ВасілёкВасілёк // , або валошка (Centaurea) — род травяністых раслін сямейства .Лекарственные растения и и их применение. Изд. 5-5, перераб. и доп. «Наука и техника». Мн., 1974. 592 с. с ил. (АН БССР. Ин-т эксперим. ботаники им. В. Ф. Купревича)
Паходжанне назвы
Лацінская назва роду паходзіць ад імя міфічнай істоты кентаўра Хірона, які лічыўся адным з лепшых лекараў. Па іншай версіі, гэтая назва, якая было ў карыстанні яшчэ пры Гіпакраце, ўтворана ад — калоць і — бык і азначае «які коле быкоў».Черепанов С. К., Цвелёв Н. Н., Клоков М. В., Сосновский Д. И. Род 1624. Василёк — Centaurea // Флора СССР. В 30-ти томах / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Редакторы тома Е. Г. Бобров и С. К. Черепанов. — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1963. — Т. XXVIII. — С. 370—579. — 653 с. — 2200 экз.
Паколькі з пункту гледжання Міжнароднага кодэкса батанічнай наменклатуры назвы раслін, апублікаваныя да 1 мая 1753 года, не лічацца сапраўды апублікаванымі, Ліней фармальна з’яўляецца аўтарам гэтай назвы і навуковая назва роду запісваецца як .
Апісанне Сцяблы прамастойныя, прыўзнятыя або ляжачыя, зрэдку сцябла зусім няма, ёсць формы тыпу «перакаці-поле». Лісце чаргаванае, суцэльнае або перыста-рассечанае. Кветкі рознага колеру, у кошыках. Сярэдзінныя кветкі трубчастыя або трубчаста-лейкападобныя, двухполыя, краявыя — лейкападобныя. Кошыкі мала- або шматкветныя, адзіночныя ці па некалькі ва канцах парасткаў. Абгортка кветкавых кошыкаў (важная сістэматычная прыкмета) ад шарападобнай да кароткацыліндрычнай, з шматлініх чарапіцападобна размешчаных лісцікаў, на канцы якіх калючкі ці прыдаткі. Ложа кошыкаў са шчацінкамі. Плод — часцей апушаная, з чубком сямянка.
Арэал і біялогія Вядома сотні відаў, пашыраных у Еўразіі, Паўночнай Афрыцы і Паўночнай Амерыцы, Аўстраліі (1 від).
Большасць відаў гэтага роду мае паўднёва-еўрапейскае паходжанне, сустракаецца амаль усюды ў Еўропе сярод пасеваў, асабліва ў жыце. У Беларусі 11 відаў: , , , , , , , , , , . Растуць у лясах, на лугах, у хмызняках, пасевах, на пясчаных мясцінах, пустках і ўздоўж дарог. Цвітуць у чэрвені-верасніВасилёк .
Значэнне і ўжыванне
Васількі з’яўляюцца меданосамі, а таксама часта выкарыстоўваюцца як дэкаратыўныя расліны.
У медыцыне выкарыстоўваецца , яго кветкі валодаюць мачагонным дзеяннем, прымяняюцца пры ацёках, звязаных з хваробамі нырак.
Васількі выкарыстоўваюцца ў касметыцы.
Класіфікацыя thumb| Налічваецца 350—500 відаў васілька. Некаторыя з іх:
Centaurea albonitens Centaurea americana Centaurea aspera Centaurea atacamensis Centaurea ×aurata Centaurea calcitrapa Centaurea cineraria Centaurea collina
Centaurea debeauxii Centaurea depressa
Centaurea glaberrima Centaurea gymnocarpa
Centaurea imperialis
. Centaurea margaritalba Centaurea melitensis
Centaurea ×moncktonii Centaurea montana Centaurea nigra Centaurea nigrescens
Centaurea pallescens
Centaurea ragusina Centaurea rothrockii Centaurea rutifolia .
Centaurea sulphurea Centaurea transalpina Centaurea triumfettii Centaurea uniflora Centaurea verbascifolia Centaurea virgata
Сімволіка З 1968 года васілёк сіні з’яўляецца нацыянальнай кветкай Эстоніі.
Галерэя
Літаратура
Киселевский А. И. Латино-русско-белорусский ботанический словарь / А. И. Киселевский. — Минск: Наука и техника, 1967. — 159 с. Лекарственные растения и и их применение. Изд. 5-5, перераб. и доп. «Наука и техника». — Мн., 1974. 592 с. с ил. (АН БССР. Ин-т эксперим. ботаники им. В. Ф. Купревича)
Спасылкі