Нарсіс Мантурыёль-і-Эстарыёль (; , Фігерас — , Сан-Марці-да-Прубансалс, цяпер раён Барселоны) — каталонскі і іспанскі інжынер, вынаходнік, мастак і інтэлектуал.
Навуковая дзейнасць Нарсіс Мантурыёль быў канструктарам першых падводных лодак з рухавіком унутранага згарання. Падводныя лодкі «Ictíneo I» і «Ictíneo II» былі першымі поўнафункцыянальнымі субмарынамі, якія не мелі аварый падчас плавання.
Ідэя пабудаваць сваю першую падводную лодку прыйшла да Нарсіса Мантурыёля ў 1857 годзе, калі ён, назіраючы за працай зборшчыкаў каралаў, стаў сведкам гібелі аднаго з рабочых. Вярнуўшыся пасля гэтага выпадку ў Барселону, Нарсіс Мантурыёль заснаваў кампанію «Monturiol, Font, Altadill y Cia», якая ўзяла на сябе выдаткі па будаўніцтве падводнай лодкі.
Лодка «Ictíneo I» была выпрабаваная ў порце Барселоны ў верасні 1859 года, а лодка «Ictíneo II» — 20 мая 1865 года. Глыбіня, на якую апускаліся лодкі, склала 20 і 30 метраў адпаведна.
Нарсіс Мантурыёль таксама вынайшаў метад капіявання лістоў, метад бесперапыннага друку, хуткасную гармату, адмысловы метад захавання мяса, механізм для вырабу цыгарэт і іншае.
Позняе жыццё
У 1868 годзе Мантурыёль вярнуўся ў палітычнае жыццё. Ён быў дэпутатам Устаноўчага сходу Першай Іспанскай рэспублікі (1873), і неўзабаве пасля гэтага стаў дырэктарам Fabrica Nacional del Timbre (Нацыянальны завод марак) у Мадрыдзе на працягу некалькіх месяцаў, дзе ён рэалізаваў працэс паскарэння вытворчасці клейкай паперы.
Мантурыёль памёр у 1885 годзе, у Сан-Марці-да-Прубансалсе, цяпер прыгарадзе Барселоны.
Спадчына
Ні адна іншая падводная лодка не выкарыстоўвала анаэробную рухальную сістэму да 1940 года, калі нямецкі флот выпрабоўваў сістэмы з выкарыстаннем тых жа прынцыпаў на эксперыментальнай падводнай лодцы V-80, а затым на тыпе XVII падводных лодак. Праблема незалежнага руху паветра было нарэшце вырашана з будаўніцтвам першай атамнай падводнай лодкі, на USS Nautilus.
У яго ёсць два помнікі: адзін у Барселоне (Avinguda Diagonal — Карэра Жыроны) і іншыя ў канцы бульвара Рамбла ў Фігерасе, яго родным горадзе, больш вядомы для іншага Фігерэнса, Сальвадора Далі.
Літаратура
VALLÈS, Carles: Diccionari de l’Alt Empordà. Figueres: Art-3, 1984, 386 p., ISBN 84-85874-17-10 Monturiol, a forgotten submariner; by Thomas Holian in Undersea Warfare The Story of the Man who gave the World the Submarine Critic on Monturiols dream written by Matthew Stewart
Спасылкі