Мухамор чырвоны, Мухамора звычайная (Amanita muscaria) — ядавіты псіхаактыўны грыб рода Мухамор (Amanita) парадка Agaricales (Agaricales), адносіцца да базідыяміцэтаў.
Назвы У шматлікіх еўрапейскіх мовах назва гэтага грыба адбываецца ад старадаўняга яго спосабу прымянення — у якасці сродку супраць мух (, , ), лацінскі відавы эпитет тоже происходит от слова «муха» (). У славянскіх мовах слова «мухамор» (, , и др.) стала назвай рода Amanita.
Навуковыя сінонімы:
Апісанне thumb|Мухамор
Капялюшык памерам ад 5 да 20 смЛекарственные растения и и их применение. Изд. 5-5, перераб. и доп. «Наука и техника». Мн., 1974. 592 с. с ил. (АН БССР. Ин-т эксперим. ботаники им. В. Ф. Купревича). Форма яго ў пачатку паўшарападобная, затым раскрываецца да плоскай. Скурка ярка-чырвоная, рознай гушчыні колеру, бліскучая, усеяная белымі барадаўчатая шматкамі, па краях расчыненых капялюшыкаў бывае прыкметная штрыхаватасць.
Мякаць белая, пад скуркай светла-аранжавая або светла-жоўтая, без паху, з саладкаватым густам.
Пласцінкі шырынёй 0,8-1,2 см, белыя або крэмавыя, частыя, свабодныя, маюцца шматлікія прамежкавыя пласцінкі.
Ножка цыліндрычная, вышынёй 8-20 і дыяметрам 1-2,5 см, белая або жаўтлявая, з клубнепадобна-патоўшчаным аснаваннем, у спелых грыбоў полая.
Рэшткі пакрываў. Шматкі на скурцы капялюшыка ватовыя, белыя, могуць адпадаць. Плёнчатыя колцы ў верхняй частцы ножкі, якія звісаюць, устойлівыя, бакі часта няроўныя, верхняя паверхня часам злёгку рубчатая. Вольва прырослая, шматслаёвая, вельмі далікатная, мае выгляд некалькіх колцаў з бялёсых бародавак каля аснавання ножкі.
Споравы парашок бялёсы, споры 9 × 6,5 мкм, эліпсаідальныя, гладкія.
Зменлівасць Колер скуркі можа быць розных адценняў ад памяранцава-чырвонага да ярка-чырвонага, з узростам святлее. У маладых грыбоў шматкі на плешцы адсутнічаюць рэдка, у старых могуць змыцца дажджом. Пласцінкі часам набываюць светла-жоўты адценне.
На паўночным усходзе Паўночнай Амерыкі распаўсюджаная форма з больш светлым жоўтым або жоўта-аранжавым капялюшыкам.
Экалогія і распаўсюджванне Расце на кіслых глебах, звычайны грыб у лясах умеранага клімату Паўночнага паўшар'я, у горах сустракаецца да верхняй мяжы лесу. У Расіі і Беларусі распаўсюджаны паўсюдна ў у розных лясных насаджэннях.
Сезон: лета — восень.
Варыяцыі
Хімічны склад 50px|left Мухамор чырвоны вядомы галюцынагеннымі ўласцівасцямі, дзякуючы яго галоўнаму псіхаактыўнаму кампаненту — мусцымолу. Мухамор чырвоны выкарыстоўваўся як ап'яняльнае рэчыва і лекавая расліна у Сібіры і меў рэлігійнае значэнне ў мясцовай культуры.
У пладовых целах мухамора ўтрымліваецца антыбіятычнае рэчыва мускаруфін — вытворнае поліпоравай кіслаты, якая адрозніваецца проціпухліннымі ўласцівасцяміШиврина А. Н. Биологически активные вещества высших грибов — М., 1965.
Галерэя
Крыніцы
Літаратура Грыбы і грыбная кулінарыя: папулярны энцыклапедычны даведнік / Г. Сяржаніна, І. Яшкін. — Мінск: Беларуская асацыяцыя кулінараў, 2005. — 387 с. — ISBN 985-6081-34-3.
Спасылкі Таксанамія і ілюстрацыі на сайце www.mycobank.org
Катэгорыя:Мухамор Катэгорыя:Ядавітыя грыбы