Валянціна Станіславаўна Новак (нар. ) — прафесар, доктар філалагічных навук, фалькларыст, загадчык кафедры беларускай культуры і фалькларыстыкі ГДУ.
Біяграфія Нарадзілася ў 1954 годзе ў в. Акцябр Лагойскага раёна, закончыла ў 1978 годзе філалагічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Беларуская і руская мова і літаратура». У 1990 годзе абараніла дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук. У 1997 годзе Новак В. С. было прысвоена званне лаўрэата Скарынінскіх навуковых чытанняў ГДУ імя Ф. Скарыны за цыкл работ на тэму «Фальклорныя традыцыі Гомельскага Палесся». У 2002 годзе абараніла дысертацыю на атрыманне вучонай ступені доктара філалагічных навук. У 2003 годзе ўзнагароджана Ганаровай граматай Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта за плённую дзейнасць і вялікі ўклад у развіццё беларускай навукі, а таксама была ўдастоена прэміі Савета Спецыяльнага фонда Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы таленавітай моладзі; была адзначана Стыпендыяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У 2005 годзе ўзнагароджана медалём Францыска Скарыны. У 2006 годзе атрымала вучонае званне прафесара па спецыяльнасці літаратуразнаўства. З 2007 года ўзначальвае кафедру беларускай культуры і фалькларыстыкі.
Навуковая дзейнасць З’яўляецца членам Савета па абароне доктарскіх дысертацый па спецыяльнасці 10.01.09 — Фалькларыстыка пры Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы НАН Беларусі.
Галіна навуковых інтарэсаў — праблемы ўзаемадзеяння рознаэтнічных фальклорных традыцый, рэгіянальна-лакальнае вывучэнне фальклору Гомельшчыны і славянскай міфалогіі беларусаў, фальклорныя традыцыі Гомельска-Бранска-Чарнігаўскага памежжа. Прымае актыўны ўдзел у выкананні навуковых праектаў (Беларускі рэспубліканскі Фонд фундаментальных даследаванняў), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. Новак В. С. ажыццяўляе кіраўніцтва заданнем дзяржаўнай праграмы «История, культура, общество и государство» (падпраграма «История и культура» (2011—2015 гг.)) «Сучасны стан традыцыйнага фальклору і міфалогіі Беларускага Палесся: жанры, міфасемантыка, паэтыка»; з’яўляецца навуковым кіраўніком ад РБ расійска-беларускага праекта «Формирование и функционирование традиционной культуры на территории русско-белорусского пограничья: межкультурное взаимодействие в диахронии и синхронии»; а таксама рэгіянальнага навуковага праекта «Петрыкаў і Петрыкаўшчына: сучасны стан духоўнай культуры, абрады і звычаі». Распрацавала канцэпцыю лакальна-рэгіянальнай стратэгіі палявых даследаванняў фальклору Гомельшчыны. Надрукавала звыш 200 навуковых прац, сярод якіх індывідуальныя і калектыўныя манаграфіі, вучэбныя і практычныя дапаможнікі, артыкулы. З’яўляецца аўтарам-складальнікам шматлікіх фальклорна-этнаграфічных зборнікаў па розных раёнах Гомельшчыны.
Публікацыі 1991
1. Новак, В. С. Песні літаратурнага паходжання на Гомельшчыне / В. С. Новак // Чарнобыль і духоўная спадчына беларускага народа. Матэрыялы навуковых чытанняў (Гомель, 25 красавіка 1991 г.). — Гомель : Ратапрынт Інстытута «Гіпражыўмаш», 1991. — С. 58-61.
1992
2. Новак, В. С. Русские народные песни литературного происхождения в песенном репертуаре жителей Гомельской области / В. С. Новак. — Гомель : ГГУ, 1992. — 89 с.
3. Новак, В. С. Русские исторические, рекрутские и солдатские песни в песенном репертуаре белорусов / В. С. Новак. — Гомель : ГГУ, 1992. — 77 с.
