Аляксандр Леанідавіч Яншын (28 сакавіка 1911, — , ) — расійскі вучоны-геолаг, акадэмік АН СССР (1958). Віцэ-прэзідэнт АН СССР (1982—1988), адзін з заснавальнікаў Сібірскага аддзялення АН СССР і Інстытута геалогіі і геафізікі СА АН СССР. Дырэктар Інстытута літасферы АН СССР (1982—1989), прэзідэнт МТВП (1967—1999). Герой Сацыялістычнай Працы, лаўрэат дзвюх Дзяржаўных прэмій СССР.
Біяграфія У 1928 годзе паступіў на геалагічнае аддзяленне Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, адкуль праз два гады перайшоў у Маскоўскі геолагаразведачны інстытут.
З 1 мая 1936 г. працаваў супрацоўнікам Геалагічнага інстытута АН СССР, неўзабаве аб’яднанага ў Інстытут геалагічных навук (ІГН АН СССР). Займаў пасаду загадчыка аддзела рэгіянальнай тэктонікі.
У 1937 годзе прысуджана вучоная ступень кандыдата геолага-мінералагічных навук без абароны дысертацыі.
У 1944 годзе за паспяховае выкананне заданняў урада СССР быў узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.
У 1952 годзе абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені доктара геолага-мінералагічных навук па тэме «Геалогія Паўночнага Прыаралья», выдадзеную ў 1953 годзе ў выглядзе манаграфіі пад назвай «Геалогія Паўночнага Прыаралья. Стратыграфія і гісторыя геалагічнага развіцця».
Першым буйным навуковым дасягненнем А. Л. Яншына сталі даследаванні стратыграфіі, тэктонікі і геамарфалогіі Паўночнага Прыаралья (1953).
Пасля абрання сапраўдным членам АН СССР у 1958 годзе ў цэнтры навуковых інтарэсаў А. Л. Яншына апынулася Сібір, ім былі распрацаваны тэарэтычныя асновы і ініцыяваны пошукі калійных соляў і фасфарытаў ва Усходняй Сібіры і Манголіі.
У 1978 годзе А. Л. Яншын атрымаў Дзяржаўную прэмію СССР за 15-томную працу «Гісторыя развіцця рэльефу Сібіры і Далёкага Усходу», створаную групай аўтараў пад яго кіраўніцтвам. З’яўляўся старшынёй і чальцом шматлікіх навуковых рад, камісій і камітэтаў, быў адным з заснавальнікаў Сібірскага аддзялення РАН і Інстытута праблем нафты і газу СА РАН.
У 1982 годзе абраны віцэ-прэзідэнтам Акадэміі навук СССР і стаў дырэктарам Інстытута літасферы, пераехаў у Маскву.
Прымаў актыўны ўдзел у шматлікіх важных праектах, звязаных з пытаннямі экалогіі. Уваходзіў у склад шэрагу камісій, займаючы актыўную грамадзянскую пазіцыю і падрыхтаваў тэарэтычна абгрунтаваныя пярэчанні, якія паўплывалі на рашэнні па рэалізацыі многіх экалагічна спрэчных праектаў індустрыялізацыі і пераўтварэнні прыроды: праекта «павароту рэк», будаўніцтва канала Волга-Чаграй, будаўніцтвы Крымскай АЭС і інш.
У сярэдзіне 1980-х у сувязі з абмеркаваннем праекта «павароту рэк» стаў кіраўніком навукова-экспертнай камісіі «Аб павышэнні эфектыўнасці меліярацыі глеб у сельскай гаспадарцы» (так званая «камісія Яншына»), якая на працягу некалькіх гадоў была экалагічным цэнтрам краіны і аказала вырашальны ўплыў на адмову кіраўніцтва СССР ад праекта.
У 1992 годзе падпісаў «Папярэджанне навукоўцаў свету чалавецтву».
Катэгорыя:Геолагі Расіі