Стэфан Мар'ян Стршэменскі (; ) — прафесійны вайсковец, кавалерыст, брыгадны генерал Войска Польскага, кавалер ордэна Virtuti Militari.

Біяграфія Стэфан Мар'ян Стржэменскі нарадзіўся 14 сакавіка 1885 года ў маёнтку Лесна Сейнскага павета ў сям'і паўстанца 1863 Браніслава і Марыі Геральд-Выжыцкай . Ён паступіў у кадэцкі корпус у Полацку. У 1905 годзе скончыў Афіцэрскую кавалерыйскую школу ў Елісаветградзе атрымаўшы званне карнета. Затым служыў у 16-м драгунскім палку на Каўказе, а падчас Першай сусветнай вайны — на нямецкім, аўстрыйскім і турэцкім франтах. У 1916 годзе быў павышаны да капітана . Затым знаходзіўся ў складзе расійскіх экспедыцыйных сіл, якія былі накіраваны праз Персію на сувязь з англійскімі войскамі ў Багдадзе і Кут-эль-Амары.

У лістападзе 1917 года ён стаў камандзірам 6-га эскадрону ў 3-м палку ўланаў у 1-м Польскім корпусе пад камандаваннем генерала Юзэфа Доўбар-Мусніцкага. Пасля раззбраення корпуса немцамі ў маі/чэрвені 1918 года ён прыбыў у Варшаву з большасцю яго салдат. Там, 13 кастрычніка 1918 года, у сваёй кватэры на вуліцы Маршалкоўскай ён пачаў арганізоўваць 3-ці полк уланаў (Сілезкі). Ён камандаваў палком да 16 ліпеня 1920 года. Тым часам ён дэпутаваў Палескі фронт (23 красавіка — 2 мая 1919 года), камандаваў Пінскай і Слуцкай групамі, а таксама групай у 2-й кавалерыйскай брыгадзе генерала Костэцкага і камандаваў 2-й кавалерыйскай брыгадай (18 сакавіка — 15 красавіка 1920 года). 17 ліпеня 1920 года ён прыняў камандаванне 3-й кавалерыйскай брыгадай, а 7 верасня — 2-й кавалерыйскай брыгадай . Камандаваў гэтым буйным кавалерыйскім падраздзяленнем да снежня 1920 года.

У маі 1921 года ён прыняў камандаванне 8-й кавалерыйскай брыгадай у Беластоку. 3 мая 1922 г. яму было прысвоена званне палкоўніка са старшынствам, якое дзейнічала з 1 чэрвеня 1919 года, і 25-я пасада ў корпусе кавалерыйскіх афіцэраў. 1 чэрвеня 1924 г. ён быў прызначаны камандзірам 12-й кавалерыйскай брыгады ў Астраленцы. 14 верасня 1926 года ён быў пераведзены на пасаду камандзіра 1-й кавалерыйскай брыгады ў Варшаве. З 11 лістапада 1926 года ён адначасова выконваў абавязкі камандзіра 2-й кавалерыйскай дывізіі ў Варшаве. 6 лістапада 1930 года ён прыняў ад дыпламаванага палкоўніка Баляслава Венявы-Длугашоўскага абавязкі камандзіра варшаўскага гарнізона і пляца. 30 лістапада 1932 г. ён выйшаў у адстаўку. 26 студзеня 1933 года яму было прысвоена званне брыгаднага генерала са старшынством з 30 лістапада 1932 года і 1 ранг у генеральскім корпусе.