4. Новак, В. С. Пытанні методыкі збору і захавання фальклорных матэрыялаў на Гомельшчыне ў сувязі з чарнобыльскай трагедыяй / В. С. Новак // Праблемы нацыянальнай філалагічнай адукацыі ў ВНУ Беларусі. Матэрыялы рэспубліканскай навукова-метадычнай канферэнцыі (22-23 красавіка 1992 года). ГДУ імя Я. Купалы. — Гродна, 1993. — С. 73-77.
1993
5. Новак, В. С. Да праблемы збірання і вывучэння фальклору Гомельшчыны ў сучасных умовах / В. С. Новак // «Я блізка стаю да народа…» Матэрыялы навуковых чытанняў, прысвечаных Еўдакіму Раманаву. — Гомель : ГДУ імя Ф.Скарыны, 1993. — С. 45-46.
6. Новак, В. С. Беларускія народныя святы і звычаі / В. С. Новак, У. І. Коваль. — Гомель : Беларускае агенцтва навукова-тэхнічнай і дзелавой інфармацыі, 1993. — 88 с.
1994
7. Новак, В. С. Замовы / В. С. Новак. — Гомель : Беларускае агенцтва навукова-тэхнічнай і дзелавой інфармацыі, 1994. — 65 с.
8. Новак, В. С. Традыцыі вясельнай абрадавай паэзіі на Тураўшчыне / В. С. Новак // Наследие Кирилла Туровского и современная общественно-культурная жизнь. Материалы научной канференции. — Гомель : Ротапринт типографии БелГУТа, 1994. — С. 65-67.
9. Новак, В. С. Адметнасці веснавой ка-ляндарна-абрадавай паэ-зіі Лельчыцкага раёна / В. С. Новак // Рэгіянальныя асаблівасці мовы, літаратуры і фальклору. Тэзісы дакладаў і паведамленняў V Рэспубліканскай навуковай канферэнцыі. — Гомель : ГДУ, 1994. — С. 59-60.
10. Новак, В. С. Гарэцкі як збіральнік і даследчык фальклору / В. С. Новак // Гарэцкія чытанні. Матэрыялы дакладаў і паведамленняў (г. Магілёў, 17-19 лютага 1994 г.). — Мн. , 1994. — Ч. II. — С. 16-18.
1995
11. Новак, В. С. Традыцыі веснавой абрадавай паэзіі Гомельскага раёна / В. С. Новак // Единство Восточно-славянских народов: прошлое, настоящее, перспективы. Материалы научной конференции. — Гомель : Ротапринт типографии БелГУТа, 1995. — С. 110—113.
12. Новак, В. С. Да пытання ўзаемадзе-яння каляндарнай і сямейнай абраднасці беларусаў / В. С. Новак // Першыя навуковыя чытанні, прысвечаныя Сцяпану Некрашэвічу. Матэрыялы дакладаў і паведамленняў. — Гомель : ГДУ імя Ф.Скарыны, 1995. — С. 66-67.
1996
13. Новак, В. С. Палескае вяселле: традыцыі мінулага і сучаснасць / В. С. Новак // Гомельшчына: старонкі мінулага. Нарысы. II выпуск. — Гомель : ГДУ імя Ф.Скарыны, 1996. — С. 178—183.
14. Новак, В. С. Традыцыі вясельнай абраднасці Гомельскага раёна / В. С. Новак // Славянские народы и их культура в современном мире. — Гомель : Ротапринт типографии БелГУТа, 1996. — С. 169—172.
1997
15. Новак, В. С. Праблемы ўзаемадзеяння каляндарнай, сямейна-абрадавай паэзіі беларусаў (на матэрыяле зімовай абрадавай паэзіі) / В. С. Новак // Пеўчая Акадэмія пры Гомельскім каледжы мастацтваў імя Н. Ф. Сакалоўскага «Сучасны стан пеўчых традыцый на Беларусі». Тэзісы тэарэтычнай канферэнцыі (7-9 лютага 1995 года). — Гомель : Гомельская фабрыка «Палесдрук», 1997. — Ч. II. — С. 37-38.
