102-я ордэна Аляксандра Неўскага расійская ваенная база (, ; скар. 102 вб, в/ч 04436) — адна з расійскіх ваенных баз за мяжой, важны складнік расійска-армянскіх адносін.
База мае два гарнізоны: у Гюмры (126 км на поўнач ад Ерэвана) і ў Ерэване. Па суседстве з ваеннай базай знаходзіцца жылы квартал «8-ы гарадок», дзе жывуць сем’і вайскоўцаў — каля 4000 чалавек. Авіяцыйная кампанента ваеннай базы размяшчаецца на аэрадроме «Эрэбуні».
Стварэнне Створана ў адпаведнасці з Дагаворам аб прававым статусе Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі, якія знаходзяцца на тэрыторыі Арменіі, падпісаным 21 жніўня 1992 года, і Дагаворам аб расійскай ваеннай базе на тэрыторыі Рэспублікі Арменія ад 16 сакавіка 1995 года.
Асновай базы стала 127-я мотастралковая дывізія Закаўказскай ваеннай акругі. База несла баявое дзяжурства ў рамках Аб’яднанай сістэмы СПА СНД і да 2007 года была падпарадкавана камандаванню групы расійскіх войскаў у Закаўказзі Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі, пасля 2010 года — камандаванню Паўднёвай ваеннай акругі.
21 чэрвеня 1994 года 127-я мотастралковая дывізія была ператворана ў 102-ю ваенную базу.
У маі 1996 года 3624-я авіяцыйная база з месцам дыслакацыі ў горадзе Ерэван увайшла ў склад 102-й ваеннай базы.
З 1 ліпеня 2001 года 102-я ваенная база ўвайшла ў склад Аб’яднанай групоўкі войск (сіл) Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі і Рэспублікі Арменія.
31 сакавіка 2009 года 123-і ордэна Аляксандра Неўскага мотастралковы полк быў перафармаваны ў 73-ю асобную мотастралковую ордэна Аляксандра Неўскага брыгаду.
14 лістапада 2009 года злучэнню быў уручаны баявы сцяг новага ўзору.
1 красавіка 2010 года ў сувязі з арганізацыйна-штатнымі мерапрыемствамі 73-я асобная мотастралковая ордэна Аляксандра Неўскага брыгада была перайменаваная ў 102-ю ордэна Аляксандра Неўскага ваенную базу, з месцам дыслакацыі ў горадзе Гюмры.
Дзейнасць Дагавор аб функцыянаванні базы быў заключаны тэрмінам на 25 гадоў, і быў падоўжаны яшчэ на 24 гады (да 2044 года) у ходзе візіту Прэзідэнта Расіі Д. А. Мядзведзева ў Арменію ў 2010 годзе. Як растлумачыў міністр замежных спраў Расіі С. В. Лаўроў, пытанні, за якія будуць адказваць расійскія вайскоўцы, датычацца тэрыторыі Арменіі, гэта значыць у выпадку любой знешняй пагрозы Арменіі гэта будзе разглядацца як знешняя пагроза для Расіі.
Па заканчэнні фарміравання Аб’яднанай групоўкі войскаў Расіі і Арменіі ў 2017 годзе, ваенная база ўвайшла ў склад групоўкі разам з часцямі Узброеных Сіл Арменіі.
З пачаткам працы расійскага міратворчага кантынгенту ў Нагорным Карабаху ў лістападзе 2020 года, знішчальнікі з авіябазы Эрэбуні неслі службу ў кругласутачным рэжыме. У небе над Арменіяй пастаянна знаходзіўся адзін ці два знішчальнікі МіГ-29. Расійскія ПКС забяспечвалі прыкрыццё міратворчых калон кантынгенту на тэрыторыі Арменіі і Нагорнага Карабаха.
На тэрыторыі базы дзейнічае ваенна-гістарычны музей, экспазіцыя якога ахоплівае перыяд пачатку руска-армянскіх адносін, руска-турэцкіх і руска-персідскіх войн XIX стагоддзя і да сённяшніх падзей. Адна з залаў прысвечана Вялікай Айчыннай вайне і ролі Армянскай ССР у барацьбе з фашызмам.
Склад Упраўленне, 1-ы мотастралковы батальён, 2-і мотастралковы батальён, 3-і мотастралковы батальён, танкавы батальён, 1-ы самаходна-артылерыйскі дывізіён, 2-і самаходна-артылерыйскі дывізіён, рэактыўны артылерыйскі дывізіён, супрацьтанкавы артылерыйскі дывізіён, зенітны ракетны дывізіён, зенітны ракетна-артылерыйскі дывізіён, разведвальны батальён, інжынерна-сапёрны батальён, батальён кіравання (сувязі), рамонтна-аднаўленчы батальён, батальён матэрыяльнага забеспячэння, стралковая рота (снайпераў), рота БЛА, рота РХБЗ, рота РЭБ, батарэя кіравання і артылерыйскай разведкі (начальніка артылерыі), узвод кіравання і радыёлакацыйнай разведкі (начальніка супрацьпаветранай абароны), узвод кіравання (начальніка разведвальнага аддзялення), каменданцкая рота, медыцынская рота, узвод інструктараў, узвод трэнажораў, палігон, аркестр.
Таксама ў падпарадкаванні базы: 988-ы зенітны ракетны полк, в/ч 81594 (г. Гюмры) 3624-я авіяцыйная база, в/ч 63530 (г. Ерэван, аэрапорт Эрэбуні) Рэактыўная артылерыйская батарэя (РСЗА 9К58 «Смерч») (439-я рэабр). Ракетная батарэя (АТРК 9К720 «Іскандэр-М») (1-я рбр, у/г 31853). Разведвальная рота кіравання (вайскоўцы 10-й і 22-й брыгад СпП). Ваенны шпіталь (Ерэван). Ваенны шпіталь (Гюмры).
Крыніцы
Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Расіі Катэгорыя:Расійская ваенная прысутнасць за мяжой