Еўропа геаграфічна абмежавана Арктыкай і Атлантычным акіянам, Міжземным і Чорным морамі, гарамі Каўказ і Урал. Па гістарычных і культурных прычынах геапалітычныя межы на кантыненце значна шырэйшыя і ахопліваюць вобласці Азіі (Расія, Турцыя, Кіпр, Каўказ), Афрыкі (іспанскія валоданні), Арктыкі (уладанні Расіі і Нарвегіі) і Паўночнай Амерыкі (уладанні Даніі).
Еўропа палітычна падзелена на каля 50 незалежных краін, 6 непрызнаных краін і шэраг тэрыторый з асаблівым статусам. Па форме дзяржаўнага ладу на кантыненце ёсць 5 федэрацый і адна канфедэрацыя, у адпаведнасці з формай праўлення — 38 рэспублік і 12 манархій.
Усе краіны на кантыненце з’яўляюцца членамі Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе, Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (за выключэннем Ватыкана), Савета Еўропы (за выключэннем Беларусі). 27 членаў Еўрапейскага Саюза, 8 краін з’яўляюцца афіцыйнымі кандыдатамі на членства ў ЕС.
Незалежныя дзяржавы Краіны Еўропы, якія маюць арганізаваны ўрад і якія валодаюць унутраным і знешнім суверэнітэтам. Назва Афіцыйная назва Плошча Насельніцтва Сталіца Дзяржаўны лад Членства ў ЕС Рэспубліка Аўстрыя км² Вена Парламенцкая рэспубліка, федэрацыя член ЕС Рэспубліка Албанія км² Тырана Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС Княства Андора км² Андора-ла-Велья Парламенцкае княства - АрменіяАрменія геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але культурна і палітычна яе адносяць да еўрапейскіх краін. Рэспубліка Арменія км² Ерэван Парламенцкая рэспубліка - Азербайджан Рэспубліка Азербайджан км² Баку Прэзідэнцкая рэспубліка - Рэспубліка Беларусь км² Мінск Прэзідэнцкая рэспубліка - Каралеўства Бельгія км² Брусель Канстытуцыйная манархія, федэрацыя член ЕС Боснія і Герцагавіна км² Сараева Федэральная рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС Балгарыя Рэспубліка Балгарыя км² Сафія Парламенцкая рэспубліка член ЕС ВатыканВатыкан не з’яўляецца членам ААН, але ён прызнаны суверэннай дзяржавай. Горад-дзяржава Ватыкан км² - Абсалютная тэакратычная манархія - Вялікабрытанія: без яе ўладанняў па-за Еўропай. Злучанае каралеўства Вялікабрытанія і Паўночная Ірландыя км² Лондан Канстытуцыйная монархия - Федэратыўная рэспубліка Германія км² Берлін Парламенцкая рэспубліка, федэрацыя член ЕС Грузія Грузія км² Тбілісі Парламенцкая рэспубліка - Грэцыя: уключна з Рэспублікай Афон. Грэчаская рэспубліка км² Афіны Парламенцкая рэспубліка член ЕС Данія: без аўтаномнай тэрыторыі Фарэрскія астравы і Грэнландыі. Каралеўства Данія км² Капенгаген Канстытуцыйная манархія член ЕС Рэспубліка Эстонія км² Талін Парламенцкая рэспубліка член ЕС Ірландыя км² Дублін Парламенцкая рэспубліка член ЕС Рэспубліка Ісландыя км² Рэйк’явік Парламенцкая рэспубліка - Каралеўства Іспанія км² Мадрыд Канстытуцыйная манархія член ЕС Італьянская рэспубліка км² Рым Парламенцкая рэспубліка член ЕС Казахстан90 % тэрыторыі Казахстана знаходзіцца ў Азіі. Рэспубліка Казахстан км² Астана Прэзідэнцкая рэспубліка - Кіпр геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але культурна і палітычна яго адносяць да еўрапейскіх краін. Рэспубліка Кіпр км² Нікасія Прэзідэнцкая рэспубліка член ЕС Рэспубліка Латвія км² Рыга Парламенцкая рэспубліка член ЕС Рэспубліка Літва км² Вільнюс Парламенцкая рэспубліка член ЕС Ліхтэнштэйн Княства Ліхтенштэйн км² Вадуц Канстытуцыйная манархія - Вялікае герцагства Люксембург км² Люксембург Канстытуцыйная манархія член ЕС Рэспубліка Паўночная Македонія км² Скоп’е Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС Рэспубліка Мальта км² Валета Парламенцкая рэспубліка член ЕС Рэспубліка Малдова км² Кішынёў Паўпрэзідэнцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС Манака Княства Манака км² Манака Канстытуцыйная манархія - Каралеўства Нідэрланды км² Амстэрдам Канстытуцыйная манархія член ЕС Каралеўства Нарвегія км² Осла Канстытуцыйная манархія - Рэспубліка