16. Новак, В. С. Ідэя шлюбу ў веснавой каляндарна-абрадавай паэзіі / В. С. Новак // Трэція навуковыя чытанні, прысвечаныя Сцяпану Некрашэвічу. Матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Гомель : ГДУ імя Ф.Скарыны, 1997. — С. 101—104.
17. Новак, В. С. Таямніцы замоўнага слова / В. С. Новак, І. Ф. Штэйнер. — Гомель : Беларускае агенцтва навукова-тэхнічнай і дзелавой інфармацыі, 1997. — 320 с.
18. Новак, В. С. Народная спадчына Гомельскага Палесся (на матэрыяле веснавой абрадавай паэзіі) / В. С. Новак // Пеўчая Акадэмія пры Гомельскім каледжы мастацтваў імя Н. Ф. Сакалоўскага «Сучасны стан пеўчых традыцый на Беларусі». Тэзісы тэарэтычнай канферэнцыі (7-9 лютага 1995 года). — Гомель : Гомельская фабрыка «Палесдрук», 1997. — Ч. I. — С. 22-24.
19. Новак, В. С. Фальклорная спадчына Гомельскага Палесся як багатая крыніца спасці-жэння духоўнасці народа / В. С. Новак // Краеведение — основа духовного и нравственного возрождения общества. Материалы Международной научно-практической конференции (10-11 декабря 1997 года). — Гомель , 1997. — С. 16-22.
20. Новак, В. С. Традиции календарно-абрядного фольклора в системе образования и воспитания студентов / В. С. Новак, Л. П. Кузьміч // Актуальные вопросы научно-методической работы (Материалы и тезисы докладов канференции 14 мая1997 г.). Ч. II — Гомель : ГГУ им. Ф. Скорины, 1997. — С. 65-68.
1998
21. Новак, В. С. Аб традыцыях вясельнай абраднасці беларусаў і рускіх / В. С. Новак // Духоўная і культурная спадчына беларускага Палесся. Матэрыялы навуковай канферэнцыі (18-19 верасня 1997 года). — Гомель : ГДУ імя Ф.Скарыны, 1998. — С. 159—169.
22. Новак, В. С. Вясельная тэрміналогія ў каляндарна-абрадавай паэзіі / В. С. Новак // Перспектывы развіцця і функцыянавання нарматыўнай лексікі. Артыкулы і матэрыялы Міжнароднай навукова-метадычнай канферэнцыі. — Гомель : ГДУ імя Ф.Скарыны, 1998. — С. 115—119.
23. Новак, В. С. Народная творчасць Гомельскага раёна / В. С. Новак // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Гомельскага раёна. У 2 кнігах. Кн. 2. — Мн. : БЕЛТА, 1998. — 345—358.
24. Новак, В. С. «Стане ўзімку лецейка ў хаце» / В. С. Новак // Мастацтва, 1998. — № 10 — С. 74-76.
25. Новак, В. С. Шлюбныя матывы ў купальскай абрадавай паэзіі / В. С. Новак // Канцэптуальныя пытанні развіцця мовы, літаратуры і мастацтва ў святле адраджэння культуры і духоўнасці беларускага народа. Зборнік матэрыялаў Рэспубліканскай навуковай канферэнцыі (Мазыр, 23-24 красавіка1998 г.). — Мазыр: Мазырскі дзяржаўны педагагічны інстытут, 1998. — С. 305—308.
26. Новак, В. С. Абрадавы фальклор Гомельскага Палесся / В. С. Новак. — Гомель : Гомельскі цэнтр навукова-тэхнічнай і дзелавой інфармацыі, 1998. — 139 с.
1999
27. Новак, В. С. Сцэнізацыя фальклорных свят і абрадаў / В. С. Новак , І. Ф. Штэйнер. — Мазыр : Белы вецер, 1999. — 172 с.