У сярэдзіне красавіка 1933 года ён адправіўся ў Бразілію ў якасці прадстаўніка Галоўнай рады польскай Марской і Каланіяльнай Лігі з задачай вывучыць магчымасці для паселішчаў, асабліва ў штаце Парана. Пасля некалькіх месяцаў знаходжання там ён прадставіў два праекты паселішчаў. 7 чэрвеня 1934 года ён падпісаў пагадненне з урадам Параны аб куплі 7000 гектараў зямлі ў басейне ракі Івай. Паселішча «Морская Воля» было створана на тэрыторыі былога індзейскай рэзервацыі. Аднак яго дзейнасць была раскрытыкавана Міністэрствам замежных спраў. Яго абвінавацілі ў тым, што ён ня ўлічыў сацыяльна-палітычныя рэаліі Параны і фінансавыя і арганізацыйныя магчымасці Лігі, у правакацыі антыпольскай прэс-кампаніі і ў тым, што не ўзгадніў свае дзеянні з генеральным консулам Польшчы ў Курытыбе. Прапановы Міністэрства замежных спраў адклікаць яго з Бразіліі былі праігнараваны Лігай, і ён працягнуў сваю дзейнасць.

12 верасня 1939 года, падчас Вераснёўскай кампаніі, па просьбе міністра ваенных спраў ён прыняў камандаванне групай «Дубна», якой было даручана падрыхтаваць абарону ўздоўж ракі Іква (басейн Прыпяці ) у раёне Дубна, пры дапамозе імправізаваных малых пададдзелаў з рэзервовых цэнтраў. 18 верасня ён павёў групу ў марш на Львоў . 21 верасня ён паспяхова правёў бой супраць асобнага падраздзялення нямецкай 4-й лёгкай дывізіі . 24 верасня, пасля баёў каля Равы-Рускай супраць нямецкай 2-й танкавай дывізіі, група капітулявала, але ён пазбег палону і дабраўся да Румыніі, дзе быў інтэрнаваны ў лагеры ў Бэіле-Геркулане .

У лютым 1941 года яго перавезлі ў Трэці рэйх і зняволілі ў Офлагу. Выжыў. Пасля вайны ён пасяліўся ў Вялікабрытаніі. Памёр 31 ліпеня 1955 года ў Перносе, Уэльс. Пахаваны на могілках Пулхелі .

Ордэны і ўзнагароды

Сярэбраны крыж Ваеннага ордэна Virtuti Militari № 5021 (1921) Крыж Незалежнасці (20 ліпеня 1932 г.) Афіцэрскі крыж Ордэна Адраджэння Польшчы (8 лістапада 1930 г.) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Рыцарскі крыж Ордэна Адраджэння Польшчы Крыж Харобрых (чатыры разы) Залаты Крыж Заслугі (10 лістапада 1928 г.) Памятны медаль вайны 1918–1921 гг. Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці Памятны знак 3-га палка ўланаў Камандор Ордэна Зоркі Румыніі ( Каралеўства Румынія ) Камандор ордэна Святога Савы ( Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў ) Кавалер Ордэна Ганаровага легіёна ( Французская Трэцяя Рэспубліка ) Медаль Перамогі («Médaille Interalliée») – 1925

Бібліяграфія

Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922. Bohdan Dobrzyński, Zarys historii wojennej 3-go Pułku Ułanów, Warszawa 1929. Tadeusz Białas, Liga Morska i Kolonialna 1930–1939, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1983, , s. 197–200, 203. Ludwik Głowacki, Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939, Wydawnictwo Lubelskie, wyd. II, Warszawa 1986, , s. 221, 368. Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione, s. 171. Cezary Leżeński i Lesław Kukawski, O kawalerii polskiej XX wieku, Zakład Naukowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 1991, , s. 41. HenrykH. Wielecki HenrykH., RudolfR. Sieradzki RudolfR., Wojsko Polskie 1921–1939. Organizacja i odznaki kawalerii, Warszawa: Wydawnictwo CREAR, 1992, ISBN 83-900345-0-7, OCLC 834075857 . PiotrP. Stawecki PiotrP., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939, Warszawa: „Bellona”, 1994, s. 320–321, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159 .

Крыніцы

Катэгорыя:Удзельнікі абароны Польшчы ў 1939 годзе Катэгорыя:Кавалеры Крыжа Незалежнасці Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага кадэцкага корпуса