Польшча км² Варшава Парламенцкая рэспубліка член ЕС Партугальская Рэспубліка км² Лісабон Парламенцкая рэспубліка член ЕС Румынія км² Бухарэст Парламенцкая рэспубліка член ЕС Расія геаграфічна знаходзіцца ў Азіі і Еўропе, але культурна і палітычна яе адносяць да еўрапейскіх краін. Расійская Федэрацыя км² Масква Прэзідэнцкая рэспубліка, федэрацыя - Сан-Марына Рэспубліка Сан-Марына км² Сан-Марына Парламенцкая рэспубліка - Славацкая Рэспубліка км² Братыслава Парламенцкая рэспубліка член ЕС Рэспубліка Славенія км² Любляна Парламенцкая рэспубліка член ЕС Сербія: уключаючы Ваяводзіну і Косава. Рэспубліка Сербія км² Бялград Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС Турцыя97 % тэрыторыі Турцыі знаходзіцца ў Азіі. Рэспубліка Турцыя км² Анкара Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС Украіна: уключаючы АРК. Украіна км² Кіеў Прэзідэнцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС Венгерская Рэспубліка км² Будапешт Парламенцкая рэспубліка член ЕС Рэспубліка Фінляндыя км² Хельсінкі Парламенцкая рэспубліка член ЕС Французская Рэспубліка км² Парыж Паўпрэзідэнцкая Рэспубліка член ЕС Рэспубліка Харватыя км² Заграб Парламенцкая рэспубліка член ЕС Рэспубліка Чарнагорыя км² Падгорыца Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС Чэшская Рэспубліка км² Прага Парламенцкая рэспубліка член ЕС Каралеўства Швецыя км² Стакгольм Канстытуцыйная манархія член ЕС Швейцарская канфедэрацыя км² Берн Парламенцкая рэспубліка, федэрацыя -
Непрызнаныя ці часткова прызнаныя дзяржавы Назва Афіцыйная назва Плошча Насельніцтва Сталіца Дзяржаўны лад Фактычнае знаходжанне і палітычны статус Абхазія Рэспубліка Абхазія км² Сухумі Прэзідэнцкая рэспубліка Суверэнітэт прызнан 4 краінамі, юрыдычна — аўтаномія ў складзе Грузіі. Рэспубліка Косава км² Прышціна Парламенцкая рэспубліка Суверэнітэт прызнаны 84 краінамі. Паводле іншых краін — аўтаномная тэрыторыя ў Сербіі ў кіраванні ААН. Мальтыйскі ордэн Суверэнны Ваенны Ордэн Гаспітальераў Святога Іаана Іерусалімскага Родаса і Мальты км² - - каталічны ордэн са спецыяльным статусам Мае статус пастаяннага назіральніка пры ААН. Падтрымлівае рэгулярныя дыпламатычныя адносіны са 105 краінамі. Нагорна-Карабахская РэспублікаНагорны Карабах геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але гістарычна і палітычна яго адносяць да еўрапейскіх краін. Нагорна-Карабахская Рэспубліка км² Сцепанакерт Прэзідэнцкая рэспубліка Непрызнаная дзяржава, юрыдычна — аўтаномія ў складзе Азербайджана. Рэспубліка фактычна спыніла існаванне 28 верасня 2023 г.Nagorno-Karabakh Republic will cease to exist from Jan 1 2024 — Nagorno-Karabakh authorities Прыднястроўе Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка км² Ціраспаль Прэзідэнцкая рэспубліка Непрызнаная дзяржава, юрыдычна — аўтаномія ў складзе Малдовы. Паўночны КіпрТРПК геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але культурна і палітычна яе адносяць да еўрапейскіх краін. Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра км² Нікасія Прэзідэнцкая рэспубліка Суверэнітэт прызнаны толькі Турцыяй, астатнія краіны лічаць яе часткай Кіпра. Паўднёвая Асеція Рэспубліка Паўднёвая Асеція км² Цхінвалі Прэзідэнцкая рэспубліка Суверэнітэт прызнан 4 краінамі, юрыдычна — аўтаномія ў складзе Грузіі.
Тэрыторыі з асаблівым статусам Спіс залежных тэрыторый (з самакіраваннем або без яго), рэспублік і рэгіёнаў, якія маюць статус аўтаномій, і іншых абласцей з асаблівым статусам у геапалітычных межах Еўропы. Спіс не ўключае акругі Расіі, якія цалкам знаходзяцца ў Азіі. Не ўваходзяць федэральныя землі Аўстрыі, федэральныя землі Германіі і кантоны Швейцарыі, таму што яны не маюць статусу аўтаномій. У спіс не ўключаны аўтаномныя супольнасці і гараі Іспаніі, бо зараз усе раёны і два спецыяльныя гарады ў Іспаніі маюць аўтаномію і роўныя адзін аднаму, а гэта значыць, што Іспанія з’яўляецца дэ-факта федэрацыяй.