28. Новак, В. С. Палескія частушкі / В. С. Новак. — Мазыр : Белы вецер, 1999. — 160 с.
29. Новак, В. С. Фольклоризация песенного наследия А. С. Пушкина: На материале фольклора Гомельской области / В. С. Новак // Пушкін — беларуская культура — сучаснасць. Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Мінск, 26-27 мая, 1999 год). Беларусіка // Albaruthnica, Вып. 12. — Мн. : Беларускі кнігазбор, 1999. — С. 297—304.
30. Новак, В. С. Ідэя шлюбу ў абрадзе і песнях гукання вясны ў беларусаў, рускіх, украінцаў / В. С. Новак // Культура беларускага пагранічча: тэматычны зборнік навуковых прац. Кн. 5: Культура беларуска-украінска-расійскага сумежжа. — Мазыр-Брэст : МазДПІ імя Н. К. Крупскай, 1999. — С. 12-15.
31. Новак, В. С. Шлюбная сімволіка ва-лачобных песень / В. С. Новак // Чацвёртыя навуковыя чытан-ні, прысвечаныя Сцяпану Некрашэвічу. Матэрыялы навуковай канферэнцыі. — Гомель, 1999. — С. 177—185.
32. Новак, В. С. Да праблемы рэгіянальных адметнасцей фальклору Гомельскага Палесся (паводле экспедыцыйных запісаў у Кармянскім раёне) / В. С. Новак // Мова. Літаратура. Культура. (да 55-годдзя адкрыцця кафедры беларускай мовы і літаратуры БДУ). Матэрыялы міжнароднай навуковай канферэнцыі. Мінск, 22-23 верасня 1998 г. У дзвюх частках. Частка 2. — Мінск : БДУ, 1999. — С. 139—144.
2000
33. Новак, В. С. Абрады і звычаі Чачэршчыны / В. С. Новак // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Чачэрскага раёна. — Мн. : БЕЛТА, 2000. — С. 564—576.
34. Новак, В. С. М. Доўнар-Запольскі і традыцыі вясельнай абраднасці Палесся / В. С. Новак // Даследчык гісторыі трох народаў: М. В. Доўнар-Запольскі: зборнік навуковых артыкулаў і дакументаў. — Гомель-Рэчыца : ГДУ імя Ф.Скарыны, 2000. — С. 150—166.
35. Новак, В. С. Роднае: Фальклорна-этнаграфічная і культурная спадчына Гомельскага раёна / В. С. Новак, І. Ф. Штэйнер. — Мазыр : Белы вецер, 2000. — 276 с.
36. Новак, В. С. Крыніц кармянскіх перазвоны (абрады і песні ў сучасных запісах) / В. С. Новак. — Гомель : Гомельскі цэнтр навукова-тэхнічнай і дзелавой інфармацыі, 2000. — 210 с.
37. Новак, В. С. К проблеме общенацио-нального, регионального и локального в фольклоре Полесья / В. С. Новак // Наука и образование на пороге третьего тысячелетия. Тезисы докладов Международного конгресса (г. Минск, 3-6 октября, 2000 года). В 2 книгах. Кн. 1. — Мн. : Типография «Принткорп», 2000. — С. 267—268.
38. Новак, В. С. Шлюбная скіраванасць зімовай каляндарна-абрадавай паэзіі / В. С. Новак // Terra Alba / І. Праблемы беларускага літаратуразнаўства (да 85-годдзя з дня нараджэння Аркадзя Куляшова). — Мінск : Маладзёжнае навуковае таварыства, 2000. — С. 324—328.
2001
39. Новак, В. С. Каляндарна-абрадавая паэзія Гомельшчыны (да праблемы лакальнага, рэгіянальнага і агульнанацыянальнага ў фальклоры / В. С. Новак . — Гомель : УА «Гомельскі дзяржаўны універсітэт», 2001. — 232 с.