении. — Ашхабад: МСХ ТССР, 1962. — 126 с. Нечаева Н. Т., Мосолов А. И. Пастбищное содержание овец в Туркменистане. — Ашхабад, 1963. — 72 с. Нечаева Н. Т., Антонова К. Г. , Калёнов Г. С. и др. Растительность Центральных Каракумов и её продуктивность. — Ашхабад: Ылым, 1970. — 170 с. Нечаева Н. Т., Арнольди Л. В. Основные задачи комплексных исследований в аридной зоне пустынных территорий Средней Азии и Казахстана // Биогеоценозы пустынь. — Ашхабад: Ылым, 1973. — С. 29—34. Нечаева Н. Т., Василевская В. К., Антонова К. Г. Жизненные формы растений пустыни Каракумы. — М.: Наука, 1973. — 244 с. — 1400 экз. Нечаева Н. Т., Николаев В. Н. Карта пастбищ Туркменистана. — Ашхабад: АН ТССР и МСХ ТССР, 1975. Нечаева Н. Т., Шамсутдинов З. Ш., Мухаммедов Г. М. Улучшение пустынных пастбищ Средней Азии. — Ашхабад, 1978. — 64 с. Нечаева Н. Т., Антонова К. Г., Каршенас С. Д., Мухаммедов Г., Нурбердиев М. Продуктивность растительности Центральных Каракумов в связи с различным режимом использования. — Наука. — М., 1979. — 256 с. Нечаева Н. Т., Мухаммедов Г. М. Мониторинг природной и улучшенной растительности Центральных Каракумов. — Ашхабад: Ылым, 1991. — 164 с.

Узнагароды і прызнанне

Ордэн «Знак Пашаны» Ордэн Леніна (1969) Залатая Зорка «Серп і молат» (1969) Акадэмік АН Туркменскай ССР (1965) Герой Сацыялістычнай Працы (1969) Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1981) Старшыня Навуковага савета па праблеме комплекснага вывучэння і асваення пустынных тэрыторый СССР (з 1967 г.) Заслужаны дзеяч навукі Туркменскай ССР

Памяць 18 снежня 2009 года, па рашэнні бюро Аддзялення біялагічных навук РАН, былі праведзены навуковыя чытанні памяці акадэміка АН Туркменскай ССР Н. Т. Нячаевай у ІПЭЭ імя А. М. Северцава.. У чэрвені 2010 года выйшаў спецыяльны нумар часопіса «Арыдныя экасістэмы», прысвечаны 100-годдзю з дня нараджэння вучонай.

Катэгорыя:Акадэмікі АН Туркменскай ССР Катэгорыя:Эколагі СССР Катэгорыя:Батанікі СССР Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Туркменскай ССР