Назва Афіцыйная назва Плошча Насельніцтва Сталіца Статус Аджарыя Аджарская Аўтаномная Рэспубліка км² Батумі Аўтаномія ў складзе Грузіі Адыгея Адыгейская Рэспубліка км² Майкоп Суб’ект Расійскай Федэрацыі Акратыры і Дэкелія Акратыры і Дэкелія км² - Брытанскія ваенныя базы Англія Англія км² Лондан Краіна ў складзе Вялікабрытаніі Афон Манаская Рэспубліка Святая Гара км² Кар'е Тэрыторыя са спецыяльным статусам у Грэцыі Башкартастан Рэспубліка Башкартастан км² Уфа Суб’ект Расійскай Федэрацыі Вале-д’Аоста Аўтаномны рэгіён Вале-д’Аоста км² Аоста Аўтаномія ў складзе Італіі Валонія Валонская правінцыя км² Намюр Састаўны рэгіён Бельгіі Ваяводзіна Аўтаномны край Ваяводзіна км² Нові Сад Аўтаномія ў складзе Сербіі Гагаузія Аб’яднаная аўтаномная тэрыторыя Гагаузія км² Камрат Аўтаномія ў складзе Малдовы Гібралтар Гібралтар км² Гібралтар Заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі Гернсі Востраў Гернсі км² Сент-Пітэр-Порт Тэрыторыя пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны Дагестан Рэспубліка Дагестан км² Махачкала Суб’ект Расійскай Федэрацыі Джэрсі Востраў Джэрсі км² Сент-Хельер Тэрыторыя пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны Інгушэція Рэспубліка Інгушэція км² Магас Суб’ект Расійскай Федэрацыі Кабардзіна-Балкарыя Кабардзіна-Балкарская Рэспубліка км² НальчыкСуб’ект Расійскай Федэрацыі Калмыкія Рэспубліка Калмыкія км² Эліста Суб’ект Расійскай Федэрацыі Карачаева-Чаркесія Рэспубліка Карачаева-Чаркесія км² Чаркеск Суб’ект Расійскай Федэрацыі Карэлія Рэспубліка Карэлія км² Петразаводск Суб’ект Расійскай ФедэрацыіКомі Рэспубліка Комі км² Сыктыўкар Суб’ект Расійскай Федэрацыі Крым Аўтаномная Рэспубліка Крым км² Сімферопаль Аўтаномная рэспубліка ў складзе Украіны Мадэйра Востраў Мадэйра км² Фуншал Аўтаномія ў складзе Партугаліі Мэн Востраў Мэн км² Дуглас Тэрыторыя пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны Марый Эл Рэспубліка Марый Эл км² Іашкар-Ала Суб’ект Расійскай Федэрацыі Мардовія Рэспубліка Мардовія км² Саранск Суб’ект Расійскай Федэрацыі Нахічаван Нахічаванская Аўтаномная Рэспубліка км² Нахічаван Аўтаномія ў складзе Азербайджана Ненецкая аўтаномная акруга Ненецкая аўтаномная акруга км² Нар’ян-Мар Суб’ект Расійскай Федэрацыі Аландскія астравы км² Марыехамн Аўтаномія ў складзе Фінляндыі Сардзінія Аўтаномны рэгіён Сардзінія км² Кальяры Аўтаномія ў складзе Італіі Паўночная Ірландыя Паўночная Ірландыя км² Белфаст Краіна ў складзе Вялікабрытаніі Паўночная Асеція Рэспубліка Паўночная Асеція — Аланія км² Уладзікаўказ Суб’ект Расійскай Федэрацыі Сіцылія Аўтаномны рэгіён Сіцылія км² Палерма Аўтаномія ў складзе Італіі Рэспубліка Сербская Рэспубліка Сербская км² Баня-Лука Састаўная частка Босніі і Герцагавіны Татарстан Рэспубліка Татарстан км² Казань Суб’ект Расійскай Федэрацыі Трэнціна-Альта-Адыджэ Аўтаномны рэгіён Трэнціна-Альта-Адыджэ км² Трэнта Аўтаномія ў складзе Італіі Удмуртыя Удмурцкая Рэспубліка км² Іжэўск Суб’ект Расійскай Федэрацыі Уэльс Уэльс км² Кардыф Краіна ў складзе Вялікабрытаніі Фарэрскія астравы км² Торсхаўн Аўтаномія ў складзе Даніі Фрыулі-Венецыя-Джулія Аўтаномны рэгіён Фрыулі-Венецыя-Джулія км² Трыест Аўтаномія ў складзе Італіі Федэрацыя Босніі і Герцагавіны Федэрацыя Босніі і Герцагавіны км² Сараева Састаўная частка Босніі і Герцагавіны Фламандскі рэгіён Фламандскі рэгіён км² Брусель Састаўны рэгіён Бельгіі Чачня Чачэнская Рэспубліка км² Грозны Суб’ект Расійскай Федэрацыі Чувашыя Чувашская Рэспубліка км² Чэбаксары Суб’ект Расійскай Федэрацыі Шатландыя Шатландыя км² Эдынбург Краіна ў складзе Вялікабрытаніі Шпіцберген Шпіцберген км² Лонгір Спецыяльная тэрыторыя Нарвегіі
Спасылкі Афіцыйны сайт Еўрапейскага саюза (даступны і на іншых мовах ЕС) Афіцыйны сайт Савета Еўропы Афіцыйны сайт АБСЕ
Катэгорыя:Спісы краін Катэгорыя:Еўропа Катэгорыя:Спісы:Еўропа